2021
Geschiedenis InZicht
Veen, Ashley in 't
617134
2-2-2021
,Inhoud
Hoofdstuk 1, jagers en boeren...............................................................................................................3
1.1 De eerste mensen: jagers en verzamelaars..................................................................................3
1.2 De eerste nomadische en sedentaire samenlevingen..................................................................3
1.3 Hunebedbouwers.........................................................................................................................4
1.4 Cultuur en religie van jagers en verzamelaars en boeren.............................................................4
Hoofdstuk 2, Grieken en romeinen........................................................................................................6
2.1. De Griekse stadstaat....................................................................................................................6
2.2. De Romeinse Republiek en het Romeinse Rijk.............................................................................6
2.3. Ontwikkeling Romeinse godsdienst en christendom...................................................................7
2.4. de Romeinse cultuur en de romanisering....................................................................................7
2.5. de Romeinen in de Lage Landen..................................................................................................7
Hoofdstuk 3, Monniken en ridders.........................................................................................................9
3.1. Leen- en hofstelsel.......................................................................................................................9
3.2. Verspreiding van het christendom.............................................................................................10
3.3. Ontstaan en verspreiding van de islam......................................................................................11
Hoofdstuk 4, Steden en staten.............................................................................................................12
4.1 Steden en handel........................................................................................................................12
4.2 Ridders en kastelen.....................................................................................................................13
4.3 Kerk en kruistochten...................................................................................................................13
4.4 Staatsvorming en centralisatie...................................................................................................13
Hoofdstuk 5, Ontdekkers en hervormers.............................................................................................15
5.1 Rond 1500: de kritische mens en het ontstaan van vier culturele veranderingen......................15
5.2 De ontdekkingsreizen.................................................................................................................15
5.3 Humanisme en Renaissance.......................................................................................................16
5.4 Ontstaan, ontwikkeling en kenmerken van het protestantisme.................................................16
5.5 De Nederlandse Opstand............................................................................................................16
5.6 Ontstaan van de Republiek.........................................................................................................17
Hoofdstuk 6, Regenten en vorsten.......................................................................................................18
6.1 Het Twaalfjarig Bestand en het einde van de Nederlandse opstand..........................................18
6.2 Oorzaken en het ontstaan van de Gouden Eeuw........................................................................19
6.3 De Gouden Eeuw: economische bloei........................................................................................19
6.4 De VOC en WIC...........................................................................................................................19
6.5 De gevolgen van de economische bloei......................................................................................20
6.6 De bloei van de kunst, wetenschap en filosofie van en het geloofsleven...................................20
Hoofdstuk 7, Pruiken en revoluties......................................................................................................22
7.1 Een Zilveren Eeuw: de economie stagneert................................................................................22
7.2 De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden: bestuur en politiek tot 1795.........................22
, 7.3 Patriotten, de Franse Revolutie en de Bataafse Republiek.........................................................23
7.4 Het dagelijks leven en de slavenhandel......................................................................................24
Hoofdstuk 8, Burgers en stoommachines.............................................................................................25
8.1 Napoleon Bonaparte...................................................................................................................25
8.2 Staatkundig Nederland 1815-1848.............................................................................................26
8.3 Van koning-koopman tot industrialisatie....................................................................................26
8.4 Socialisme, feminisme, liberalisme en confessionalisme............................................................27
8.5 Culturele ontwikkelingen: onderwijs, verzuiling en van Gogh....................................................27
8.6 Imperialisme, het cultuurstelsel in Nederlands-Indië en de situatie in Suriname.......................28
Hoofdstuk 9, Wereldoorlogen..............................................................................................................29
9.1 De periode 1900-1920: het dagelijkse en politieke leven in Nederland.....................................29
9.2 De Eerste Wereldoorlog.............................................................................................................29
9.3 Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog en de gevolgen ervan.............................................30
9.4 Nederland tijdens het Interbellum.............................................................................................30
9.5 De opkomst van nazi-Duitsland..................................................................................................31
9.6 De Tweede Wereldoorlog...........................................................................................................31
9.7 De opstelling van de Nederlanders.............................................................................................32
9.8 De gevolgen van de Tweede Wereldoorlog: Nederland en Indonesië........................................32
Hoofdstuk 10, Televisie en computer...................................................................................................32
10.1 De Koude Oorlog en de bewapening........................................................................................33
10.2 Koloniën en apartheid..............................................................................................................34
10.3 Het Midden-Oosten..................................................................................................................34
10.4 Europese samenwerking..........................................................................................................35
10.5 Nederland in de jaren 1950-1960.............................................................................................35
10.6 Nederland in de jaren 1970-2000.............................................................................................36
10.7 Nederland vanaf 2000..............................................................................................................36
, Hoofdstuk 1, jagers en boeren
Jaartallen Kenmerkende aspecten Canonvenster
250.00 v. Chr. Jagers-verzamelaars laten sporen na bij 1. Levenswijze van jagers en 1. Trijntje, de jager-
Maastricht verzamelaars. verzamelaars.
14.00-8500 v Chr. Rendierjagers 2. Ontstaan van landbouw en 2. Hunebedden, de
8000 v. Chr. Einde laatste IJstijd landbouwsamenlevingen eerste boeren.
5300-4900 v. Chr. Eerste boeren in de Lage Landen 3. Ontstaan van de eerste
(bandkeramiekers stedelijke gemeenschappen.
3400-2500 v. Chr. Hunebedbouwers (trechterbekercultuur)
2100 v. Chr. Einde Steentijd (in de Lage Landen)
2100-700 v. Chr. Gebruik brons (in de Lage Landen)
700-50 v. Chr. Gebruik ijzer (in de Lage Landen)
50 v. Chr. Romeinen veroveren Gallië
1.1De eerste mensen: jagers en verzamelaars
De eerste mens verscheen waarschijnlijk vijf tot vier miljoen jaar geleden in Afrika. De eerste mensen
stammen zeer waarschijnlijk af van de mensenapen.
De homo erectus – 2 miljoen jaar geleden
- Eerste soort mensen wat rechtop leerde lopen.
- Beenderen waren dikker dan die van voorgangers en had geen kin.
- Gebruikte gereedschappen, bijv. vuistbijl.
- Leefden van de natuur.
- Aten vruchten en zaden en gingen gezamenlijk op jacht.
- Eerste soort die Afrika verliet en zich verspreidde over de aarde.
De homo sapiens tussen tweehonderdduizend en honderdduizend jaar geleden
- De denkende mens
- Had veel grotere schedel- en hersenomvang dan voorgangers.
- Maakte gereedschappen voor de jacht, zoals pijlen en bogen.
- Spraken een eigen taal.
- Maakte beeldjes die als godheid werden vereerd.
- Verschenen 40.000 jaar geleden in huidige Europa.
- Leefde van vruchten en zaden en jacht.
Vooral de mannen jaagden op rendieren. Het vlees, de botten en de huid van de dieren werden
gebruikt als voedsel en voor kleding, schoeisel, tenten en gereedschap. Rendierjagers woonden tijdens
de jacht in tentenkampen in groepen van circa 25 mensen. De beschikbaarheid van voedsel bepaalde
hoe groot de groep was. De groepen samen vormden een stam, ook wel clan genoemd, en bestaat uit
circa 500 leden. Ze spraken ongeveer dezelfde taal. De rendierjagers vereerde waarschijnlijk
natuurgoden.
Zo’n tien- tot achtduizend jaar geleden begon de temperatuur te stijgen. De zeespiegel steeg,
waardoor diverse diersoorten stieren of trokken naar andere gebieden. Het warmere weer bood
kansen voor de mens om op andere en meer verschillende dieren te jagen.
1.2De eerste nomadische en sedentaire samenlevingen.
De oudste sporen van akkerbouw stammen ongeveer uit 9000 v. Chr. En de eerste sporen van de
veeteelt uit 7500 v. Chr. De overgang van jagen en verzamelen naar landbouw verliep relatief snel
Geschiedenis InZicht
Veen, Ashley in 't
617134
2-2-2021
,Inhoud
Hoofdstuk 1, jagers en boeren...............................................................................................................3
1.1 De eerste mensen: jagers en verzamelaars..................................................................................3
1.2 De eerste nomadische en sedentaire samenlevingen..................................................................3
1.3 Hunebedbouwers.........................................................................................................................4
1.4 Cultuur en religie van jagers en verzamelaars en boeren.............................................................4
Hoofdstuk 2, Grieken en romeinen........................................................................................................6
2.1. De Griekse stadstaat....................................................................................................................6
2.2. De Romeinse Republiek en het Romeinse Rijk.............................................................................6
2.3. Ontwikkeling Romeinse godsdienst en christendom...................................................................7
2.4. de Romeinse cultuur en de romanisering....................................................................................7
2.5. de Romeinen in de Lage Landen..................................................................................................7
Hoofdstuk 3, Monniken en ridders.........................................................................................................9
3.1. Leen- en hofstelsel.......................................................................................................................9
3.2. Verspreiding van het christendom.............................................................................................10
3.3. Ontstaan en verspreiding van de islam......................................................................................11
Hoofdstuk 4, Steden en staten.............................................................................................................12
4.1 Steden en handel........................................................................................................................12
4.2 Ridders en kastelen.....................................................................................................................13
4.3 Kerk en kruistochten...................................................................................................................13
4.4 Staatsvorming en centralisatie...................................................................................................13
Hoofdstuk 5, Ontdekkers en hervormers.............................................................................................15
5.1 Rond 1500: de kritische mens en het ontstaan van vier culturele veranderingen......................15
5.2 De ontdekkingsreizen.................................................................................................................15
5.3 Humanisme en Renaissance.......................................................................................................16
5.4 Ontstaan, ontwikkeling en kenmerken van het protestantisme.................................................16
5.5 De Nederlandse Opstand............................................................................................................16
5.6 Ontstaan van de Republiek.........................................................................................................17
Hoofdstuk 6, Regenten en vorsten.......................................................................................................18
6.1 Het Twaalfjarig Bestand en het einde van de Nederlandse opstand..........................................18
6.2 Oorzaken en het ontstaan van de Gouden Eeuw........................................................................19
6.3 De Gouden Eeuw: economische bloei........................................................................................19
6.4 De VOC en WIC...........................................................................................................................19
6.5 De gevolgen van de economische bloei......................................................................................20
6.6 De bloei van de kunst, wetenschap en filosofie van en het geloofsleven...................................20
Hoofdstuk 7, Pruiken en revoluties......................................................................................................22
7.1 Een Zilveren Eeuw: de economie stagneert................................................................................22
7.2 De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden: bestuur en politiek tot 1795.........................22
, 7.3 Patriotten, de Franse Revolutie en de Bataafse Republiek.........................................................23
7.4 Het dagelijks leven en de slavenhandel......................................................................................24
Hoofdstuk 8, Burgers en stoommachines.............................................................................................25
8.1 Napoleon Bonaparte...................................................................................................................25
8.2 Staatkundig Nederland 1815-1848.............................................................................................26
8.3 Van koning-koopman tot industrialisatie....................................................................................26
8.4 Socialisme, feminisme, liberalisme en confessionalisme............................................................27
8.5 Culturele ontwikkelingen: onderwijs, verzuiling en van Gogh....................................................27
8.6 Imperialisme, het cultuurstelsel in Nederlands-Indië en de situatie in Suriname.......................28
Hoofdstuk 9, Wereldoorlogen..............................................................................................................29
9.1 De periode 1900-1920: het dagelijkse en politieke leven in Nederland.....................................29
9.2 De Eerste Wereldoorlog.............................................................................................................29
9.3 Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog en de gevolgen ervan.............................................30
9.4 Nederland tijdens het Interbellum.............................................................................................30
9.5 De opkomst van nazi-Duitsland..................................................................................................31
9.6 De Tweede Wereldoorlog...........................................................................................................31
9.7 De opstelling van de Nederlanders.............................................................................................32
9.8 De gevolgen van de Tweede Wereldoorlog: Nederland en Indonesië........................................32
Hoofdstuk 10, Televisie en computer...................................................................................................32
10.1 De Koude Oorlog en de bewapening........................................................................................33
10.2 Koloniën en apartheid..............................................................................................................34
10.3 Het Midden-Oosten..................................................................................................................34
10.4 Europese samenwerking..........................................................................................................35
10.5 Nederland in de jaren 1950-1960.............................................................................................35
10.6 Nederland in de jaren 1970-2000.............................................................................................36
10.7 Nederland vanaf 2000..............................................................................................................36
, Hoofdstuk 1, jagers en boeren
Jaartallen Kenmerkende aspecten Canonvenster
250.00 v. Chr. Jagers-verzamelaars laten sporen na bij 1. Levenswijze van jagers en 1. Trijntje, de jager-
Maastricht verzamelaars. verzamelaars.
14.00-8500 v Chr. Rendierjagers 2. Ontstaan van landbouw en 2. Hunebedden, de
8000 v. Chr. Einde laatste IJstijd landbouwsamenlevingen eerste boeren.
5300-4900 v. Chr. Eerste boeren in de Lage Landen 3. Ontstaan van de eerste
(bandkeramiekers stedelijke gemeenschappen.
3400-2500 v. Chr. Hunebedbouwers (trechterbekercultuur)
2100 v. Chr. Einde Steentijd (in de Lage Landen)
2100-700 v. Chr. Gebruik brons (in de Lage Landen)
700-50 v. Chr. Gebruik ijzer (in de Lage Landen)
50 v. Chr. Romeinen veroveren Gallië
1.1De eerste mensen: jagers en verzamelaars
De eerste mens verscheen waarschijnlijk vijf tot vier miljoen jaar geleden in Afrika. De eerste mensen
stammen zeer waarschijnlijk af van de mensenapen.
De homo erectus – 2 miljoen jaar geleden
- Eerste soort mensen wat rechtop leerde lopen.
- Beenderen waren dikker dan die van voorgangers en had geen kin.
- Gebruikte gereedschappen, bijv. vuistbijl.
- Leefden van de natuur.
- Aten vruchten en zaden en gingen gezamenlijk op jacht.
- Eerste soort die Afrika verliet en zich verspreidde over de aarde.
De homo sapiens tussen tweehonderdduizend en honderdduizend jaar geleden
- De denkende mens
- Had veel grotere schedel- en hersenomvang dan voorgangers.
- Maakte gereedschappen voor de jacht, zoals pijlen en bogen.
- Spraken een eigen taal.
- Maakte beeldjes die als godheid werden vereerd.
- Verschenen 40.000 jaar geleden in huidige Europa.
- Leefde van vruchten en zaden en jacht.
Vooral de mannen jaagden op rendieren. Het vlees, de botten en de huid van de dieren werden
gebruikt als voedsel en voor kleding, schoeisel, tenten en gereedschap. Rendierjagers woonden tijdens
de jacht in tentenkampen in groepen van circa 25 mensen. De beschikbaarheid van voedsel bepaalde
hoe groot de groep was. De groepen samen vormden een stam, ook wel clan genoemd, en bestaat uit
circa 500 leden. Ze spraken ongeveer dezelfde taal. De rendierjagers vereerde waarschijnlijk
natuurgoden.
Zo’n tien- tot achtduizend jaar geleden begon de temperatuur te stijgen. De zeespiegel steeg,
waardoor diverse diersoorten stieren of trokken naar andere gebieden. Het warmere weer bood
kansen voor de mens om op andere en meer verschillende dieren te jagen.
1.2De eerste nomadische en sedentaire samenlevingen.
De oudste sporen van akkerbouw stammen ongeveer uit 9000 v. Chr. En de eerste sporen van de
veeteelt uit 7500 v. Chr. De overgang van jagen en verzamelen naar landbouw verliep relatief snel
