samenvatting H3 recht : de bronnen van het recht

3. Hoofdstuk 3 : De bronnen van het recht

3.1 Indeling


Examen Rechtsbronnen

1. Het verdrag
2. Wetgeving (in ruime zin)
A. Grondwet
B. Wet/Decreet/Ordonnantie
C. Koninklijk Besluit (K.B.)/Besluit gewest- of gemeenschapsregering
D. Ministerieel Besluit (M.B.)/Besluit lid van gewest- of gemeenschapsregering
E. Provinciaal reglement
F. Gemeentelijk regelement
3. De gewoonte
4. De rechtspraak
5. De rechtsleer
6. De algemene rechtsbeginselen


Opmerkingen

 Een lagere rechtsregel moet steeds in overeenstemming zijn met een regel die hoger op
de hiërarchische ladder staat


 Een rechtsregel komt niet uitsluitend door de staat tot stand. Er is een evolutie
merkbaar van sterke nationale staten naar een situatie waarin de juridische macht van
deze staten in 2 richtingen wordt afgezwakt:

- Naar beneden: door grotere decentralisatie (gewesten en gemeenschappen)
- Naar boven: door het uitbouwen van supranationale politieke instellingen die
een deel van de bevoegdheid van de staten hebben overgenomen (EU)
- Bij de bespreking van de bronnen wordt beknopt het institutioneel kader
besproken waarin deze bronnen tot stand komen

3.2 Het verdrag
 Sommige verdragen verbinden enkel de overheid van de staten die het verdrag
ondertekenen
 Sommige verdragen verlenen ook rechten aan de onderdanen van een staat
Staan boven Hebt rechtsreeks werkende verdragen (mensenrechten behalve UVRM) die zo
nationaal recht nauwkeurig omschreven zijn dat ze direct uit te voeren zijn en niet-rechtstreeks
werkende verdagen die niet direct uitvoerbaar zijn
 Bij strijdigheid van een rechtstreeks of direct werkende verdragsbepaling en een wet of
een lagere rechtsnorm, krijgt het verdragsrecht voorrang



18

, 3.3 Wetgeving


3.3.1 De grondwet


Wat?

 De basis van ons nationale rechtstelsel
 Eerste uiting van onze soevereine volkswil


geschiedenis

 1831: oorspronkelijke tekst van de Grondwet (na onafhankelijkheid België)
 belangrijkste wijzigingen sindsdien :

- Democratisering van het kiesstelsel
- Federalisering van de Staat
De grondwet

 Heel goed beschermd
 Kan slechts gewijzigd worden na een aantal zware stappen


Een grondswetwijziging doorvoeren :

1. Het zittende parlement (preconstituante) duidt in principe de artikels van de grondwet
aan die vatbaar zijn voor herziening
 Verklaring van het zittende parlement met de regering tot het hervormen van de
grondwet en op welke plaats

2. Het parlement wordt ontbonden en er komen verkiezingen
 Direct na goedkeuren verklaring : parlement ontbonden en nieuwe verkiezingen
 Kiezer beloont of bestraft nieuwe voorstel

3. Het nieuwe samengestelde parlement (constituante) heeft de bevoegdheid om de
aangeduide grondwetsartikels te wijzigen met 2/3de meerderheid
 Nieuwe parlement kan grondwet wijzigen na dubbele 2/3e meerderheid : 2/3
van de leden moet er zijn + 2/3e meerderheid voor wijziging


4. De gewijzigde artikels worden dan door de Koning bekrachtigd en afgekondigd en
vervolgens gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad

 1983: oprichting Arbitragehof nu: Grondwettelijk Hof heeft de bevoegdheid
wetgevende normen te schorsen of te vernietigen
 Als het wetgevende orgaan haar bevoegdheid te buiten gaat kan de wet, het
decreet of de ordonnantie vernietigd worden aan het grondwettelijk hof




19