Hoofdstuk 0: inleiding (syllabus pg 5 - 11)
Beleidsinformatica: richt zich op de bedrijfskundige en economische toepassingen van de
informatica. Focus ligt niet op de technologie zelf, maar op het gebruik, de toepassing, de
productiviteit en de management-aspecten ervan in de context van de economie en
bedrijfskunde.
De beleidsinformatica is een discipline die zich richt op het hybride gebied tussen
bedrijfskunde en economie enerzijds, en ICT en informatica anderzijds.
Relatie tussen bedrijfskunde/economie en ICT kan gezien worden vanuit 2 perspectieven.
- Eerste: ondersteunend perspectief: de bedrijfskundige strategiëen of doelen zijn
leidend, en ICT speelt een ondersteunende rol. Bijvoorbeeld: ondersteunende rol =
dat bepaalde bedrijfskundige processen of berekeningen niet meer manueel worden
uitgevoerd, maar worden geautomatiseerd, (efficïentiewinsten). Klassiek perspectief
werd vanaf het begin van de beleidsinformatica gehanteerd.
- Tweede: innoverend perspectief: er wordt vertrokken vanuit ICT, en wordt gezocht
naar welke innovaties deze technologie op bedrijfskundig en economisch vlak
mogelijk maakt.
Term ‘informatiesystemen’ ontstond in het ondersteunend perspectief:
Doel = data tot informatie verwerken voor bedrijfskundige of economische processen.
Daarvoor worden hardware en software in organisaties veelal gebruikt.
Namelijk systemen die bedrijfskundig relevante informatie verstrekken over klanten,
producten en voorraadniveaus, …
Term ‘beleidsinformatica’ ontstond in het innoverende perspectief:
= gericht op studie van de toepassingen van ICT , wat je kan doen met ICT.
Hoe grote organisaties met complexe ICT-systemen omgaan.
Deelgebieden beleidsinformatica:
- bouwen van informatiesystemen.
- management-aspecten
Doel van beide deelgebieden: brug vormen tussen bedrijfskunde/economie en ICT.
Ontstaan beleidsinformatica:
- door toenemend belang van ICT in bedrijfskunde
en
- door grote kenniskloof tussen bedrijfskundigen en programmeurs in hun
samenwerking bij de bouw van informatiesystemen
→ beleidsinformatica vormt brug tussen bedrijfskunde en ICT
zoals een architect die de brug vormt tussen de bouwheer (opdrachtgever) en de technici
(loodgieters, elektriciens, …) beleidsinformaticus = architect
,deelgebieden beleidsinformatica:
1) bouwen van informatiesystemen → functioneel-constructieve kloof ( = kenniskloof)
de functioneel-constructieve kloof beschrijft essentie van het ontwerpen van artefacten
● Functionele laag (F-laag) : wat moet het artefact doen/kunnen ?
● Constructieve laag (C-laag) : hoe zal het dit kunnen (structuur van het artefact)
DUS: F-laag verwijst naar de bedrijfskundige laag (bepalen van de vereisten van het
informatiesysteem) en de C-laag naar de mogelijkheden van de ICT (hoe aan deze vereisten
tegemoet komen)
Beleidsinformatica situeert zich tussen F en C: het realiseren van de F-laag met de
technologische mogelijkheden van de C-laag.
beleidsinformatica: gaat om het bouwen of ontwerpen van informatiesystemen die voldoen
aan de bedrijfskundige vereisten, op basis van ICT
stappen in de ontwikkeling van systemen / ontwerpproces
- systeemanalyse: wat zijn de bedrijfskundige vereisten (co-creatie)
- systeemontwerp: vereisten omzetten naar ontwerp van een informatiesysteem
- project management: opvolging van het project inzake timing en budgettering
2) managementaspecten → hoe geschikte condities voor bouw systemen creëren
-IT-governance : welke IT-strategie? Welke processen, structuren, mechanismen?
-IT audit : voldoen de informatiesystemen aan de regelgeving (opgelegd door overheid of
organisatie)?
IT-strategie: 2 perspectieven
1) kostengebaseerd: weinig focus op innovatie, focus op kostenefficiëntie
2) innovatieperspectief: uitgaande van de C-laag (nieuwe technologische mogelijkheden)
beleidsinformatica: multidisciplinair karakter: bedrijfskundige kennis en ICT-kennis
Primaire activiteiten: rechtstreeks betrekking tot het productieproces van product of dienst
Secundaire activiteiten: ondersteunend a d primaire activiteiten (bedrijfskundige activiteiten)
In de beginjaren van de beleidsinformatie lag de focus op het automatiseren van de
secundaire activiteiten
Al snel bleek dat ook primaire activiteiten (van organisatie in de dienstensector en bij de
overheid) konden worden geautomatiseerd (omdat ze bedrijfskundig/economisch van aard zijn)
Primaire activiteiten van industrie bv kunnen niet worden geautomatiseerd
, Hoofdstuk 1: informatie en informatiesystemen (syllabus pg 12 - 34)
In hoofdstuk 1 bekijken we het beslissingsondersteunende perspectief:
hoe kan de ICT door het aanleveren van informatie een bijdrage leveren tot het nemen van
bedrijfskundige beslissingen?
INFORMATIE
rol van informatie bij het nemen van beslissingen
Om goed onderbouwde bedrijfskundige beslissingen te nemen is men afhankelijk van juiste
informatie. De rol van informatie bij het nemen van beslissingen wordt beschreven in het
DIKAR-model.
De transformatie van ‘Data’ naar ‘Informatie’ en ‘Kennis’ leidt tot ‘Acties’ die
bedrijfskundige ‘Resultaten’ opleveren.
wat is informatie
data: ruwe feiten, zonder verdere betekenis of interpretatie (bv 18)
informatie: data die een specifieke betekenis heeft in een specifieke context (bv 12
bestellingen van een klant in 2014: bedrijfskundige context)
kennis: begrijpen van een bepaald onderwerp, door gebruik te maken van informatie,
ervaring, expertise
informatie als model van de reële wereld
een informatiesysteem is een soort informatie-spiegel van de reële wereld.
we representeren de reële wereld dmv data en informatie.
een afspiegeling van de reële wereld die we voorstellen met symbolen of tekens (getallen die
opslaan in een computer)
mbv bepaalde aspecten maken informatie en informatiesystemen een model van de reële wereld.
voordelen van het maken van een informatie spiegel:
-sneller en efficiënter om berekeningen te maken op basis van informatie-spiegel dan in
reële wereld.
bv bij het maken van de fysieke voorraad van een product: veel sneller om op papier of met software
de voorraad te bepalen dan door fysiek door een magazijn te lopen.
-preciezer: computers kunnen berekeningen maken met een precisie die in de reële wereld niet
mogelijk is
data representatie
informatie-spiegel veronderstelt dat we de reële wereld kunnen voorstellen dmv symbolen of
tekens die het model bruikbaar en leesbaar maken voor mensen en computers
- eerste categorie data-representatie: verwerking door mensen
reële wereld voorgesteld door getallen (deze stellen voorraden, bestellingen, .. voor)
ook nieuwe representatiewijzen (tag clouds, word clouds, data clouds)
- tweede categorie data-representatie: verwerking door computers en machines
computers werken met binaire data representaties , nieuw: QR (quick response)
, QR codes zijn gericht op gebruik door computers die ze inscannen en intern binair
voorstellen.
bij de tweede categorie (verwerking door computers en machines) wordt een onderscheid
gemaakt tussen gestructureerde, s emi-gestructureerde en ongestructureerde data
- gestructureerde data (syllabus p 15-18)
enkelvoudige datatypes(getallen en strings)
❏ integer: geheel getal (aantal bytes geheugen bepaalt hoe groot dat getal kan zijn)
❏ real: rationaal getal
❏ datum: (datatype schrijft een specifieke syntax voor om een datum op te slaan: dd-mm-yyyy)
❏ string: tekenreeks of stuk tekst
geaggregeerde datatypes(arrays en records) om meerdere enkelvoudige waarden weer te geven
❏ lijsten of arrays (om meerdere enkelvoudige waarden weer te geven, allemaal van hetzelfde
enkelvoudige datatype)
❏ record (om meerdere gegevens van verschillende enkelvoudige datatypes op te slaan)
(meerdere records bijhouden is een array van records)
Het voorstellen van meerdere enkelvoudige waarden kan door: (lezen syllabus p 17-18)
- relationele databanken: tegenwoordig meest gebruikte type databanken
ze gebruiken intern een data representatie op basis van tabellen (= array of records)
- boomstructuur: geeft gegevens op een hiërarchische manier weer
- semi-gestructureerde data
bv teksten, documenten, emails (deels vaste structuur en deel waarin de pc geen structuur
herkent)
- ongestructureerde data
bv audio of video : dit soort informatie wordt als 1 lange rij bits gerepresenteerd in de pc
(BLOB: binary large object) een pc kan de interne structuur van bv muziek niet opmaken uit die blob.
Bij semi-gestructureerde en ongestructureerde informatie wordt er veel gebruik gemaakt van
de eXtensible Markup Language. XML is een taal die zowel leesbaar is door mensen als
door computers.
Het is een opmaaktaal (Markup Language) die toelaat zogenaamde ‘tags’ (elementen) toe te
voegen aan data (zoals documenten en webpagina’s)
(document met tags wordt een XML document genoemd)
XML document bestaat uit een boomstructuur van elementen die uit andere elementen kunnen
bestaan.
Hoe meer structuur in de data representatie aanwezig is, hoe meer verwerkingsmogelijkheden een
computers heeft.
Tacit knowledge: ontastbare kennis. opgebouwd door ervaring (know how)
Beleidsinformatica: richt zich op de bedrijfskundige en economische toepassingen van de
informatica. Focus ligt niet op de technologie zelf, maar op het gebruik, de toepassing, de
productiviteit en de management-aspecten ervan in de context van de economie en
bedrijfskunde.
De beleidsinformatica is een discipline die zich richt op het hybride gebied tussen
bedrijfskunde en economie enerzijds, en ICT en informatica anderzijds.
Relatie tussen bedrijfskunde/economie en ICT kan gezien worden vanuit 2 perspectieven.
- Eerste: ondersteunend perspectief: de bedrijfskundige strategiëen of doelen zijn
leidend, en ICT speelt een ondersteunende rol. Bijvoorbeeld: ondersteunende rol =
dat bepaalde bedrijfskundige processen of berekeningen niet meer manueel worden
uitgevoerd, maar worden geautomatiseerd, (efficïentiewinsten). Klassiek perspectief
werd vanaf het begin van de beleidsinformatica gehanteerd.
- Tweede: innoverend perspectief: er wordt vertrokken vanuit ICT, en wordt gezocht
naar welke innovaties deze technologie op bedrijfskundig en economisch vlak
mogelijk maakt.
Term ‘informatiesystemen’ ontstond in het ondersteunend perspectief:
Doel = data tot informatie verwerken voor bedrijfskundige of economische processen.
Daarvoor worden hardware en software in organisaties veelal gebruikt.
Namelijk systemen die bedrijfskundig relevante informatie verstrekken over klanten,
producten en voorraadniveaus, …
Term ‘beleidsinformatica’ ontstond in het innoverende perspectief:
= gericht op studie van de toepassingen van ICT , wat je kan doen met ICT.
Hoe grote organisaties met complexe ICT-systemen omgaan.
Deelgebieden beleidsinformatica:
- bouwen van informatiesystemen.
- management-aspecten
Doel van beide deelgebieden: brug vormen tussen bedrijfskunde/economie en ICT.
Ontstaan beleidsinformatica:
- door toenemend belang van ICT in bedrijfskunde
en
- door grote kenniskloof tussen bedrijfskundigen en programmeurs in hun
samenwerking bij de bouw van informatiesystemen
→ beleidsinformatica vormt brug tussen bedrijfskunde en ICT
zoals een architect die de brug vormt tussen de bouwheer (opdrachtgever) en de technici
(loodgieters, elektriciens, …) beleidsinformaticus = architect
,deelgebieden beleidsinformatica:
1) bouwen van informatiesystemen → functioneel-constructieve kloof ( = kenniskloof)
de functioneel-constructieve kloof beschrijft essentie van het ontwerpen van artefacten
● Functionele laag (F-laag) : wat moet het artefact doen/kunnen ?
● Constructieve laag (C-laag) : hoe zal het dit kunnen (structuur van het artefact)
DUS: F-laag verwijst naar de bedrijfskundige laag (bepalen van de vereisten van het
informatiesysteem) en de C-laag naar de mogelijkheden van de ICT (hoe aan deze vereisten
tegemoet komen)
Beleidsinformatica situeert zich tussen F en C: het realiseren van de F-laag met de
technologische mogelijkheden van de C-laag.
beleidsinformatica: gaat om het bouwen of ontwerpen van informatiesystemen die voldoen
aan de bedrijfskundige vereisten, op basis van ICT
stappen in de ontwikkeling van systemen / ontwerpproces
- systeemanalyse: wat zijn de bedrijfskundige vereisten (co-creatie)
- systeemontwerp: vereisten omzetten naar ontwerp van een informatiesysteem
- project management: opvolging van het project inzake timing en budgettering
2) managementaspecten → hoe geschikte condities voor bouw systemen creëren
-IT-governance : welke IT-strategie? Welke processen, structuren, mechanismen?
-IT audit : voldoen de informatiesystemen aan de regelgeving (opgelegd door overheid of
organisatie)?
IT-strategie: 2 perspectieven
1) kostengebaseerd: weinig focus op innovatie, focus op kostenefficiëntie
2) innovatieperspectief: uitgaande van de C-laag (nieuwe technologische mogelijkheden)
beleidsinformatica: multidisciplinair karakter: bedrijfskundige kennis en ICT-kennis
Primaire activiteiten: rechtstreeks betrekking tot het productieproces van product of dienst
Secundaire activiteiten: ondersteunend a d primaire activiteiten (bedrijfskundige activiteiten)
In de beginjaren van de beleidsinformatie lag de focus op het automatiseren van de
secundaire activiteiten
Al snel bleek dat ook primaire activiteiten (van organisatie in de dienstensector en bij de
overheid) konden worden geautomatiseerd (omdat ze bedrijfskundig/economisch van aard zijn)
Primaire activiteiten van industrie bv kunnen niet worden geautomatiseerd
, Hoofdstuk 1: informatie en informatiesystemen (syllabus pg 12 - 34)
In hoofdstuk 1 bekijken we het beslissingsondersteunende perspectief:
hoe kan de ICT door het aanleveren van informatie een bijdrage leveren tot het nemen van
bedrijfskundige beslissingen?
INFORMATIE
rol van informatie bij het nemen van beslissingen
Om goed onderbouwde bedrijfskundige beslissingen te nemen is men afhankelijk van juiste
informatie. De rol van informatie bij het nemen van beslissingen wordt beschreven in het
DIKAR-model.
De transformatie van ‘Data’ naar ‘Informatie’ en ‘Kennis’ leidt tot ‘Acties’ die
bedrijfskundige ‘Resultaten’ opleveren.
wat is informatie
data: ruwe feiten, zonder verdere betekenis of interpretatie (bv 18)
informatie: data die een specifieke betekenis heeft in een specifieke context (bv 12
bestellingen van een klant in 2014: bedrijfskundige context)
kennis: begrijpen van een bepaald onderwerp, door gebruik te maken van informatie,
ervaring, expertise
informatie als model van de reële wereld
een informatiesysteem is een soort informatie-spiegel van de reële wereld.
we representeren de reële wereld dmv data en informatie.
een afspiegeling van de reële wereld die we voorstellen met symbolen of tekens (getallen die
opslaan in een computer)
mbv bepaalde aspecten maken informatie en informatiesystemen een model van de reële wereld.
voordelen van het maken van een informatie spiegel:
-sneller en efficiënter om berekeningen te maken op basis van informatie-spiegel dan in
reële wereld.
bv bij het maken van de fysieke voorraad van een product: veel sneller om op papier of met software
de voorraad te bepalen dan door fysiek door een magazijn te lopen.
-preciezer: computers kunnen berekeningen maken met een precisie die in de reële wereld niet
mogelijk is
data representatie
informatie-spiegel veronderstelt dat we de reële wereld kunnen voorstellen dmv symbolen of
tekens die het model bruikbaar en leesbaar maken voor mensen en computers
- eerste categorie data-representatie: verwerking door mensen
reële wereld voorgesteld door getallen (deze stellen voorraden, bestellingen, .. voor)
ook nieuwe representatiewijzen (tag clouds, word clouds, data clouds)
- tweede categorie data-representatie: verwerking door computers en machines
computers werken met binaire data representaties , nieuw: QR (quick response)
, QR codes zijn gericht op gebruik door computers die ze inscannen en intern binair
voorstellen.
bij de tweede categorie (verwerking door computers en machines) wordt een onderscheid
gemaakt tussen gestructureerde, s emi-gestructureerde en ongestructureerde data
- gestructureerde data (syllabus p 15-18)
enkelvoudige datatypes(getallen en strings)
❏ integer: geheel getal (aantal bytes geheugen bepaalt hoe groot dat getal kan zijn)
❏ real: rationaal getal
❏ datum: (datatype schrijft een specifieke syntax voor om een datum op te slaan: dd-mm-yyyy)
❏ string: tekenreeks of stuk tekst
geaggregeerde datatypes(arrays en records) om meerdere enkelvoudige waarden weer te geven
❏ lijsten of arrays (om meerdere enkelvoudige waarden weer te geven, allemaal van hetzelfde
enkelvoudige datatype)
❏ record (om meerdere gegevens van verschillende enkelvoudige datatypes op te slaan)
(meerdere records bijhouden is een array van records)
Het voorstellen van meerdere enkelvoudige waarden kan door: (lezen syllabus p 17-18)
- relationele databanken: tegenwoordig meest gebruikte type databanken
ze gebruiken intern een data representatie op basis van tabellen (= array of records)
- boomstructuur: geeft gegevens op een hiërarchische manier weer
- semi-gestructureerde data
bv teksten, documenten, emails (deels vaste structuur en deel waarin de pc geen structuur
herkent)
- ongestructureerde data
bv audio of video : dit soort informatie wordt als 1 lange rij bits gerepresenteerd in de pc
(BLOB: binary large object) een pc kan de interne structuur van bv muziek niet opmaken uit die blob.
Bij semi-gestructureerde en ongestructureerde informatie wordt er veel gebruik gemaakt van
de eXtensible Markup Language. XML is een taal die zowel leesbaar is door mensen als
door computers.
Het is een opmaaktaal (Markup Language) die toelaat zogenaamde ‘tags’ (elementen) toe te
voegen aan data (zoals documenten en webpagina’s)
(document met tags wordt een XML document genoemd)
XML document bestaat uit een boomstructuur van elementen die uit andere elementen kunnen
bestaan.
Hoe meer structuur in de data representatie aanwezig is, hoe meer verwerkingsmogelijkheden een
computers heeft.
Tacit knowledge: ontastbare kennis. opgebouwd door ervaring (know how)
