Taak 7: Sensatie en Perceptie
1. Het proces van perceptie (Je kan de verwerking van prikkels tot zinnige
informatie schetsen.)
perceptie: waarneming, proces waarbij de sensorische zenuwimpulsen een betekenis
krijgen.
1.1 De wat- en de waar-route in de hersenen
De primaire visuele cortex achter in de hersenen splitst visuele informatie in twee onderling
verbonden routes.
De wat-route
- loopt → temporaalkwab
- bestaat uit twee takken.
informatie over specifieke objecten, kleur en vorm (stoel of een toilet?)
identificeert omgevingen, de context (is dit de badkamer of de keuken?).
- Daardoor kunnen we via de wat-route zowel vaststellen wat de objecten zijn als
binnen welke context ze bestaan.
De waar-route
- loopt → pariëtaalkwab
- stelt de locatie van een voorwerp vast tov ons lichaam (is het voorwerp voor ons,
kunnen we er tegenaan lopen?).
- andere zintuigen bv tastzin hebben ook wat- en waar-routes die inwerken op het
visuele systeem.
- We vermoeden dat de hersenen eenzelfde duaal circuit hebben om objecten
inwerken aan de hand van geur, aanraking en gehoor te identificeren.
, 1.2 Kenmerk Detectoren
: cel in de cortex die gespecialiseerd is in het opmerken van bepaalde kenmerken bij een
stimulus. bv de lengte van een object.
binding probleem: weten nog steeds niet hoe de hersenen deze kenmerken met elkaar
verbinden tot een enkel percept bv een gezicht. (je ziet de neus, de mond… maar hoe
vormen we het gezicht?)
1.3 bottom-up en top-down verwerking
● Bij top-down verwerking
- Onze achtergrondinformatie speelt een rol bij de perceptie van objecten of
ervaringen. (bv vroegere ervaringen, kennis, herinneringen, of culturele achtergrond)
- Top heeft betrekking op een mentale set in de hersenen die boven aan het
perceptuele verwerkingssysteem staat.
- Telkens wanneer je primair afhankelijk bent van een beeld of idee in je geest om een
stimulus te interpreteren, maak gebruik van top-down verwerking. bv zoeken naar
Wally is top- down verwerking nodig.
- conceptuele of (kennis) gedreven verwerking: verwerking waarbij een percept
bepaald wordt door een concept in de cortex
● Bij bottom-up verwerking
- hebben de kenmerken van de stimulus een sterke invloed op onze waarnemingen.
- afhankelijk van de kenmerk detectoren van de hersenen om stimuluskenmerken op
te merken.
- bv een bewegende vis in een aquarium opmerkt
*sensorische gegevens via receptoren naar de hersenen gestuurd,
* waar ze 'omhoog' worden geleid naar de cortex.
*Hier wordt eerst een elementaire analyse uitgevoerd om de kenmerken van de
stimulus te bepalen.
- stimulus gedreven verwerking: een verwerking waarbij de uiteindelijke waarneming
door kenmerken van de stimulus wordt bepaald of 'aangedreven'.
1. Het proces van perceptie (Je kan de verwerking van prikkels tot zinnige
informatie schetsen.)
perceptie: waarneming, proces waarbij de sensorische zenuwimpulsen een betekenis
krijgen.
1.1 De wat- en de waar-route in de hersenen
De primaire visuele cortex achter in de hersenen splitst visuele informatie in twee onderling
verbonden routes.
De wat-route
- loopt → temporaalkwab
- bestaat uit twee takken.
informatie over specifieke objecten, kleur en vorm (stoel of een toilet?)
identificeert omgevingen, de context (is dit de badkamer of de keuken?).
- Daardoor kunnen we via de wat-route zowel vaststellen wat de objecten zijn als
binnen welke context ze bestaan.
De waar-route
- loopt → pariëtaalkwab
- stelt de locatie van een voorwerp vast tov ons lichaam (is het voorwerp voor ons,
kunnen we er tegenaan lopen?).
- andere zintuigen bv tastzin hebben ook wat- en waar-routes die inwerken op het
visuele systeem.
- We vermoeden dat de hersenen eenzelfde duaal circuit hebben om objecten
inwerken aan de hand van geur, aanraking en gehoor te identificeren.
, 1.2 Kenmerk Detectoren
: cel in de cortex die gespecialiseerd is in het opmerken van bepaalde kenmerken bij een
stimulus. bv de lengte van een object.
binding probleem: weten nog steeds niet hoe de hersenen deze kenmerken met elkaar
verbinden tot een enkel percept bv een gezicht. (je ziet de neus, de mond… maar hoe
vormen we het gezicht?)
1.3 bottom-up en top-down verwerking
● Bij top-down verwerking
- Onze achtergrondinformatie speelt een rol bij de perceptie van objecten of
ervaringen. (bv vroegere ervaringen, kennis, herinneringen, of culturele achtergrond)
- Top heeft betrekking op een mentale set in de hersenen die boven aan het
perceptuele verwerkingssysteem staat.
- Telkens wanneer je primair afhankelijk bent van een beeld of idee in je geest om een
stimulus te interpreteren, maak gebruik van top-down verwerking. bv zoeken naar
Wally is top- down verwerking nodig.
- conceptuele of (kennis) gedreven verwerking: verwerking waarbij een percept
bepaald wordt door een concept in de cortex
● Bij bottom-up verwerking
- hebben de kenmerken van de stimulus een sterke invloed op onze waarnemingen.
- afhankelijk van de kenmerk detectoren van de hersenen om stimuluskenmerken op
te merken.
- bv een bewegende vis in een aquarium opmerkt
*sensorische gegevens via receptoren naar de hersenen gestuurd,
* waar ze 'omhoog' worden geleid naar de cortex.
*Hier wordt eerst een elementaire analyse uitgevoerd om de kenmerken van de
stimulus te bepalen.
- stimulus gedreven verwerking: een verwerking waarbij de uiteindelijke waarneming
door kenmerken van de stimulus wordt bepaald of 'aangedreven'.
