Motorische en Perceptuele ontwikkeling
College 1 - introductie – perceptuele ontwikkeling
Perceptie
- Door middel van perceptie krijgen we informatie over de wereld om
ons heen
- Perceptie is een belangrijk aspect van de cognitie
- Meer dan de helft van de cortex (=de buitenste laag van de grote
hersenen en is verantwoordelijk voor hogere cognitieve functies
zoals denken, geheugen, bewustzijn, waarneming en taal) houdt zich
bezig met perceptuele informatieverwerking
Gestalt benadering van perceptie
(gestalt = deze term verwijst naar de theorie dat we dingen waarnemen
als een georganiseerd en betekenisvol geheel in plaats van als een
verzameling losse elementen, en dat het geheel meer is dan de som der
delen)
- Begin 20e eeuw
- Max wertheimer, kurt koffka, wolfgang Kohler
- Wij nemen informatie eerder waar als gehele patronen dan als losse
elementen
- Losse elementen worden georganiseerd in gehelen
- Principes zijn bijvoorbeeld:
Nabijheid = elementen die dicht bij elkaar staan, worden als
groep waargenomen
Gelijkenis = objecten die op elkaar lijken worden gegroepeerd
Voortzetting = we hebben de neiging om lijnen, curven of
paden als een doorlopend geheel te zien, in plaats van als
afzonderlijke elementen
Geslotenheid = ontbrekende informatie wordt ingevuld zodat
een compleet en herkenbaar figuur gezien wordt
Figuur / achtergrond = we delen een afbeelding automatisch in
in voorgrond en achtergrond, vooral bij hoog contrast
Symmetrie en orde = symmetrische elementen zien we eerder
als bij elkaar horend dan niet-symmetrische figuren
- Onbewust maak je in je hoofd allerlei patronen
Vanuit de ecologie is er interactie tussen de buitenwereld en alle
organismen. Je hersenen maken een afweging of wat ze zien, overeenkomt
met wat je kent.
Sensatie vs perceptie
, - Keenan et al.: sensatie = het detecteren van een stimulus d.m.v. het
sensorische systeem. Perceptie = het geven van betekenis aan deze
sensaties
- Mather: sensatie: eenvoudige, bewuste ervaringen door prikkeling
van de zintuigen. Perceptie = complexe, betekenisvolle ervaringen
met objecten en gebeurtenissen
- Harris: perceptie houdt organisatie van perceptuele input in. Bij
perceptie worden eerdere ervaringen gecombineerd met sensorische
input.
Prosopagnosia: bij perceptie ga je interpreteren en een betekenis eraan
geven. Sensatie is puur het waarnemen.
Baby’s: sensatie of perceptie?
- James (1890): waarneming van pasgeboren is ongeordend,
chaotisch. Perceptuele ontwikkeling is nodig om deze sensaties
georganiseerd en betekenisvol te laten worden
- Anderen: baby’s hebben een verfijnd vermogen betekenis te geven
aan de wereld.
Zintuigen;
Fysische stimulus is
de vorm van energie
of prikkel uit de
buitenwereld of het
lichaam die een
zintuig activeert.
Het is dus wat er
feitelijk op het
zintuig aankomt.
Receptorcellen
- Zetten energie uit de buitenwereld om naar elektrische
zenuwimpulsen
- 4 typen receptoren (=een speciaal soort cel die de fysische stimulus
kan opvangen en omzetten in een elektrisch signaal voor het
zenuwstelsel. Het zegt dus iets over waar de receptor gevoelig voor
is) :
Mechano = gevoelig voor fysieke kracht, druk of beweging
Chemo = gevoelig voor chemische stoffen
Foto = gevoelig voor licht
Noci = gevoelig voor schadelijke prikkels
, - Receptoren zenuwbanen cortex
- Het doel van alle perceptie is om informatie uit je omgeving te halen
Perceptie: constraints (voorwaardes)
We halen informatie uit de interactie tussen dingen (licht dat wordt
gereflecteerd door een voorwerp).
constraint: een veronderstelling over de manier waarop de wereld werkt,
die gebruikt kan worden om de resultaten van de perceptuele
berekeningen te beperken (voorwaardes). Je ziet iemand heel ver weg en
hij komt dichterbij, dan is die groter op je netvlies. Dan denk je niet dat
diegene is gegroeid is, maar dat de persoon gewoon dichterbij komt.
Volgens piaget weten baby’s tot een maand of 9 niet dat een object dat
niet meer zichtbaar is niet meer bestaat (filmpje verstoppen
afstandsbediening onder tapijt). Op het moment dat de afstandsbediening
weg is, bestaat het niet meer volgens de baby. Veel kritiek misschien
weet de baby nog wel dat het object er is, maar weet niet hoe de baby er
bij moet komen.
Theoretische stromingen
Constructivistische benadering (Piaget):
- Perceptie en perceptuele organisatie
- Perceptie wordt geconstrueerd op basis van voorafgaande kennis
- Cognitie perceptie
- Top-down proces = cognitie naar waarneming
- Je moet heel lang leren, voordat je van perceptie kan spreken en
wordt geconstrueerd van uit de hersenen
Ecologische benadering (Gibson & Gibson, directe perceptie):
- Directe perceptie
- Betekenisvolle perceptuele structuren zijn in de omgeving / wereld
reeds aanwezig (ongeacht hoe ze waargenomen worden)
- Perceptuele systemen zijn zo ontwikkeld dat zij de beschikbare
informatie kunnen oppikken uit de omgeving
- Bottom-up proces = waarneming naar cognitie
- Belangrijke concepten: affordances (eigenschappen van objecten die
ons de mogelijkheid geven om te interacteren) en invariantie
(=eigenschappen die stoelengemeen hebben, zodat je weet dat het
ook een stoel is)
Ontwikkeling perceptie onderschatting perceptuele vermogens
- Traditionele idee dat we ter wereld komen met zeer beperkte
capaciteiten, die geleidelijk ontwikkelen (behaviorisme)
, - Generalisaties vanuit het motorische domein naar het perceptuele
domein
- Terug extrapolatie van de peuter / kleutertijd naar de babytijd
Belang onderzoek perceptuele ontwikkeling
- Wetenschappelijk: nature vs. Nurture
- Praktisch: door kennis over de normale ontwikkeling, kunnen
afwijkingen ontdekt worden
- Perceptuele vermogens zijn belangrijk voor interactie met andere
mensen (sociale ontwikkeling)
- Perceptuele ontwikkeling is belangrijk voor de cognitieve
ontwikkeling
Biologische basis van de perceptuele ontwikkeling
- Ontwikkeling Zenuwstelsel :
Dendritische arborisatie: heel veel verbindingen die zich voor
de geboorte al ontwikkelen. Verbinding van neuronen / de
takken van een neuron die signalen van andere cellen
ontvangen.
Synaptisch snoeien: tussen de 6 en 12 maanden meer
specialiseren, waardoor de verbindingen afnemen. Alleen de
verbindingen die nodig / belangrijk zijn blijven over. Neuronale
interactie via de synapsen.
Myelinisatie: het isolerende laagje over zenuw, zorgen dat
signalen sneller overgebracht worden.
Zien:
- Stimulus voor visuele perceptie is licht
- Het is niet alleen licht, maar het hele proces
in de hersenen dat de perceptie in gang zet.
- Maakt het ook moeilijk om de wereld te
begrijpen
- Belangrijkste kenmerken van het oog:
Buitenste laag: sclera (harde oogrok)
Cornea (hoornvlies)
Lichtgevoelige laag: retina (netvlies)
Gebieden op de retina: macula (gele
vlek), fovea (gebied voor scherpzien) en optische disc (waar
de zenuwvezels en bloedvaten passeren)
Tussen sclera en retina: choroidea (vaatvlies) zorgt voor
bloedvoorziening
Kegeltjes: scherp en kleur zien
staafjes: beweging en beter zien in het donker
College 1 - introductie – perceptuele ontwikkeling
Perceptie
- Door middel van perceptie krijgen we informatie over de wereld om
ons heen
- Perceptie is een belangrijk aspect van de cognitie
- Meer dan de helft van de cortex (=de buitenste laag van de grote
hersenen en is verantwoordelijk voor hogere cognitieve functies
zoals denken, geheugen, bewustzijn, waarneming en taal) houdt zich
bezig met perceptuele informatieverwerking
Gestalt benadering van perceptie
(gestalt = deze term verwijst naar de theorie dat we dingen waarnemen
als een georganiseerd en betekenisvol geheel in plaats van als een
verzameling losse elementen, en dat het geheel meer is dan de som der
delen)
- Begin 20e eeuw
- Max wertheimer, kurt koffka, wolfgang Kohler
- Wij nemen informatie eerder waar als gehele patronen dan als losse
elementen
- Losse elementen worden georganiseerd in gehelen
- Principes zijn bijvoorbeeld:
Nabijheid = elementen die dicht bij elkaar staan, worden als
groep waargenomen
Gelijkenis = objecten die op elkaar lijken worden gegroepeerd
Voortzetting = we hebben de neiging om lijnen, curven of
paden als een doorlopend geheel te zien, in plaats van als
afzonderlijke elementen
Geslotenheid = ontbrekende informatie wordt ingevuld zodat
een compleet en herkenbaar figuur gezien wordt
Figuur / achtergrond = we delen een afbeelding automatisch in
in voorgrond en achtergrond, vooral bij hoog contrast
Symmetrie en orde = symmetrische elementen zien we eerder
als bij elkaar horend dan niet-symmetrische figuren
- Onbewust maak je in je hoofd allerlei patronen
Vanuit de ecologie is er interactie tussen de buitenwereld en alle
organismen. Je hersenen maken een afweging of wat ze zien, overeenkomt
met wat je kent.
Sensatie vs perceptie
, - Keenan et al.: sensatie = het detecteren van een stimulus d.m.v. het
sensorische systeem. Perceptie = het geven van betekenis aan deze
sensaties
- Mather: sensatie: eenvoudige, bewuste ervaringen door prikkeling
van de zintuigen. Perceptie = complexe, betekenisvolle ervaringen
met objecten en gebeurtenissen
- Harris: perceptie houdt organisatie van perceptuele input in. Bij
perceptie worden eerdere ervaringen gecombineerd met sensorische
input.
Prosopagnosia: bij perceptie ga je interpreteren en een betekenis eraan
geven. Sensatie is puur het waarnemen.
Baby’s: sensatie of perceptie?
- James (1890): waarneming van pasgeboren is ongeordend,
chaotisch. Perceptuele ontwikkeling is nodig om deze sensaties
georganiseerd en betekenisvol te laten worden
- Anderen: baby’s hebben een verfijnd vermogen betekenis te geven
aan de wereld.
Zintuigen;
Fysische stimulus is
de vorm van energie
of prikkel uit de
buitenwereld of het
lichaam die een
zintuig activeert.
Het is dus wat er
feitelijk op het
zintuig aankomt.
Receptorcellen
- Zetten energie uit de buitenwereld om naar elektrische
zenuwimpulsen
- 4 typen receptoren (=een speciaal soort cel die de fysische stimulus
kan opvangen en omzetten in een elektrisch signaal voor het
zenuwstelsel. Het zegt dus iets over waar de receptor gevoelig voor
is) :
Mechano = gevoelig voor fysieke kracht, druk of beweging
Chemo = gevoelig voor chemische stoffen
Foto = gevoelig voor licht
Noci = gevoelig voor schadelijke prikkels
, - Receptoren zenuwbanen cortex
- Het doel van alle perceptie is om informatie uit je omgeving te halen
Perceptie: constraints (voorwaardes)
We halen informatie uit de interactie tussen dingen (licht dat wordt
gereflecteerd door een voorwerp).
constraint: een veronderstelling over de manier waarop de wereld werkt,
die gebruikt kan worden om de resultaten van de perceptuele
berekeningen te beperken (voorwaardes). Je ziet iemand heel ver weg en
hij komt dichterbij, dan is die groter op je netvlies. Dan denk je niet dat
diegene is gegroeid is, maar dat de persoon gewoon dichterbij komt.
Volgens piaget weten baby’s tot een maand of 9 niet dat een object dat
niet meer zichtbaar is niet meer bestaat (filmpje verstoppen
afstandsbediening onder tapijt). Op het moment dat de afstandsbediening
weg is, bestaat het niet meer volgens de baby. Veel kritiek misschien
weet de baby nog wel dat het object er is, maar weet niet hoe de baby er
bij moet komen.
Theoretische stromingen
Constructivistische benadering (Piaget):
- Perceptie en perceptuele organisatie
- Perceptie wordt geconstrueerd op basis van voorafgaande kennis
- Cognitie perceptie
- Top-down proces = cognitie naar waarneming
- Je moet heel lang leren, voordat je van perceptie kan spreken en
wordt geconstrueerd van uit de hersenen
Ecologische benadering (Gibson & Gibson, directe perceptie):
- Directe perceptie
- Betekenisvolle perceptuele structuren zijn in de omgeving / wereld
reeds aanwezig (ongeacht hoe ze waargenomen worden)
- Perceptuele systemen zijn zo ontwikkeld dat zij de beschikbare
informatie kunnen oppikken uit de omgeving
- Bottom-up proces = waarneming naar cognitie
- Belangrijke concepten: affordances (eigenschappen van objecten die
ons de mogelijkheid geven om te interacteren) en invariantie
(=eigenschappen die stoelengemeen hebben, zodat je weet dat het
ook een stoel is)
Ontwikkeling perceptie onderschatting perceptuele vermogens
- Traditionele idee dat we ter wereld komen met zeer beperkte
capaciteiten, die geleidelijk ontwikkelen (behaviorisme)
, - Generalisaties vanuit het motorische domein naar het perceptuele
domein
- Terug extrapolatie van de peuter / kleutertijd naar de babytijd
Belang onderzoek perceptuele ontwikkeling
- Wetenschappelijk: nature vs. Nurture
- Praktisch: door kennis over de normale ontwikkeling, kunnen
afwijkingen ontdekt worden
- Perceptuele vermogens zijn belangrijk voor interactie met andere
mensen (sociale ontwikkeling)
- Perceptuele ontwikkeling is belangrijk voor de cognitieve
ontwikkeling
Biologische basis van de perceptuele ontwikkeling
- Ontwikkeling Zenuwstelsel :
Dendritische arborisatie: heel veel verbindingen die zich voor
de geboorte al ontwikkelen. Verbinding van neuronen / de
takken van een neuron die signalen van andere cellen
ontvangen.
Synaptisch snoeien: tussen de 6 en 12 maanden meer
specialiseren, waardoor de verbindingen afnemen. Alleen de
verbindingen die nodig / belangrijk zijn blijven over. Neuronale
interactie via de synapsen.
Myelinisatie: het isolerende laagje over zenuw, zorgen dat
signalen sneller overgebracht worden.
Zien:
- Stimulus voor visuele perceptie is licht
- Het is niet alleen licht, maar het hele proces
in de hersenen dat de perceptie in gang zet.
- Maakt het ook moeilijk om de wereld te
begrijpen
- Belangrijkste kenmerken van het oog:
Buitenste laag: sclera (harde oogrok)
Cornea (hoornvlies)
Lichtgevoelige laag: retina (netvlies)
Gebieden op de retina: macula (gele
vlek), fovea (gebied voor scherpzien) en optische disc (waar
de zenuwvezels en bloedvaten passeren)
Tussen sclera en retina: choroidea (vaatvlies) zorgt voor
bloedvoorziening
Kegeltjes: scherp en kleur zien
staafjes: beweging en beter zien in het donker
