1 wetgevend kader
BIJZONDERE VOEDING
= voedingsmiddelen voor welbepaald doel, specifieke doelgroep
- eiwitsamenstelling = glutenvrij, fenylketonurie
- vetsamenstelling = MCT vetten (verteren veel makkelijker)
- koolhydraatsamenstelling = diabetes (prevalentie = 10%)
- mineralensamenstelling = natriubeperkt dieet
- zuigelingen, bejaarden, sportbeoefenaars, vermageringsproducten, voedselallergie
WETGEVEND KADER
- online: warenwetgeving
- = databank met alle wetgevingen van toepassing in België
- ‘bijzondere voeding’ – koninklijk besluit van 18 februari 1991 betreffender
voedingsmiddelen bestemd voor bijzondere voeding (wettekst)
- wetgeving wordt omgevormd naar Europese wetgeving
- je moet de wettekst uit warenwetgeving kunnen vinden
- je moet weten dat er verschillende wijzigingen gebeuren in wetgeving
- je moet weten dat die bestaat uit verschillende artikels
- enkel te kennen wat op de slides staat!
KONINKLIJK BESLUIT VAN BIJZONDERE VOEDING
ARTIKEL 1
- definitie
- wat is een voedingsmiddel voor bijzondere voeding?
- = bijzondere samenstelling = wijken af van de gewone voeding (wat je dagelijks eet)
§ kleine afwijkingen (extra eiwit) of grote afwijkingen (fenylketonurie, zonder
fenylalanine)
- = bijzondere fabricatiegewijze
§ voorbeeld sondevoeding
- = moet geschikt zijn voor bijzondere voeding + moet aangegeven worden
§ moet op etiket vermeld worden
§ voorbeeld extra eiwitten moet erop staan
- bijzondere voeding = voeding die voldoet aan bijzondere voedingsbehoeften
- 1. personen waarbij assimilatieproces = metabolisme = stofwisseling verstoord is
§ voorbeeld fenylketonurie
- 2. personen die zich in bijzonder fysiologische omstandigheden bevinden & daarom
gebaat zijn bij gecontroleerde ingestie van sommige voedingsstoffen in
voedingsmiddelen
§ voorbeeld diabetes
- 3. zuigelingen of kleuters in goede gezondheid
- dieetvoedingsmiddelen of regimevoedingsmiddelen
- voedingsmiddelen bestemd voor bijzondere voeding bepaald in
§ 1. personen waarbij assimilatieproces = metabolisme = stofwisseling
verstoord is (voorbeeld fenylketonurie)
§ 2. personen die zich in bijzonder fysiologische omstandigheden bevinden &
daarom gebaat zijn bij gecontroleerde ingestie van sommide voedingsstoffen
in voedingsmiddelen (voorbeeld diabetes, inname speciale vetten?)
,ARTIKEL 4
- heel belangrijk
- op etiket of in reclame van bijzondere voeding mag je nooit spreken over de ziekte
- voorbeeld: nooit vermelden geschikt voor iemand met diabetes
- om verschil te maken met geneesmiddelen! (preventie verkeerd gebruik)
- veel uitzonderingen
- afwijking toegestaan via konlinklijk besluit
§ voorbeeld fenylketonurie (speciale voeding)
- technische voorlichtingsfiche (‘bijsluiter’)
§ = uitsluitend bestemd voor een zorgverlener
- contra-indicatie = ziekte waarvoor het niet geschikt is = waarschuwing!
§ voorbeeld fenylketonurie, zoetstof aspartaam staat hierop vermeld
- aspartaam voor deel bestaande uit fenylalanine!
ARTIKEL 7
- heel belangrijk
- notificatiedossier
- = kennisgevingsdossier
- voordat geneesmiddelen op de markt, veel klinische testen, beschreven in
‘registratiedossier’ – opmaken voor je geneesmiddel op markt brengt (‘vergunningen’)
- bij bijzondere voeding niet het geval, geen ‘registratiedossier’, zolang je
notificatiedossier indient kan je het wel op de markt brengen (notificatiedossier kan je
indienen op dag dat je het aanbied aan consument)
- wat staat hierin?
- etikettering van product + lidstaat waaraan eerste kennisgeving is gericht = minimum
§ enkel wanneer product voldoet aan criteria van wetgeving
- niet voldaan aan criteria wetgeving
- extra
§ ingrediëntenlijst: kwalitatief + kwantitatief
§ nutritionele analyse (eiwitten, vetten, koolhydraten)
§ aantonen dat afwijkingen noodzakelijk zijn voor gebruiksdoel (waarom
wetgeving niet volgen)
- notificatiedossier ingediend bij FOD = federale overheidsdienst van volksgezondheid
= in ideale wereld! er bestaat ook veel dat niet genotificeerd wordt = online! = vooral supplementen
BIJLAGE
- 5 categorieën voedingsmiddelen
- bijzondere eiwitsamenstelling
- bijzondere koolhydratensamenstelling
- bijzondere mineralensamenstelling
- dieetvoedingsmiddelen
- zuigelingen en kleuters
,EUROPESE VERORDENING (2013)
= op Europees niveau alle zaken van koninklijk besluit aan het overnemen
= verordening = onmiddellijk van toepassing in elke lidstaat = niet omgezet in Belgische wetgeving
- inzake zuigelingen en peuters, medisch gebruik, vermageringsproducten
- waarom?
- om geen verschillen te hebben tussen Europese lidstaten
- meer en meer van die producten op de markt
- één eenvoudige regelgeving, niet overal verschillende
- heel veel overeenkomsten met KB van 1991
ARTIKEL 1 (4 groepen)
- volledige zuigelingenvoeding (zelf nog eens heel uitgebreid beschreven in gedelegeerde
verordeningen = samenstellingseisen)
- bewerkte levensmiddelen granen en babyvoeding
- voeding medisch gebruik
- dagelijke voeding gewichtsbeheersing
KB 2021 BETREFFENDE IN HANDEL BRENGEN VAN NUTRIËNTEN EN VOEDINGSMIDDELEN
--> makkelijk te vinden op warenwetgeving door ‘nutriënten’ in te tikken = nutriënten besluit
nutriënten = essentiële voedingsstoffen = menselijk organisme nodig en normaal zelf niet opbouwen en
waarvan voldoende hoeveelheid langs voedingsmiddelen in organisme dienen te worden ingebracht
- 4 groepen
- vitaminen: vitamine A, thiamine, riboflavine, niacine, pantotheenzuur, vitamine B6,
vitamine B12, vitamine C, vitamine D, vitamine E, biotine, vitamine K, foliumzuur;
- mineralen en oligo-elementen: boor, calcium, chloride, chroom, fluoride, fosfor, ijzer,
jood, kalium, koper, magnesium, mangaan, molybdeen, natrium, seleen, silicium, zink;
- aminozuren: arginine, fenylalanine, histidine, isoleucine, leucine, lysine, methionine,
threonine, tryptofaan, valine (= essentiële)
- vetzuren: linolzuur, linoleenzuur, arachidonzuur, eicosapentanoëenzuur,
docosahexanoëenzuur (= essentiële)
nutriënten op 2 manieren aangeboden aan consument
- voedingssupplementen = voorgedoseerde vormen (1)
- alle producten moeten genotificeerd zijn = verplicht
§ verplicht voor vitamines, mineralen, aminozuren en vetzuren (4 groepen)
§ notificatieplicht geldt voor alles, ook wat in supermarkt terecht komt
- mininum 15% van dagelijkse aanbevolen hoeveelheid moet aanwezig zijn +
maximumwaarde (kan toxisch zijn!)
- aanbevolen hoeveelheden van nutriënten
§ bestudeerd en vastgelegd voor alle nutriënten
§ hoger dan gemiddelde behoefte
§ aanbevolen hoeveelheid is hoger dan individuele behoefte
§ toxische dosis = aanvaardbare bovengrens (in wetgeving)
- voedingsmiddelen waaraan nutriënten zijn toegevoegd (2)
- alle producten moeten genotificeerd worden = verplicht
§ voorbeeld havermelk met vitaminen
- minimumwaarde inzitten en er mag maar maximumwaarde inzitten
§ wettelijk vastgelegd
- vitaminen zijn weinig stabiel (vitamine C verliezen door koken)
- achteraf mag je nutriënten toevoegen in dezelfde hoeveelheid
, ARTIKEL 8
- etikettering
- minimale houdbaarheid = belangrijk
- voorbeelden van specifieke nutriënten waar speciale waarschuwing bij moet staan (zie
slide = niet vanbuiten)
§ voedingsmiddelen die nicotinezuur of inositolhexanicotinaat
(inositolhexaniacinaat) of combinatie van deze twee stoffen als bron van
niacine bevatten, dienen volgende waarschuwing te vermelden: "Niet geschikt
voor zwangere of lacterende vrouwen”
§ voedingsmiddelen die meer dan 25 µg vitamine K als dagdosis bevatten,
dienen de volgende waarschuwing te vermelden: "Niet geschikt voor personen
die coumarine-anticoagulantia innemen”
§ voedingsmiddelen die minstens 1000 mg kalium als dagdosis, dienen
volgende waarschuwing te vermelden: "Niet geschikt voor oudere personen of
personen met nierafwijkingen, met diabetes met insulineresistentie of
personen die behandeld worden voor arteriële hypertensie”
§ voedingsmiddelen die meer dan 10 mg zink als dagdosis bevatten, dienen
volgende waarschuwing te vermelden: "De inname dient beperkt te worden
tot enkele weken/maanden”
- voor nutriënten in voorgedoseerde vorm (1)
§ = benaming van voedingssupplement moeten geven = wettelijke term!
§ zien eruit als geneesmiddeel (capsule, gelule)
KB 31 AUGUSTUS 21 PLANTENWET OF PLANTENBESLUIT
--> warenwetgeving ‘plantenbereiding’ (hamertje in rood = niet meer van toepassing! = oude)
- = voeding met planten of plantenbereidingen
- lijst 1 = gevaarlijke planten = mag je niet gebruiken voor voedingsmiddelen (art3)
- lijst 2 = eetbare paddenstoelen (niet op de lijst, niet gebruiken) (art4)
- lijst 3 = te notificeren planten indien gebruik in voorgedoseerde vorm (art5)
- etikettering = benaming voedingssupplement (zoals nutriënten + 3e categorie) (art6)
- controles door fedeeraal agentschap voor veiligheid van voedselketen = FAVV (art10)
§ niet door geneesmiddelenagentschap!
BIJZONDERE VOEDING
= voedingsmiddelen voor welbepaald doel, specifieke doelgroep
- eiwitsamenstelling = glutenvrij, fenylketonurie
- vetsamenstelling = MCT vetten (verteren veel makkelijker)
- koolhydraatsamenstelling = diabetes (prevalentie = 10%)
- mineralensamenstelling = natriubeperkt dieet
- zuigelingen, bejaarden, sportbeoefenaars, vermageringsproducten, voedselallergie
WETGEVEND KADER
- online: warenwetgeving
- = databank met alle wetgevingen van toepassing in België
- ‘bijzondere voeding’ – koninklijk besluit van 18 februari 1991 betreffender
voedingsmiddelen bestemd voor bijzondere voeding (wettekst)
- wetgeving wordt omgevormd naar Europese wetgeving
- je moet de wettekst uit warenwetgeving kunnen vinden
- je moet weten dat er verschillende wijzigingen gebeuren in wetgeving
- je moet weten dat die bestaat uit verschillende artikels
- enkel te kennen wat op de slides staat!
KONINKLIJK BESLUIT VAN BIJZONDERE VOEDING
ARTIKEL 1
- definitie
- wat is een voedingsmiddel voor bijzondere voeding?
- = bijzondere samenstelling = wijken af van de gewone voeding (wat je dagelijks eet)
§ kleine afwijkingen (extra eiwit) of grote afwijkingen (fenylketonurie, zonder
fenylalanine)
- = bijzondere fabricatiegewijze
§ voorbeeld sondevoeding
- = moet geschikt zijn voor bijzondere voeding + moet aangegeven worden
§ moet op etiket vermeld worden
§ voorbeeld extra eiwitten moet erop staan
- bijzondere voeding = voeding die voldoet aan bijzondere voedingsbehoeften
- 1. personen waarbij assimilatieproces = metabolisme = stofwisseling verstoord is
§ voorbeeld fenylketonurie
- 2. personen die zich in bijzonder fysiologische omstandigheden bevinden & daarom
gebaat zijn bij gecontroleerde ingestie van sommige voedingsstoffen in
voedingsmiddelen
§ voorbeeld diabetes
- 3. zuigelingen of kleuters in goede gezondheid
- dieetvoedingsmiddelen of regimevoedingsmiddelen
- voedingsmiddelen bestemd voor bijzondere voeding bepaald in
§ 1. personen waarbij assimilatieproces = metabolisme = stofwisseling
verstoord is (voorbeeld fenylketonurie)
§ 2. personen die zich in bijzonder fysiologische omstandigheden bevinden &
daarom gebaat zijn bij gecontroleerde ingestie van sommide voedingsstoffen
in voedingsmiddelen (voorbeeld diabetes, inname speciale vetten?)
,ARTIKEL 4
- heel belangrijk
- op etiket of in reclame van bijzondere voeding mag je nooit spreken over de ziekte
- voorbeeld: nooit vermelden geschikt voor iemand met diabetes
- om verschil te maken met geneesmiddelen! (preventie verkeerd gebruik)
- veel uitzonderingen
- afwijking toegestaan via konlinklijk besluit
§ voorbeeld fenylketonurie (speciale voeding)
- technische voorlichtingsfiche (‘bijsluiter’)
§ = uitsluitend bestemd voor een zorgverlener
- contra-indicatie = ziekte waarvoor het niet geschikt is = waarschuwing!
§ voorbeeld fenylketonurie, zoetstof aspartaam staat hierop vermeld
- aspartaam voor deel bestaande uit fenylalanine!
ARTIKEL 7
- heel belangrijk
- notificatiedossier
- = kennisgevingsdossier
- voordat geneesmiddelen op de markt, veel klinische testen, beschreven in
‘registratiedossier’ – opmaken voor je geneesmiddel op markt brengt (‘vergunningen’)
- bij bijzondere voeding niet het geval, geen ‘registratiedossier’, zolang je
notificatiedossier indient kan je het wel op de markt brengen (notificatiedossier kan je
indienen op dag dat je het aanbied aan consument)
- wat staat hierin?
- etikettering van product + lidstaat waaraan eerste kennisgeving is gericht = minimum
§ enkel wanneer product voldoet aan criteria van wetgeving
- niet voldaan aan criteria wetgeving
- extra
§ ingrediëntenlijst: kwalitatief + kwantitatief
§ nutritionele analyse (eiwitten, vetten, koolhydraten)
§ aantonen dat afwijkingen noodzakelijk zijn voor gebruiksdoel (waarom
wetgeving niet volgen)
- notificatiedossier ingediend bij FOD = federale overheidsdienst van volksgezondheid
= in ideale wereld! er bestaat ook veel dat niet genotificeerd wordt = online! = vooral supplementen
BIJLAGE
- 5 categorieën voedingsmiddelen
- bijzondere eiwitsamenstelling
- bijzondere koolhydratensamenstelling
- bijzondere mineralensamenstelling
- dieetvoedingsmiddelen
- zuigelingen en kleuters
,EUROPESE VERORDENING (2013)
= op Europees niveau alle zaken van koninklijk besluit aan het overnemen
= verordening = onmiddellijk van toepassing in elke lidstaat = niet omgezet in Belgische wetgeving
- inzake zuigelingen en peuters, medisch gebruik, vermageringsproducten
- waarom?
- om geen verschillen te hebben tussen Europese lidstaten
- meer en meer van die producten op de markt
- één eenvoudige regelgeving, niet overal verschillende
- heel veel overeenkomsten met KB van 1991
ARTIKEL 1 (4 groepen)
- volledige zuigelingenvoeding (zelf nog eens heel uitgebreid beschreven in gedelegeerde
verordeningen = samenstellingseisen)
- bewerkte levensmiddelen granen en babyvoeding
- voeding medisch gebruik
- dagelijke voeding gewichtsbeheersing
KB 2021 BETREFFENDE IN HANDEL BRENGEN VAN NUTRIËNTEN EN VOEDINGSMIDDELEN
--> makkelijk te vinden op warenwetgeving door ‘nutriënten’ in te tikken = nutriënten besluit
nutriënten = essentiële voedingsstoffen = menselijk organisme nodig en normaal zelf niet opbouwen en
waarvan voldoende hoeveelheid langs voedingsmiddelen in organisme dienen te worden ingebracht
- 4 groepen
- vitaminen: vitamine A, thiamine, riboflavine, niacine, pantotheenzuur, vitamine B6,
vitamine B12, vitamine C, vitamine D, vitamine E, biotine, vitamine K, foliumzuur;
- mineralen en oligo-elementen: boor, calcium, chloride, chroom, fluoride, fosfor, ijzer,
jood, kalium, koper, magnesium, mangaan, molybdeen, natrium, seleen, silicium, zink;
- aminozuren: arginine, fenylalanine, histidine, isoleucine, leucine, lysine, methionine,
threonine, tryptofaan, valine (= essentiële)
- vetzuren: linolzuur, linoleenzuur, arachidonzuur, eicosapentanoëenzuur,
docosahexanoëenzuur (= essentiële)
nutriënten op 2 manieren aangeboden aan consument
- voedingssupplementen = voorgedoseerde vormen (1)
- alle producten moeten genotificeerd zijn = verplicht
§ verplicht voor vitamines, mineralen, aminozuren en vetzuren (4 groepen)
§ notificatieplicht geldt voor alles, ook wat in supermarkt terecht komt
- mininum 15% van dagelijkse aanbevolen hoeveelheid moet aanwezig zijn +
maximumwaarde (kan toxisch zijn!)
- aanbevolen hoeveelheden van nutriënten
§ bestudeerd en vastgelegd voor alle nutriënten
§ hoger dan gemiddelde behoefte
§ aanbevolen hoeveelheid is hoger dan individuele behoefte
§ toxische dosis = aanvaardbare bovengrens (in wetgeving)
- voedingsmiddelen waaraan nutriënten zijn toegevoegd (2)
- alle producten moeten genotificeerd worden = verplicht
§ voorbeeld havermelk met vitaminen
- minimumwaarde inzitten en er mag maar maximumwaarde inzitten
§ wettelijk vastgelegd
- vitaminen zijn weinig stabiel (vitamine C verliezen door koken)
- achteraf mag je nutriënten toevoegen in dezelfde hoeveelheid
, ARTIKEL 8
- etikettering
- minimale houdbaarheid = belangrijk
- voorbeelden van specifieke nutriënten waar speciale waarschuwing bij moet staan (zie
slide = niet vanbuiten)
§ voedingsmiddelen die nicotinezuur of inositolhexanicotinaat
(inositolhexaniacinaat) of combinatie van deze twee stoffen als bron van
niacine bevatten, dienen volgende waarschuwing te vermelden: "Niet geschikt
voor zwangere of lacterende vrouwen”
§ voedingsmiddelen die meer dan 25 µg vitamine K als dagdosis bevatten,
dienen de volgende waarschuwing te vermelden: "Niet geschikt voor personen
die coumarine-anticoagulantia innemen”
§ voedingsmiddelen die minstens 1000 mg kalium als dagdosis, dienen
volgende waarschuwing te vermelden: "Niet geschikt voor oudere personen of
personen met nierafwijkingen, met diabetes met insulineresistentie of
personen die behandeld worden voor arteriële hypertensie”
§ voedingsmiddelen die meer dan 10 mg zink als dagdosis bevatten, dienen
volgende waarschuwing te vermelden: "De inname dient beperkt te worden
tot enkele weken/maanden”
- voor nutriënten in voorgedoseerde vorm (1)
§ = benaming van voedingssupplement moeten geven = wettelijke term!
§ zien eruit als geneesmiddeel (capsule, gelule)
KB 31 AUGUSTUS 21 PLANTENWET OF PLANTENBESLUIT
--> warenwetgeving ‘plantenbereiding’ (hamertje in rood = niet meer van toepassing! = oude)
- = voeding met planten of plantenbereidingen
- lijst 1 = gevaarlijke planten = mag je niet gebruiken voor voedingsmiddelen (art3)
- lijst 2 = eetbare paddenstoelen (niet op de lijst, niet gebruiken) (art4)
- lijst 3 = te notificeren planten indien gebruik in voorgedoseerde vorm (art5)
- etikettering = benaming voedingssupplement (zoals nutriënten + 3e categorie) (art6)
- controles door fedeeraal agentschap voor veiligheid van voedselketen = FAVV (art10)
§ niet door geneesmiddelenagentschap!
