Welvaart ongelijkheid armoede
Deel: Armoede
Les 1: armoede definitie
Globale definitie van sociaal werk:
→ Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die
sociale verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van
mensen bevordert.
→ Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale
verantwoordelijkheid en respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk.
Kleine startopdracht: Wat is armoede voor mij?
3 kenmerken die omschrijven wat armoede is voor mij:
- ongelijkheid
- financiële problemen
- sociale kloof
Wat is armoede volgens de wetenschap?
- ‘60 en ‘70 van de 20ste eeuw kende men armoede als een tekort aan geld, heel veel
moeten rondkomen
→ uitkeringen via sociale zekerheid en invoering bestaansminimum (vroeger naam) als
‘oplossing’
- eind jaren 70 kwam het besef dat er meer is dan financiële problemen
De 4 kenmerken van armoede in de jaren ‘70 en ‘80
1. Relatief
- versus absolute armoede (armoede in extreme gevallen zoals sterven van eten
en dorst)
- arm in vergelijking met de rest van de bevolking
2. Multi-aspectueel
- armoede is meer dan geld tekort
- ook andere ‘aspecten’: slechte huisvesting, geen of slechte jobs, ongeschoold
ziekte,...
3. Structureel (verankerd in de maatschappij → armoede is nooit weggeweest en het blijft
bestaan)
- geen individueel probleem
- maar een probleem van de samenleving
- Sociaal werk is meer dan ‘mensen helpen’ ook structuren veranderen
, 4. Gradueel
- van tijdelijke bestaansonzeker tot langdurig dakloos (nieuwe armoede, generatie
armoede)
De hedendaagse definitie van armoede (kennen!!!)
= Armoede is een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere gebieden
van het individuele en collectieve bestaan, in die mate dat men geen leven kan leiden dat
voldoet aan de menselijke waardigheid.
→ Hierdoor ontstaat een kloof met de rest van de samenleving. Deze kloof, die in de
samenleving wordt ge(re)produceerd, kan mee niet op eigen kracht overbruggen.
Gastspreker Paul: In 1995 in de schulden geraakt,, leefde heel lang in armoede. Hij heeft 5 jaar
lang in grote miserie geleefd, dat zelfs zijn situatie leidde tot aan de rechtbank door de sociale
inspectie. Hij zat ook in de psychiatrie door een burn-out. Paul had een sociale woning.
De definitie stap voor stap
→ 1. ‘Armoede is een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere
gebieden namelijk:
❖ inkomen en schulden
❖ uitsluiting op arbeidsmarkt
❖ uitsluiting op huisvesting
❖ uitsluiting in het onderwijs
❖ uitsluiting gezondheidszorg
❖ uitsluiting gelijke toegang tot recht
→ 2. van het individuele en collectieve bestaan…
Hoger armoederisico voor:
- mensen zonder werk
- kortgeschoolden
- beperking
→ 3. in die mate dat men geen leven kan leiden dat voldoet aan de menselijke
waardigheid
, ❖ materiële dimensies: voedsel, een dak boven het hoofd, kledij
❖ niet-materiële dimensies: toegang tot sociale netwerken, respect, zeggenschap over het
eigen leven
→ 4. een kloof met de rest van de samenleving
❖ Armoede = het resultaat van ongelijkheid
❖ Armoede = een extreme vorm van ongelijkheid
- niet ‘een beetje minder hebben dan de doorsnee Belg’
- uitgesloten van fundamentele zaken in onze samenleving, die voor iedereen
evident zouden moeten zijn
❖ Uitgesloten van grondrechten
- Geen (duurzaam) dak boven het hoofd
(functioneel) analfabetisme
- Geen geld voor voedsel of kleding
- Geen geld voor de dokter
- Ongelijke kansen in onderwijs, …
Les 2: Waarom blijft armoede bestaan? verklaringsmodellen
1.2. Oorzaken van armoede, door welke bril kijken we?
→ onze bril waardoor we kijken bepaalt mee wat we zien
❖ We kijken ieder vanuit onze achtergrond
- een selectieve & subjectieve achtergrond
- gebaseerd op onze sociale positie, onze ervaringen, onze levensgeschiedenis,
onze leeftijd, onze overtuigingen, …
- Word je bewust van je eigen (middenklasse-) perspectief
We hebben een kijk op wat we zien en dat bepaalt ook hoe we het gaan zien.
Wat is de professionele blik van een sociaal werker?
→ Voor sociaal werkers:
Armoede is een onrecht.
- is het welzijn van mensen gegarandeerd?
, - zijn de mensenrechten gerealiseerd?
→ kennis, vaardigheden en basishouding als sociaal werker
→ Elk van de modellen representeert een kijk.
Wat is het belang van die verklaringsmodellen?
De keuze van een verklaringsmodel is NIET neutraal.
1. Het individueel schuldmodel (je legt de schuld bij de mensen in armoede zelf,
profiteurs, lui etc…)
= schuld bij armoede bij de getroffenen
- goede versus slechte armen
→ non deserving poor: verdienen geen hulp wegens eigen schuld
- Culpabiliseert de armen: blaming the poor
Armoedebeleid:
- mensen op hun verantwoordelijkheid wijzen, controleren en disciplineren, overlast
bestrijden
- Systeem dat mensen in armoede houdt, afbouwen (pamperen)
Deel: Armoede
Les 1: armoede definitie
Globale definitie van sociaal werk:
→ Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die
sociale verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van
mensen bevordert.
→ Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale
verantwoordelijkheid en respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk.
Kleine startopdracht: Wat is armoede voor mij?
3 kenmerken die omschrijven wat armoede is voor mij:
- ongelijkheid
- financiële problemen
- sociale kloof
Wat is armoede volgens de wetenschap?
- ‘60 en ‘70 van de 20ste eeuw kende men armoede als een tekort aan geld, heel veel
moeten rondkomen
→ uitkeringen via sociale zekerheid en invoering bestaansminimum (vroeger naam) als
‘oplossing’
- eind jaren 70 kwam het besef dat er meer is dan financiële problemen
De 4 kenmerken van armoede in de jaren ‘70 en ‘80
1. Relatief
- versus absolute armoede (armoede in extreme gevallen zoals sterven van eten
en dorst)
- arm in vergelijking met de rest van de bevolking
2. Multi-aspectueel
- armoede is meer dan geld tekort
- ook andere ‘aspecten’: slechte huisvesting, geen of slechte jobs, ongeschoold
ziekte,...
3. Structureel (verankerd in de maatschappij → armoede is nooit weggeweest en het blijft
bestaan)
- geen individueel probleem
- maar een probleem van de samenleving
- Sociaal werk is meer dan ‘mensen helpen’ ook structuren veranderen
, 4. Gradueel
- van tijdelijke bestaansonzeker tot langdurig dakloos (nieuwe armoede, generatie
armoede)
De hedendaagse definitie van armoede (kennen!!!)
= Armoede is een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere gebieden
van het individuele en collectieve bestaan, in die mate dat men geen leven kan leiden dat
voldoet aan de menselijke waardigheid.
→ Hierdoor ontstaat een kloof met de rest van de samenleving. Deze kloof, die in de
samenleving wordt ge(re)produceerd, kan mee niet op eigen kracht overbruggen.
Gastspreker Paul: In 1995 in de schulden geraakt,, leefde heel lang in armoede. Hij heeft 5 jaar
lang in grote miserie geleefd, dat zelfs zijn situatie leidde tot aan de rechtbank door de sociale
inspectie. Hij zat ook in de psychiatrie door een burn-out. Paul had een sociale woning.
De definitie stap voor stap
→ 1. ‘Armoede is een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere
gebieden namelijk:
❖ inkomen en schulden
❖ uitsluiting op arbeidsmarkt
❖ uitsluiting op huisvesting
❖ uitsluiting in het onderwijs
❖ uitsluiting gezondheidszorg
❖ uitsluiting gelijke toegang tot recht
→ 2. van het individuele en collectieve bestaan…
Hoger armoederisico voor:
- mensen zonder werk
- kortgeschoolden
- beperking
→ 3. in die mate dat men geen leven kan leiden dat voldoet aan de menselijke
waardigheid
, ❖ materiële dimensies: voedsel, een dak boven het hoofd, kledij
❖ niet-materiële dimensies: toegang tot sociale netwerken, respect, zeggenschap over het
eigen leven
→ 4. een kloof met de rest van de samenleving
❖ Armoede = het resultaat van ongelijkheid
❖ Armoede = een extreme vorm van ongelijkheid
- niet ‘een beetje minder hebben dan de doorsnee Belg’
- uitgesloten van fundamentele zaken in onze samenleving, die voor iedereen
evident zouden moeten zijn
❖ Uitgesloten van grondrechten
- Geen (duurzaam) dak boven het hoofd
(functioneel) analfabetisme
- Geen geld voor voedsel of kleding
- Geen geld voor de dokter
- Ongelijke kansen in onderwijs, …
Les 2: Waarom blijft armoede bestaan? verklaringsmodellen
1.2. Oorzaken van armoede, door welke bril kijken we?
→ onze bril waardoor we kijken bepaalt mee wat we zien
❖ We kijken ieder vanuit onze achtergrond
- een selectieve & subjectieve achtergrond
- gebaseerd op onze sociale positie, onze ervaringen, onze levensgeschiedenis,
onze leeftijd, onze overtuigingen, …
- Word je bewust van je eigen (middenklasse-) perspectief
We hebben een kijk op wat we zien en dat bepaalt ook hoe we het gaan zien.
Wat is de professionele blik van een sociaal werker?
→ Voor sociaal werkers:
Armoede is een onrecht.
- is het welzijn van mensen gegarandeerd?
, - zijn de mensenrechten gerealiseerd?
→ kennis, vaardigheden en basishouding als sociaal werker
→ Elk van de modellen representeert een kijk.
Wat is het belang van die verklaringsmodellen?
De keuze van een verklaringsmodel is NIET neutraal.
1. Het individueel schuldmodel (je legt de schuld bij de mensen in armoede zelf,
profiteurs, lui etc…)
= schuld bij armoede bij de getroffenen
- goede versus slechte armen
→ non deserving poor: verdienen geen hulp wegens eigen schuld
- Culpabiliseert de armen: blaming the poor
Armoedebeleid:
- mensen op hun verantwoordelijkheid wijzen, controleren en disciplineren, overlast
bestrijden
- Systeem dat mensen in armoede houdt, afbouwen (pamperen)
