Samenvatting Doelgroepen 2 Deel 2 periode 4

Doelgroepen 2 DEEL 2



1. Personen met dementie
1.1. Terminologie
 Klinisch syndroom  geen ziekte!! Vaak combinatie van symptomen, die door versch.
ziekten wordt veroorzaakt  verzamelnaam voor 30-tal ziekten  algemene kenmerken:
 Geheugenverlies
 Verlies van oriëntatie
 Verandering in gedrag
 Groot onderscheid in type, de fase en de ernst van symptomen
 Chronisch, progressief en onomkeerbaar  lichamelijke, sociale en maatschappelijke
gevolgen
 Verwarring met andere stoornissen of ziekten
 Verscheiden populatie qua leeftijd
 Kijken naar individu en het systeem waarin het zich bevindt
 Niet dementen of personen die dement ‘zijn’ MAAR Personen met dementie/ personen die
dementie hebben
1.1.1. Dementie van het alzheimertype
 In de hersenen ontstaan ‘seniele plaques’ (= kleine hoopjes eiwit tussen de hersencellen) en
tangles (eiwitknopen)
 Deze plekken van eiwitten gaan in de hersenen in de weg zitten en meer en meer de plaats
innemen van de hersencellen.  hersencellen sterven stelselmatig af

Belangrijkste risicofactor: leeftijd  Boven 65 (6% van mensen Alzheimerdementie) boven 85, 30%

 Risicofactoren
 Leeftijd
 Genetische factoren
 Vrouw  bij vrouwen boven 70 (2-3keer vaker dan bij mannen)
 Hersenletsel  personen met hersenletsel zijn vatbaarder voor de gevolgen van
veroudering en ziekte Alzheimer
 Depressie
 Syndroom van Down
 Protectieve factoren
 Hogere opleiding
 Gezonde levensstijl: elke dag bewegen, geen te hoge bloeddruk, weinig of geen
vlees, niet roken…
 Reumamiddelen; degenen die minstens 2 jaar ontstekingsremmende middelen
nemen
 Sommige voedingsstoffen: alles wat goed is voor hart en bloedvaten
 Meertaligheid
 Dansen, muziekinstrument spelen, lezen.

 Sluipend over meerdere jaren  in aanvangsfase: vergeetachtighed en lichte veranderingen
in persoonlijkheid
 Later: sterker wordende stoornissen in andere cognitieve domeinen zoals taalgebruik,
probleemoplossend vermogen, verwerven nieuwe vaardigheden, abstract denken en
oordeelsvermogen,…. Ook veranderingen in persoonlijkheid, vaak sociale afzondering en
angst

,Doelgroepen 2 DEEL 2


 Waarschijnlijkheidsdiagnose of uitsluitingsdiagnose  Pas na autopsie 100% zekerheid
 Nog geen echt geneesmiddel, wel medicijnen om symptomen te verlichten

1.1.2. Vasculaire dementie
= iedere vorm van dementie die toeschrijf baar is aan bloedvatproblemen en
doorbloedingsstoornissen in de hersenen  Meerdere vormen; bekendste:
- Multi-infarct (MID): vele kleine infarcten in hersenen  zuurstofgebrek  veldjes van
zenuwen sterven op verschillende plaatsen af.

 Bruusker en wisselender dan dementie van Alzheimer-type (Lange afdaling en deze precies
eerder een springprocessie)
 Kunnen enkele uren of dagen beter functioneren en dan enkele uren of dagen veel slechter =
Schoksgewijze verloop  kan plots afsluiting van de bloedtoevoer zijn  groter of kleiner deel
van de hersenen kan uitvallen.
 Uitval motorische functies, eenzijdig krachtverlies of verlamming, aantasting van spraak, etc. +
problemen met taal, stoornissen van waarneming en handeling, en moeilijkheden met geplande
activiteiten.
 Langer Ziekte-inzicht (goed geheugen!)
 Bijkomende psychische problemen
 Geen geneesmiddel, wel preventie  door gezonde levensstijl (onderlinge processen: diabetes,
hoge bloeddruk behandeld)

1.1.3. Frontale kwabdementie
Of Fronto-temporale degeneratie is een verzamelterm

 Ziektebeelden die hieronder zitten kunnen in verschijningsvorm heel verschillend zijn vb.
Ziekte van Pick: waarbij onder de microscoop afwijkingen zichtbaar zijn in de zenuwcellen
 Vooral voorste gedeelte aangetast: speelt rol bij reguleren gedrag  vooral gedrags-en
persoonlijkheidsveranderingen. Geheugenstoornissen pas later  in beginfase soms
verwarring met psychiatrische aandoeningen (depressies, hallucinaties…)
 Juiste diagnose kan jaren op zich laten wachten Moeilijk herkenbaar
 Leeftijd: 45-60 jaar
 2 soorten:
o Primaire progressieve afasie: problemen met vinden van woorden
o Gedragsveranderingen (karakter, gedrag, en persoonlijkheid)
 Kenmerken:
o Ontremming: ongepast gedrag naar omgeving (schelden, vijandig)
o Verlies van initiatief of overdreven enthousiast
o Rusteloosheid (voortdurend heen en weer lopen)
o Veranderd eetpatroon (overmatig eten)
o Minder spontaan spreken (afsluiten gesprekken, kort)

1.1.4. Parkinsondementie en Lewy Body-dementie
 Vaak in 1 adem genoemd  zijn ervan overtuigd dat het in hoofdlijnen om dezelfde ziekte
gaat
 Indien dementie in eerste jaar van ziekte Parkinson Lewy Body-dementie; indien later
dementie: Parkinsondementie
 Ziekte van Parkinson: stoornis in verbinding tss hersenen en spieren
Kenmerken:

, Doelgroepen 2 DEEL 2


- Afwijkingen in de houding en motoriek (tremor, stijfheid, voorovergebogen houding,
traagheid)
- Soms ook cognitieve stoornissen maar beperkte mate  Bij kwart uitgesproken (trager
denken en spreken, woordvindingprob.  Parkinson-dementie

Parkinsondementie en Lewy Body-dementie  uit zich bij helft van de mensen door psychiatrische
symptomen, met name visuele en/of auditieve hallucinaties

1.2. Etiologie
Verschillende testen, naast MRI om globale indruk te krijgen van cognitief functioneren van ouderen
 Kloktekentest
 MMSE
 IQCODE
 observatielijst voor vroege symptomen van dementie (OLD)
MMSE  20 items en scores te behalen tss 0-30  hogere score = beter cognitief functioneren
Vragen gegroepeerd in 7 categ.  elke categorie verschillend domein cogn. Functioneren vb.
oriëntatie in tijd, registreren van 3 woorden, concentratie en rekenen, herinneren van 3 woorden 
Momentopname dus geen uitsluitsel maar een waarschijnlijkheidsdiagnose

1.3. Prevalentie
o Dementie: 132.000 in Vlaanderen
o Jongedementie: 10%
Meeste boven 65j  Wereldwijd 36miljoen
o 55% Alzheimer
o 15% Vasculaire dementie
o 15% Mengvorm Alzheimer en vasculaire dementie
o 15% Tgv Parkinson, Korsakov, etc
1.4. Ondersteuning op verschillende levensdomeinen
Ambulante (thuis) begeleiding: Praktische, huishoudelijke en administr. Ondersteuning,
minder psychosoci.
Mantelzorg
Dienstencentra, serviceflats
Centra voor dagverzorging (CDV): biedt elke werkdag zorg, toezicht en een zinvolle
dagbesteding  kunnen er terecht voor verpleging, verzorging, toezicht of begeleiding bij
alledaagse activiteiten
Centrum voor kortverblijf: max 90 dagen na vb. operatie, tijdens winter, als partner even op
adem wil komen
Woonzorgcentra (WZC): permanente verblijfplaats  eerst thuisbegeleiding,
dagverzorgingscentra, kortverblijf, en dan WZC.  indien bedden voor zorgbehoevenden=
Rust-en verzorgingstehuis-bedden (RVT)
Expertisecentrum Dementie Vlaanderen: willen personen met dementie en hun omgeving
een aanspreekpunt bieden dat de vraag met kennis van zaken erkent, beantwoordt f zorgt
dat ze op de juist plek terechtkomt + sensibiliseren en geven signalen aan overheid
Alzheimer Liga Vlaanderen
Stichting Alzheimer Onderzoek
Brein instituut