VOLLEDIGE Samenvatting Ontwikkelingspsychologie: adolescentie tot late volwassenheid (P0M04a) | KU Leuven | 2025/26

ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE,
DEEL 2

,INHOUD

inhoud.................................................................................................................... 1
Intro en overzicht: Het kader van de levensloopperspectief..................................2
Adolescentie I: lichamelijke en emotionele ontwikkeling........................................4
Adolescentie II: neurocognitieve veranderingen en gevolgen voor identiteit en
risicogedrag.......................................................................................................... 11
Internet, Smartphones, Sociale media..................................................................18
Jongvolwassenheid I: lichamelijke en sociale ontwikkeling...................................27
Jongvolwassenheid II: effecten van COVID-lockdown & zwangerschap................34
Intelligentie doorheen de levensloop: methodologische problemen....................40
Middelbare volwassenheid I: lichamelijke en cognitieve ontwikkeling.................47
Middelbare volwassenheid II: hersenontwikkeling en sociaal-emotionele
ontwikkeling......................................................................................................... 54
Late volwassenheid I: levensverwachting, lichamelijke en hersenontwikkeling. . .60
Late volwassenheid II: dementie, sociale en emotionele ontwikkeling.................75




1

,INTRO EN OVERZICHT: HET KADER VAN DE LEVENSLOOPPERSPECTIEF
Doel ontwikkelingspsychologie:
 Levensloop verdelen in betekenisvolle periodes
 Ontwikkelingstaken identificeren per periode
 Gebruik levensloopperspectief voor het stellen van juiste vragen


Havighurst: Developmental Task Theory
 Ontwikkelingstaken = reeks van vaardigheden en vermogens dat
mensen ontwikkelingen doorheen hun levensloop (hangt af van leeftijd,
definieert dus periodes)
3 bronnen van ontwikkelingstaken
1. Lichamelijke (biologische) rijping (leren lopen, menopauze…)
2. Individuele doelen en waarden (keuze voor job, morele
beslissingen)
3. Culturele / maatschappelijke verwachtingen (leren lezen,
verantwoordelijkheidsgevoel)
= met die 3 verschillende processen moet rekening worden gehouden in de
Havinghurst theorie
Periodes van ontwikkeling:
Prenatale fase Conceptie –
geboorte
Baby- en peutertijd Geboorte – 2j
Vroege kindertijd 2-6j
(kleuter)
Middelbare kindertijd 6-11j
Adolescentie 11-18j
Jongvolwassenheid 18-40j
Middelbare 40-65j
volwassenheid
Late volwassenheid 65-dood


Ontwikkeling als:
 Levenslang (van geboorte – dood)
 Multidimensioneel en multidirectioneel
o Dimensies: fysiek, cognitief, emotioneel & sociaal:
ontwikkelt zich niet in alle levensfasen met dezelfde
snelheid
o Levenstrap (traditioneel zicht op levensloop): bereiken van
een piek
 Plastisch




2

, maatschappelijke
verschillen
 Beïnvloed door veelvoudige interagerende krachten = CONTEXT


Vb. menopauze: hoe individu hierop kijkt, hangt af hoe maatschappij hiernaar
kijkt
 Individuele verschillen (belang van vruchtbaarheid & attractiviteit,
symptomen en verwachtingen ervan)
 Velen ervaren het als klein / geen probleem, jongere generaties
aanvaarden eerder


Resilience (kunnen omgaan met ontgoocheling, omgaan met uitdagingen als
kansen…)
 Bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen voor de
ontwikkeling
 Veerkracht, weerstandigheid, wilskracht, herstellingsvermogen
 Ervaring beschouwen als controleerbaar
 Toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
 Uitdagingen zijn normaal en kansen om te groeien
 Factoren
 Persoonlijkheidskenmerken
 Warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
 Bronnen en kansen in de samenleving
Belang als wetenschapper hoe en welke vragen je stelt!




3