SEMIOLOGIE-INTERNE
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1 – Hoofd en hals 2
Hoofdstuk 2 – Ademhalingstelsel 18
Hoofdstuk 3 – Cardiovasculair stelsel 41
Hoofdstuk 4 – Gastro-intestinaal stelsel 65
Hoofdstuk 5 – Urinair stelsel 79
Hoofdstuk 6 – Hematologisch stelsel 98
Hoofdstuk 7 – Aandoeningen met systemische weerslag 109
1
, Hoofdstuk 1 – Hoofd en hals
1. Gehoor en evenwicht
1.1 Anatomie
• Buitenoor (auris externa): oorschelp, uitwendige gehoorgang, lateraal deel trommelvlies
• Middenoor (auris media): mediaal deel trommelvlies tot ovale venster
o Met lucht gevulde ruimte in verbinding met keel via buist van Eustachius
o 3 gehoorbeentjes: hamer (malleus), aambeeld (incus), stijgbeugel (stapes)
• Binnenoor (auris interna): gehoororgaan (slakkenhuist met orgaan van Corti),
evenwichtorgaan (labyrint)
1.2 Fysiologie
Gehoor
• Buitenoor: oorschelp vang geluid op → uitwindige gehoorgang → trommelvlies
o Oorsmeer: geproduceerd door buitenste deel gehoorgang(beschemende barrière)
o Haren thv buitenste deel gehoorgang
• Middenoor: trilling van trommelvlies versterken door
gehoorbeentjes → nr ovale venster
• Binnenoor: trilling voetplaat stijgbeugel → ovaal venster →
vloeistof slakkenhuis → haarcellen slakkenhuis → electrische
impuls n. vestibulocochlearis
Evenwicht
• Halfcircelvormige kanalen van het labyrint detecteren
rotatiebeweging van endolymfe in 3 vlakken
• Haarcellen thv utriculus en sacculus: ingebed in gellaag met
otolieten (kleine kristallen)
1.3 Frequente symptomen gerelateerd aan het oor/de oren
1.3.1 Oorpijn (otalgie) en jeuk (pruritus)
Informeer naar:
• Type pijn
• Jeuk (is vaak bij ontsteking van het buitenoor)
2
, • Geassocieerde syptomen (dysfagie door gerefereerde pijn bij keelaandoening,
stemverandering/heesheid)
• ATCD (trauma → stomp trauma gebied van oor, bovenste luchtweginfectie → otitis media)
Aandoening Belangrijkste kenmerken
Acute otitis externa -Pijn verergert bij aanraken of trekken aan de tragus of
oorschelp
- Zwelling van de gehoorgang
- Purulente (etterige) afscheiding
- Vaak jeuk aanwezig
Acute otitis media - Ernstige oorpijn
- Rood en uitgepuild trommelvlies
- Purulente afscheiding bij trommelvliesperforatie
Perichondritis - Rode, gezwollen oorschelp (vooral kraakbenige deel)
- Meestal na trauma, insectenbeet of piercing
Trauma - Hematoom of scheur van de oorschelp
- Hemotympanum (bloed achter trommelvlies)
- Mogelijk liquorlek of n. facialis-parese
Herpes zoster oticus (Ramsay Hunt- - Blaasjes (vesikels) in de gehoorgang of op de oorschelp
syndroom) - Facialisparese (n. VII-verlamming)
- Oorpijn
→ Triade = oorpijn + vesikels + facialisparese
Vaak ook duizeligheid (vertigo) of gehoorverlies
Perichondritis
• Een onsteking van het bindweefsel rond het kraakbeen (perichondrium) in het oor
• Geeft oorpijn, zwelling, erytheem (roodheid van de huid)
• In ernstige gevallen: abces of kraakbeen necrose (→ misvorming van het oor)
Polychondritis
• Immuungemedieerde inflammatie van kraakbeen structuren tropisme voor
oren/neus/gewrichten/luchtwegen
Nervus facialis parese
• Functie:
• Perifere facialis parese links zal zorgen voor
een volledig verlaming van de linker
(ipsilateraal) helft van het gezicht
• Centrale facialis parese links zal zorgen voor
de onderste helft verlaming van een rechter
(contralateraal) kant van het gezicht
3
, 1.3.2 Oorafscheiding
Informeer naar:
• Purulente afscheiding → otitis externa of otitis media (met tv perforatie)
• Onwelriekend en chronisch afscheiding → cholesteatoom
o Een cholesteatoom is abnormale stapeling van squamous epitheel thv
middenoor
o Je krijgt een ingroei van het trommelvlies in het middenoor
o Indien het blijft groeien vernietigd het langzaam aan de omliggende
structuren → gehoorverlies, duizeligheid, n. facialis dysfunctie
o Alles wat de drukregeling in het middenoor verstoort of een open
verbinding naar buiten creëertn verhoogt risico op cholesteatoom (bv
oorbuisje, TV perforatie, tuba dysfunctie)
• Bloederig afscheiding → granulatie weefsel tgv infectie ; trauma
• Geassocieerde pijnklachten (bv eerst pijn dan oorloop → otitis media)
1.3.3 Gehoorverlies
Informeer naar:
• Verloop: acuut of progressief
• Uitlokkende factoren: trauma, recente BLWI, blootstelling aan lawaai, recente atibiotica
(aminoglycosiden; glycopeptiden)
• Geassocieerde pijnklachten
Oorzaken gehoorverlies:
• Geleidingsstoornis (conductive)
o Buitenoor oorzaken: otitis externa, trauma, oorsmeer, vreem voorwerp
o Middenoor oorzaken: otitis media, cholesteatoom, TV perforatie, defect
gehoorneentjes (otosclerose)
• Perceptiestoornis (sensoineural)
o Binnenoor oorzaken: presbycusis (ouderdomsslechthoorenheid), meningitis,
ototoxische medicatie, ziekte van Menière, bloostelling aan geluid, barotrauma (letsel
door plote drukverandering tussen buitenlucht en middenoor), otosyfilis (oor-infetie
van het binnenoor door de bacteriële infectie syfilis (seksueel risicocontact))
1.3.4 Tennitus
• Waarnemen van een geluid in afwezigheid ervan
Informeer naar:
• Aard van tinnitus (hoge toon, rinkelend, pulserend)
• Intermittent of continu
• Uni- of bilateraal
• Geassocieerd aan gehoorverlies of andere oorsymptomen (vaak geassocieerd met
gehoordverlies)
• Unilaterale tinnitus met asymmetrisch sensorineuraal gehoorverlies → denk aan acousticus
neurinoom
Syndroom/ziekte van Menière
• Triade: episodische vertigo, senorineurale gehoorverlies en tinnitus
• Ziekte van Menière komt voornamelijk door endolymfatische hydrops
4
Inhoudstafel
Hoofdstuk 1 – Hoofd en hals 2
Hoofdstuk 2 – Ademhalingstelsel 18
Hoofdstuk 3 – Cardiovasculair stelsel 41
Hoofdstuk 4 – Gastro-intestinaal stelsel 65
Hoofdstuk 5 – Urinair stelsel 79
Hoofdstuk 6 – Hematologisch stelsel 98
Hoofdstuk 7 – Aandoeningen met systemische weerslag 109
1
, Hoofdstuk 1 – Hoofd en hals
1. Gehoor en evenwicht
1.1 Anatomie
• Buitenoor (auris externa): oorschelp, uitwendige gehoorgang, lateraal deel trommelvlies
• Middenoor (auris media): mediaal deel trommelvlies tot ovale venster
o Met lucht gevulde ruimte in verbinding met keel via buist van Eustachius
o 3 gehoorbeentjes: hamer (malleus), aambeeld (incus), stijgbeugel (stapes)
• Binnenoor (auris interna): gehoororgaan (slakkenhuist met orgaan van Corti),
evenwichtorgaan (labyrint)
1.2 Fysiologie
Gehoor
• Buitenoor: oorschelp vang geluid op → uitwindige gehoorgang → trommelvlies
o Oorsmeer: geproduceerd door buitenste deel gehoorgang(beschemende barrière)
o Haren thv buitenste deel gehoorgang
• Middenoor: trilling van trommelvlies versterken door
gehoorbeentjes → nr ovale venster
• Binnenoor: trilling voetplaat stijgbeugel → ovaal venster →
vloeistof slakkenhuis → haarcellen slakkenhuis → electrische
impuls n. vestibulocochlearis
Evenwicht
• Halfcircelvormige kanalen van het labyrint detecteren
rotatiebeweging van endolymfe in 3 vlakken
• Haarcellen thv utriculus en sacculus: ingebed in gellaag met
otolieten (kleine kristallen)
1.3 Frequente symptomen gerelateerd aan het oor/de oren
1.3.1 Oorpijn (otalgie) en jeuk (pruritus)
Informeer naar:
• Type pijn
• Jeuk (is vaak bij ontsteking van het buitenoor)
2
, • Geassocieerde syptomen (dysfagie door gerefereerde pijn bij keelaandoening,
stemverandering/heesheid)
• ATCD (trauma → stomp trauma gebied van oor, bovenste luchtweginfectie → otitis media)
Aandoening Belangrijkste kenmerken
Acute otitis externa -Pijn verergert bij aanraken of trekken aan de tragus of
oorschelp
- Zwelling van de gehoorgang
- Purulente (etterige) afscheiding
- Vaak jeuk aanwezig
Acute otitis media - Ernstige oorpijn
- Rood en uitgepuild trommelvlies
- Purulente afscheiding bij trommelvliesperforatie
Perichondritis - Rode, gezwollen oorschelp (vooral kraakbenige deel)
- Meestal na trauma, insectenbeet of piercing
Trauma - Hematoom of scheur van de oorschelp
- Hemotympanum (bloed achter trommelvlies)
- Mogelijk liquorlek of n. facialis-parese
Herpes zoster oticus (Ramsay Hunt- - Blaasjes (vesikels) in de gehoorgang of op de oorschelp
syndroom) - Facialisparese (n. VII-verlamming)
- Oorpijn
→ Triade = oorpijn + vesikels + facialisparese
Vaak ook duizeligheid (vertigo) of gehoorverlies
Perichondritis
• Een onsteking van het bindweefsel rond het kraakbeen (perichondrium) in het oor
• Geeft oorpijn, zwelling, erytheem (roodheid van de huid)
• In ernstige gevallen: abces of kraakbeen necrose (→ misvorming van het oor)
Polychondritis
• Immuungemedieerde inflammatie van kraakbeen structuren tropisme voor
oren/neus/gewrichten/luchtwegen
Nervus facialis parese
• Functie:
• Perifere facialis parese links zal zorgen voor
een volledig verlaming van de linker
(ipsilateraal) helft van het gezicht
• Centrale facialis parese links zal zorgen voor
de onderste helft verlaming van een rechter
(contralateraal) kant van het gezicht
3
, 1.3.2 Oorafscheiding
Informeer naar:
• Purulente afscheiding → otitis externa of otitis media (met tv perforatie)
• Onwelriekend en chronisch afscheiding → cholesteatoom
o Een cholesteatoom is abnormale stapeling van squamous epitheel thv
middenoor
o Je krijgt een ingroei van het trommelvlies in het middenoor
o Indien het blijft groeien vernietigd het langzaam aan de omliggende
structuren → gehoorverlies, duizeligheid, n. facialis dysfunctie
o Alles wat de drukregeling in het middenoor verstoort of een open
verbinding naar buiten creëertn verhoogt risico op cholesteatoom (bv
oorbuisje, TV perforatie, tuba dysfunctie)
• Bloederig afscheiding → granulatie weefsel tgv infectie ; trauma
• Geassocieerde pijnklachten (bv eerst pijn dan oorloop → otitis media)
1.3.3 Gehoorverlies
Informeer naar:
• Verloop: acuut of progressief
• Uitlokkende factoren: trauma, recente BLWI, blootstelling aan lawaai, recente atibiotica
(aminoglycosiden; glycopeptiden)
• Geassocieerde pijnklachten
Oorzaken gehoorverlies:
• Geleidingsstoornis (conductive)
o Buitenoor oorzaken: otitis externa, trauma, oorsmeer, vreem voorwerp
o Middenoor oorzaken: otitis media, cholesteatoom, TV perforatie, defect
gehoorneentjes (otosclerose)
• Perceptiestoornis (sensoineural)
o Binnenoor oorzaken: presbycusis (ouderdomsslechthoorenheid), meningitis,
ototoxische medicatie, ziekte van Menière, bloostelling aan geluid, barotrauma (letsel
door plote drukverandering tussen buitenlucht en middenoor), otosyfilis (oor-infetie
van het binnenoor door de bacteriële infectie syfilis (seksueel risicocontact))
1.3.4 Tennitus
• Waarnemen van een geluid in afwezigheid ervan
Informeer naar:
• Aard van tinnitus (hoge toon, rinkelend, pulserend)
• Intermittent of continu
• Uni- of bilateraal
• Geassocieerd aan gehoorverlies of andere oorsymptomen (vaak geassocieerd met
gehoordverlies)
• Unilaterale tinnitus met asymmetrisch sensorineuraal gehoorverlies → denk aan acousticus
neurinoom
Syndroom/ziekte van Menière
• Triade: episodische vertigo, senorineurale gehoorverlies en tinnitus
• Ziekte van Menière komt voornamelijk door endolymfatische hydrops
4
