SAMENVATTING SEMINARIES FYSIEKE ACTIVITEIT, FITHEID EN GEZONDHEID

Maton
2024-2025




SAMENVATTING SEMINARIES FYSIEKE ACTIVITEIT, FITHEID EN GEZONDHEID

M1

BENEFITS AND RISKS ASSOCIATED WITH PA


FYSIEKE ACTIVITEIT (FA) EN FITNESS TERMINOLOGIE
 Fysieke activiteit (FA):
o Eender welke beweging vh lichaam die geproduceerd w door contractie vd spieren & die
resulteert in substantiële verhoging energieverbruik bovenop dat wat men verbruikt in rust
 Exercise:
o Type FA dat bestaat uit geplande, gestructureerde en herhaalde lichamelijke bewegingen om
1 of meer componenten v fysieke fitheid te verbeteren en/of te onderhouden
 Fysieke fitheid:
o Vermogen om dagelijkse taken uit te voeren met kracht en alertheid, zonder onnodige
vermoeidheid & met voldoende energie om v vrijetijdsbesteding te genieten en onvoorziene
noodgevallen het hoofd te bieden
 => Verschillende componenten: gezondheid & skills
 Gezondheidsgerelateerde componenten:
 Cardiorespiratoire uithouding: vermogen hart & longen om systeem v
zuurstof te voorzien tijdens FA
 Lichaamssamenstelling: # spier- & vetmassa
 Spierkracht: mogelijkheid om kracht te leveren + spieruithoudingsvermogen
 Flexibiliteit: range of motion (ROM) die men heeft in bepaald gewricht
 Skill-gerelateerde componenten:
 Agility (= behendigheid): positie lichaam veranderen in ruimte met snelheid
en accuraatheid
 Coördinatie
 Evenwicht
 Power
 Reactiviteit: tijd tussen stimulatie en begin v reactie
 Snelheid


AANBEVELINGEN FA
 Aanbeveling over # & intensiteit v FA om gezondheidsvoordelen te kunnen bekomen
o Elke gezonde volwassenen (18-65 j): MVPA voor min. 30’ op 5 dagen (kan opgesplitst w in 10’
telkens) OF meer intense vorm v bewegen min. 20’ op 3 dagen
 Combinaties v matige & intense FA kunnen om deze aanbeveling te halen
o Elke volwassen min 2 dagen/ week aan spierkrachttraining doen
 Dose-respons relatie tss FA & gezondheid => verbeteren conditie, reductie kans
chronische ziektes en beperkingen, controle gewicht
 => 2 belangrijke conclusies uit rapport vd Adviescommissie Richtlijnen Lichamelijke Activiteit die
ontwikkeling vd FA-aanbevelingen hebben beïnvloed, zijn:
o Belangrijke voordelen voor gezondheid kunnen w verkregen door matige # FA te doen op de
meeste, zo niet alle, dagen vd week
o Extra voordelen voor gezondheid ontstaan door grotere # FA. Mensen die regelmatig FA-
programma aanhouden dat langer duurt, intensiever is of beide, hebben waarschijnlijk meer
baat bij FA dan mensen die minder aan FA doen

 ≠grootschalige epidemiologische onderzoeken tonen dosis-responsrelatie tss FA en hart- en
vaatziekten en vroegtijdige sterfte aan

, o Dosis-responsrelatie
 Meta-analyse 23 geslachtsspecifieke
cohorten v FA/cardiorespiratoire
fitheid (CRF) die 1.325.004 individuele
jaren follow-up vertegenwoordigen,
toonde dosis-responsrelatie tss FA/CRF
& risico's v coronaire hartziekte (CAD)
& hart- en vaatziekten (CVD)
 Relatief risico (= 1) voor eerder vasculair risico, hoe ↑beweging hoe ↓risico. Fysiek fit
is belangrijker dan # FA dat je doet. Grootste verschil tss sedentairen en individuen
met beetje fysiek fitheid (enorme daling in relatief risico!)
o Tabel 1.2: Wat is onderzocht voor dosis-respons relatie. Bijna elke component dose-respons
relatie (vb. ↑fysiek actief, ↓risico op mortaliteit; enkel well-being niet --> onvoldoende data)
 Fysieke inactiviteit
o Wereldwijde pandemie = geïdentificeerd als 1 vd 4 belangrijkste oorzaak v vroegtijdige sterfte
o Wereldwijd is 31,1% vd volwassenen lichamelijk inactief
 In de VS:
 51,6% vd volwassenen voldoet aan richtlijnen voor aerobe activiteit
 29,3% voldoet aan richtlijnen voor spierversterking
 20,6% voldoet aan richtlijnen voor zowel aerobe activiteit + spierversterking


SEDENTAIR GEDRAG
 Lange periodes sedentair gedrag = negatief voor gezondheid (onafh FA)
o 50% v iemand zijn waking day = activiteiten die te maken hebben met langdurig zitten
 (Vb. eten, naar de les gaan, tv-kijken...)
o Sedentaire tijd in verband gebracht met 30% lager relatief risico op sterfte door alle oorzaken
bij mensen met hoog FA-niveau ivm mensen met laag FA-niveau


HEALTH BENEFITS
 Bewijs omgekeerde relatie tss regelmatige FA en/of lichaamsbeweging en vroegtijdige sterfte,
CVD/CAD, hypertensie, beroerte, osteoporose, T2DM, metabool syndroom (Metsyn), obesitas, 13
kankers, depressie, functionele gezondheid, vallen en cognitieve functie
 Voordelen v regelmatig FA en/of exercise
o Verbetering cardiovasculair systeem & respiratoire systeem (vb verhogen VO 2max)
o Reductie cardiovasculaire risicofactoren (bloeddruk, cholesterolgehalte, vetmassa)
o Daling morbiditeit en mortaliteit
o Anderen
 Daling angsten & depressie
 Verbeterde cognitieve functie
 Verhoogde functionaliteit bij ouderen in dagelijkse leven
 Verminderd valrisico
 Betere prestatie op het werk
 ...
 Gezondheidsvoordelen musculaire fitness: spierkracht, spieruithoudingsvermogen, power
ontwikkeling spier...
o Hoger niveau spierkracht geassocieerd met sign beter cardiometabolisch risicofactorprofiel, ↓
risico op sterfte door alle oorzaken, ↓CVD-gebeurtenissen, ↓risico op ontwikkelen v fysieke
functiebeperkingen en ↓risico op niet-fatale ziekte




 Risico’s geassocieerd met FA & exercise


2

, o Deelname aan lichaamsbeweging ↑risico op musculoskeletaal letsel (MSI) & cardiovasculaire
complicaties zoals plotselinge hartdood (SCD) en acuut myocardinfarct (AMI)
 MSI is meest voorkomende trainingsgerelateerde complicatie & hangt vaak samen
met intensiteit inspanning, aard vd activiteit, reeds bestaande aandoeningen en
afwijkingen aan bewegingsapparaat
 SCD & AMI geassocieerd met zware intensiteit komen minder vaak voor dan MSI
maar kunnen leiden tot morbiditeit en mortaliteit op lange termijn
o Plotselinge hartstilstand jongeren
 Absoluut jaarlijks risico op sportgerelateerde sterfgevallen onder middelbare
scholieren en studenten:
 1 per 133.000 mannen
 1 per 769.000 vrouwen
 Moet w opgemerkt dat deze %, hoewel laag, alle sportgerelateerde
niettraumatische sterfgevallen omvatten vd in totaal 136 identificeerbare
doodsoorzaken w er 100 veroorzaakt door CVD
 In het algemeen lokt lichaamsbeweging geen cardiovasculaire voorvallen uit bij gezonde mensen met
normaal cardiovasculair systeem
o Risico gerelateerd aan af-/aanwezigheid v occulte CVD, inspanningsintensiteit, leeftijd & FA
o Onset Study toonde aan dat risico op AMI tijdens/
onmiddelijk na krachtige intensieve inspanning 50x
hoger was voor personen die gewoonlijk sedentair zijn
ivm personen die krachtig oefenden gedurende sessies v
1 uur > 5 d × 5 wk -1
o Grafiek: sedentairen hoogste risico op hartinfarct bij
intense activiteit, hoe ↑men sport hoe ↓risico
o Conclusie: niet opeens intense FA doen!! Opbouwen!!

M2

EXERCISE PREPARTICIPATION HEALTH SCREENING
 Gezondheidsstatus (aanwezigheid ziekten, medicatiegebruik…)
 Risicoprofiel opstellen (voor cardiovasculaire events zoals hoge bloeddruk en cholesterol)
 Gedragskenmerken (Wie zit er voor je? Hoe zit die persoon in elkaar, hoe wil deze begeleid w?)
 Persoonlijke doelstellingen? (Vaak vaag: als coach proberen concrete/meetbare doelen op te stellen)
 Voorkeur v individu? (Bepaalde toestellen: loopband of niet)

 Screenen? Als fitnesscoach zelf doen, niet naar dokter sturen want schrikt af (basisvorm v screening
zelf kunnen doen)
o Medische contra-indicaties om te trainen
o Verhoogd risico op ziektes inschatten door leeftijd, symptomen, en/of andere risicofactoren
o Klinische sign ziektes (vb diabetes/MS)
o Speciale noden v persoon in kaart brengen


INLEIDING
Ivm eerdere edities vd richtlijnen, bevat huidige versie v HS2
 Geen risicofactoranalyse of classificatie v risiconiveau’s
 Doet aanbevelingen voor toestemming ve arts ipv specifieke aanbevelingen voor medisch onderzoek
of inspanningstest
 Verwijst het niet automatisch naar personen met longaandoeningen voor medische goedkeuring
voorafgaand aan start ve trainingsprogramma



Nu: nieuw gezondheidsonderzoek voorafgaand aan deelname is gebaseerd op
 Huidige niveau v gestructureerde lichamelijke activiteit vd persoon

3

,  Aanwezigheid v belangrijke tekenen of symptomen die wijzen op CV, stofwisselings- of nierziekten
(tabel 2.1)
o Pijn; ongemak (of ander angineus equivalent) in borst, nek, kaak, armen of andere gebieden
die gevolg kunnen zijn v ischemie
o Kortademigheid in rust of bij lichte inspanning
o Duizeligheid of syncope
o Orthopneu of paroxismale nachtelijke dyspneu
o Enkeloedeem
o Hartkloppingen of tachycardie
o Claudicatio intermittens
o Bekende hartruis
o Ongewone vermoeidheid of kortademigheid bij gebruikelijke activiteiten
 Gewenste trainingsintensiteit


PREPARTICIPATION HEALTH SCREENING
 2 fasen:
o Noodzaak v medische goedkeuring voor starten/ uitbreiden v trainingsprogramma's w
bepaald mbv bijgewerkte & herziene ACSM-screeningsalgoritme
 Als er geen professionele hulp beschikbaar is, kunnen geïnteresseerde personen
gebruikmaken v zelfgestuurde methoden
o Als dit tijdens screening w aangegeven, moet medische toestemming w gevraagd aan een
geschikte zorgverlener
 Manier v toestemming bepaald door klinische oordeel & discretie zorgverlener
 ACSM preparticipation screening algoritme (figuur 2.2) is nieuw instrument ontworpen om
deelnemers te identificeren die risico lopen op CV complicaties tijdens of direct na aerobe training
o <-> weerstandstraining steeds populairder --> bewijs onvoldoende met betrekking tot CV-
complicaties tijdens weerstandstraining om formele aanbevelingen voor voorafgaande
screening te rechtvaardigen
 CV complicaties tijdens weerstandstraining: risico momenteel niet bepaald (lijkt laag)
 Componenten algoritme
o Individuen classificeren die wel of niet deelnemen aan regelmatige lichaamsbeweging
o Identificeren v personen met bekende CV-, metabolische of nierziekten of personen met
tekenen of symptomen die wijzen op hart-, perifere vaat- of cerebrovasculaire ziekten,
diabetes mellitus type 1 en 2 (DM) en nierziekten
o Vaststellen vd gewenste trainingsintensiteit




 2

soorten beslissingsbomen

4