Samenvatting life events
Inhoudsopgave
1. Subjectieve beleving............................................................................................................................................3
1.1. Emoties..........................................................................................................................................................3
1.1.1 Wat is emotie?........................................................................................................................................4
1.1.2. Emotie en cognitie...............................................................................................................................14
1.1.2.2. invloed van cognitie op emotie.........................................................................................................17
1.2. Gedrag en gezondheid.................................................................................................................................18
1.2.1. Positieve psychologie..........................................................................................................................18
2. Life events in een breder kader........................................................................................................................26
2.1 Een continuüm van gebeurtenissen en ervaringen.......................................................................................26
2.1.1 dagelijkse ervaringen............................................................................................................................26
2.1.2 Erbij horende meevallers en tegenvallers.............................................................................................26
2.1.3 Life events............................................................................................................................................26
2.1.3.1 Levensomstandigheden en ingrijpende gebeurtenissen.....................................................................27
2.1.3.2 Traumatische ervaringen...................................................................................................................28
2.1.4 Uitgelichte life events...........................................................................................................................29
2.1.4.1 Geweld...............................................................................................................................................30
SEKSUEEL GEWELD.................................................................................................................................30
VERJARINGSTERMIJN VAN SEKSUELE MISDRIJVEN.......................................................................35
LGBTI-FOOB GEWELD..............................................................................................................................36
KINDERMISHANDELING..........................................................................................................................38
RACISME......................................................................................................................................................39
SEKSISME....................................................................................................................................................40
2.1.4.2 Verlieservaringen...............................................................................................................................41
IN BREDE ZIN.............................................................................................................................................41
VERDRIET VAN ASIELZOEKERS............................................................................................................41
NABESTAANDEN VAN SUÏCIDE............................................................................................................42
2.1.4.3 Ongevallen.........................................................................................................................................42
2.1.4.6 ‘Veroorzakers van verkeersongelukkig.............................................................................................43
2.1.4.4 Geld....................................................................................................................................................43
2.1.4.5 Job verliezen en werkloosheid...........................................................................................................44
2.2 Diagnostiek..................................................................................................................................................44
2.2.1 SRRS.....................................................................................................................................................45
2.2.2 USQ......................................................................................................................................................45
3. Beïnvloedende factoren.....................................................................................................................................46
3.1 modellen.......................................................................................................................................................46
3.1.1 balansmodel..........................................................................................................................................46
3.1.2. biopsychosociaal model.......................................................................................................................49
3.2. Biologische factoren....................................................................................................................................50
3.2.1 Interacties tussen genen en omgeving..................................................................................................50
3.2.2 Het beloningsnetwerk...........................................................................................................................51
3.2.3 Herrineringen........................................................................................................................................51
3.2.4 Window of tolerance en polyvagale theorie.........................................................................................53
3.2.5 Lichaamsbeweging...............................................................................................................................55
3.2.6 Voeding en eetpatroon..........................................................................................................................56
3.2.7 Slaap.....................................................................................................................................................56
3.2.7.1 Lichaamsritmen.................................................................................................................................56
3.2.7.2 Kenmerken van slaap.........................................................................................................................57
3.2.7.3 Functies van slaap..............................................................................................................................57
3.3 psychologische factoren...............................................................................................................................59
, 3.3.1 moderatoren..........................................................................................................................................59
3.3.1.1 persoonlijkheid..................................................................................................................................59
3.3.1.2 Veerkracht (resilience).......................................................................................................................60
3.3.1.3 weerbaarheid......................................................................................................................................61
3.3.1.4 Optimisme..........................................................................................................................................61
3.3.1.5 Appraisals..........................................................................................................................................63
3.3.1.6 Attributies..........................................................................................................................................63
3.3.1.7 Sence of coherence............................................................................................................................64
3.3.1.8 Locus of control.................................................................................................................................64
3.3.1.9 Spiritualiteit.......................................................................................................................................64
3.3.2 Motivatie...............................................................................................................................................65
3.3.3 Coping...................................................................................................................................................66
3.3.3.1 probleemgerichte en emotiegerichte coping......................................................................................67
3.3.1.2 Cognitieve herstructurering...............................................................................................................67
3.3.3.2 Sociale vergelijkingen.......................................................................................................................67
3.4 Sociale factoren............................................................................................................................................67
3.4.1 Hechting................................................................................................................................................67
3.4.2 Vriendschap en Liefde..........................................................................................................................68
VRIENDSCHAP...........................................................................................................................................68
LIEFDE..........................................................................................................................................................70
3.4.3 Sociale steun.........................................................................................................................................71
4. Gevolgen van het Individu................................................................................................................................74
4.1 Een normale reactie op een abnormale gebeurtenis....................................................................................74
SECUNDAIRE TRAUMATISERING.........................................................................................................75
ZORG VOOR DE ZORG..............................................................................................................................75
MYTHES ONTKRACHT.............................................................................................................................75
POSITIEF AFFECT/ BEÏNVLOEIDNG......................................................................................................76
4.2 Stress............................................................................................................................................................76
4.3 Gevolgen van stress......................................................................................................................................80
4.4 Rouw.............................................................................................................................................................85
4.4.1 Viertakenmodel van Wiliam Worden...................................................................................................85
4.4.2 Rouw en veerkracht..............................................................................................................................88
4.4.3 Betekenisgeving....................................................................................................................................88
4.4.4 Rouw bij kinderen.................................................................................................................................88
4.5 Posttraumatisch succes................................................................................................................................89
, 1. Subjectieve beleving
Anais Nin:
Subjectieve beleving: al wat we waarnemen, de focus op leggen,
de betekenis die we aan het waargenomene koppelen wordt door
een resem factoren bepaald en voornamelijk bepaald door wie we
zijn.
o Voorbeeld: 75 mensen ervaren trouwfeest
Objectieve feiten gelijkaardig
Persoonlijk ervaren, verschilt van persoon tot persoon,
de individuele beleving van de gebeurtenis is zeer
subjectief
o Als hulpverlener moeten we een nieuwsgierige ingesteldheid
hebben naar de beleving van de cliënt, anders riskeren we ons
eigen subjectieve beleving op te leggen.
Aspecten van de subjectieve beleving
- ‘Alles is perceptie’/waarneming
o Zonder perceptie kunnen we geen zinvolle voorstellig van de wereld maken
- Schenken van aandacht aan emoties en verschillende aspecten
- Subjectief welzijn
- Subjectieve beleving
- Gezondheid
- Illusie van ontkwetsbaarheid
Gewaarwording en waarneming
Gewaarwording = sensatie
o Opnemen van stimulatie en eht vertalen van deze stimulatie in
elektronische neuronale signale die naar de hersenen worden
gestuurd kunnen worden en daar omgezet worden in beelden,
klanken, geuren, smaken.
Waarneming = perceptie
o Het organiseren, interpreteren en begrijpen van de
gewaarwordingen. Is organiseren, interpreteren en begrijpen
van gewaarwording. Interpretatie begint vanaf het moment
dat een prikkel een zintuigelijke receptor stimuleert.
Geen twee totaal verschillende processen, maar uiteinden van een
continuüm.
Waarnemingsprocessen zijn nodig om een zinvolle voorstelling van
de wereld te maken op basis van de fragmentarische informatie die
via de gewaarwording de hersenen bereikt.
1.1. Emoties
Drie belangrijke functies
1. Overlevingsgericht:
, angst helpt ons om gevaarlijke situaties te
ontsnappen
Positieve emoties gaan meestal gepaard met
dingen die goed voor ons zijn, negatieve dingen
met dingen die slecht zijn voor ons Emoties
vormen tussenstap tussen stimulus en gedrag
Deze tussenstap stelt individuen in staat om beste
strategie op lange termijn te selecteren
2. Adequate communicatie in een sociale context: voor een
goed sociaal functioneren moeten mensen hun emotionele
toestand aan anderen kunnen laten zien en dat ze info krijgen
over hoe anderen zich voelen.
3. Cognitie ondersteunend: emoties kunnen voor verhoogde
aandacht zorgen, dat zorgt dat mensen gevoeliger worden aan
bepaalde informatie. Ze kunnen info in het geheugen sneller
beschikbaar maken en helpen sommige herinneringen beter op te
slaan.
Mensen zonder gevoelens → moeilijker
beslissingen nemen
1.1.1 Wat is emotie?
= moeilijk te definiëren
Drie belangrijke aspecten van emotie:
1. Beoordeling van de situatie of stimulus (evaluatie)
2. Respons (fysiologische opwinding, gezichtsuitdrukking, ander
gedrag)
3. Bewuste, subjectieve ervaring (waardoor we een emotie
kunnen benoemen; gevoelen)
Emotie: een reactie op een stimulus die bestaat uit een
fysiologische opwinding en gepaard gaat met een
evaluatieve stimulus, een gezichtsuitdrukking en een
subjectieve ervaring
Vb: je bent op nippertje ontsnapt aan gevaarlijke
hond, je zult waarschijnlijk beven en transpireren,
je gezicht zal angst uitdrukken en zul je bij jezelf
constateren dat je heel bang bent geweest.
1.1.1.1. Beoordeling van de situatie of stimulus
Emoties ontstaan uit interacties met omgeving
Positieve interacties leren herhalen
Hogere overlevings- en
Negatieve interacties ontlopen voortplantingskansen
EMOTIES EN CONDITIONERING
- Positieve emoties: prikkel opnieuw opzoeken/gedrag herhalen
- Negatieve emoties: prikkel ontwijken/ gedrag onderdrukken
Inhoudsopgave
1. Subjectieve beleving............................................................................................................................................3
1.1. Emoties..........................................................................................................................................................3
1.1.1 Wat is emotie?........................................................................................................................................4
1.1.2. Emotie en cognitie...............................................................................................................................14
1.1.2.2. invloed van cognitie op emotie.........................................................................................................17
1.2. Gedrag en gezondheid.................................................................................................................................18
1.2.1. Positieve psychologie..........................................................................................................................18
2. Life events in een breder kader........................................................................................................................26
2.1 Een continuüm van gebeurtenissen en ervaringen.......................................................................................26
2.1.1 dagelijkse ervaringen............................................................................................................................26
2.1.2 Erbij horende meevallers en tegenvallers.............................................................................................26
2.1.3 Life events............................................................................................................................................26
2.1.3.1 Levensomstandigheden en ingrijpende gebeurtenissen.....................................................................27
2.1.3.2 Traumatische ervaringen...................................................................................................................28
2.1.4 Uitgelichte life events...........................................................................................................................29
2.1.4.1 Geweld...............................................................................................................................................30
SEKSUEEL GEWELD.................................................................................................................................30
VERJARINGSTERMIJN VAN SEKSUELE MISDRIJVEN.......................................................................35
LGBTI-FOOB GEWELD..............................................................................................................................36
KINDERMISHANDELING..........................................................................................................................38
RACISME......................................................................................................................................................39
SEKSISME....................................................................................................................................................40
2.1.4.2 Verlieservaringen...............................................................................................................................41
IN BREDE ZIN.............................................................................................................................................41
VERDRIET VAN ASIELZOEKERS............................................................................................................41
NABESTAANDEN VAN SUÏCIDE............................................................................................................42
2.1.4.3 Ongevallen.........................................................................................................................................42
2.1.4.6 ‘Veroorzakers van verkeersongelukkig.............................................................................................43
2.1.4.4 Geld....................................................................................................................................................43
2.1.4.5 Job verliezen en werkloosheid...........................................................................................................44
2.2 Diagnostiek..................................................................................................................................................44
2.2.1 SRRS.....................................................................................................................................................45
2.2.2 USQ......................................................................................................................................................45
3. Beïnvloedende factoren.....................................................................................................................................46
3.1 modellen.......................................................................................................................................................46
3.1.1 balansmodel..........................................................................................................................................46
3.1.2. biopsychosociaal model.......................................................................................................................49
3.2. Biologische factoren....................................................................................................................................50
3.2.1 Interacties tussen genen en omgeving..................................................................................................50
3.2.2 Het beloningsnetwerk...........................................................................................................................51
3.2.3 Herrineringen........................................................................................................................................51
3.2.4 Window of tolerance en polyvagale theorie.........................................................................................53
3.2.5 Lichaamsbeweging...............................................................................................................................55
3.2.6 Voeding en eetpatroon..........................................................................................................................56
3.2.7 Slaap.....................................................................................................................................................56
3.2.7.1 Lichaamsritmen.................................................................................................................................56
3.2.7.2 Kenmerken van slaap.........................................................................................................................57
3.2.7.3 Functies van slaap..............................................................................................................................57
3.3 psychologische factoren...............................................................................................................................59
, 3.3.1 moderatoren..........................................................................................................................................59
3.3.1.1 persoonlijkheid..................................................................................................................................59
3.3.1.2 Veerkracht (resilience).......................................................................................................................60
3.3.1.3 weerbaarheid......................................................................................................................................61
3.3.1.4 Optimisme..........................................................................................................................................61
3.3.1.5 Appraisals..........................................................................................................................................63
3.3.1.6 Attributies..........................................................................................................................................63
3.3.1.7 Sence of coherence............................................................................................................................64
3.3.1.8 Locus of control.................................................................................................................................64
3.3.1.9 Spiritualiteit.......................................................................................................................................64
3.3.2 Motivatie...............................................................................................................................................65
3.3.3 Coping...................................................................................................................................................66
3.3.3.1 probleemgerichte en emotiegerichte coping......................................................................................67
3.3.1.2 Cognitieve herstructurering...............................................................................................................67
3.3.3.2 Sociale vergelijkingen.......................................................................................................................67
3.4 Sociale factoren............................................................................................................................................67
3.4.1 Hechting................................................................................................................................................67
3.4.2 Vriendschap en Liefde..........................................................................................................................68
VRIENDSCHAP...........................................................................................................................................68
LIEFDE..........................................................................................................................................................70
3.4.3 Sociale steun.........................................................................................................................................71
4. Gevolgen van het Individu................................................................................................................................74
4.1 Een normale reactie op een abnormale gebeurtenis....................................................................................74
SECUNDAIRE TRAUMATISERING.........................................................................................................75
ZORG VOOR DE ZORG..............................................................................................................................75
MYTHES ONTKRACHT.............................................................................................................................75
POSITIEF AFFECT/ BEÏNVLOEIDNG......................................................................................................76
4.2 Stress............................................................................................................................................................76
4.3 Gevolgen van stress......................................................................................................................................80
4.4 Rouw.............................................................................................................................................................85
4.4.1 Viertakenmodel van Wiliam Worden...................................................................................................85
4.4.2 Rouw en veerkracht..............................................................................................................................88
4.4.3 Betekenisgeving....................................................................................................................................88
4.4.4 Rouw bij kinderen.................................................................................................................................88
4.5 Posttraumatisch succes................................................................................................................................89
, 1. Subjectieve beleving
Anais Nin:
Subjectieve beleving: al wat we waarnemen, de focus op leggen,
de betekenis die we aan het waargenomene koppelen wordt door
een resem factoren bepaald en voornamelijk bepaald door wie we
zijn.
o Voorbeeld: 75 mensen ervaren trouwfeest
Objectieve feiten gelijkaardig
Persoonlijk ervaren, verschilt van persoon tot persoon,
de individuele beleving van de gebeurtenis is zeer
subjectief
o Als hulpverlener moeten we een nieuwsgierige ingesteldheid
hebben naar de beleving van de cliënt, anders riskeren we ons
eigen subjectieve beleving op te leggen.
Aspecten van de subjectieve beleving
- ‘Alles is perceptie’/waarneming
o Zonder perceptie kunnen we geen zinvolle voorstellig van de wereld maken
- Schenken van aandacht aan emoties en verschillende aspecten
- Subjectief welzijn
- Subjectieve beleving
- Gezondheid
- Illusie van ontkwetsbaarheid
Gewaarwording en waarneming
Gewaarwording = sensatie
o Opnemen van stimulatie en eht vertalen van deze stimulatie in
elektronische neuronale signale die naar de hersenen worden
gestuurd kunnen worden en daar omgezet worden in beelden,
klanken, geuren, smaken.
Waarneming = perceptie
o Het organiseren, interpreteren en begrijpen van de
gewaarwordingen. Is organiseren, interpreteren en begrijpen
van gewaarwording. Interpretatie begint vanaf het moment
dat een prikkel een zintuigelijke receptor stimuleert.
Geen twee totaal verschillende processen, maar uiteinden van een
continuüm.
Waarnemingsprocessen zijn nodig om een zinvolle voorstelling van
de wereld te maken op basis van de fragmentarische informatie die
via de gewaarwording de hersenen bereikt.
1.1. Emoties
Drie belangrijke functies
1. Overlevingsgericht:
, angst helpt ons om gevaarlijke situaties te
ontsnappen
Positieve emoties gaan meestal gepaard met
dingen die goed voor ons zijn, negatieve dingen
met dingen die slecht zijn voor ons Emoties
vormen tussenstap tussen stimulus en gedrag
Deze tussenstap stelt individuen in staat om beste
strategie op lange termijn te selecteren
2. Adequate communicatie in een sociale context: voor een
goed sociaal functioneren moeten mensen hun emotionele
toestand aan anderen kunnen laten zien en dat ze info krijgen
over hoe anderen zich voelen.
3. Cognitie ondersteunend: emoties kunnen voor verhoogde
aandacht zorgen, dat zorgt dat mensen gevoeliger worden aan
bepaalde informatie. Ze kunnen info in het geheugen sneller
beschikbaar maken en helpen sommige herinneringen beter op te
slaan.
Mensen zonder gevoelens → moeilijker
beslissingen nemen
1.1.1 Wat is emotie?
= moeilijk te definiëren
Drie belangrijke aspecten van emotie:
1. Beoordeling van de situatie of stimulus (evaluatie)
2. Respons (fysiologische opwinding, gezichtsuitdrukking, ander
gedrag)
3. Bewuste, subjectieve ervaring (waardoor we een emotie
kunnen benoemen; gevoelen)
Emotie: een reactie op een stimulus die bestaat uit een
fysiologische opwinding en gepaard gaat met een
evaluatieve stimulus, een gezichtsuitdrukking en een
subjectieve ervaring
Vb: je bent op nippertje ontsnapt aan gevaarlijke
hond, je zult waarschijnlijk beven en transpireren,
je gezicht zal angst uitdrukken en zul je bij jezelf
constateren dat je heel bang bent geweest.
1.1.1.1. Beoordeling van de situatie of stimulus
Emoties ontstaan uit interacties met omgeving
Positieve interacties leren herhalen
Hogere overlevings- en
Negatieve interacties ontlopen voortplantingskansen
EMOTIES EN CONDITIONERING
- Positieve emoties: prikkel opnieuw opzoeken/gedrag herhalen
- Negatieve emoties: prikkel ontwijken/ gedrag onderdrukken
