Samenvatting Basis Nederlands (Zinsleer)

BASIS NEDERLANDS – ZINSLEER
Inhoud
1 Taalbeschouwing (enkelvoudige zinnen).........................................................................2
1.1 enkelvoudige zinnen.................................................................................................. 2
1.1.1 soorten zinnen..................................................................................................... 2
1.1.2 benaderen zinsdelen...........................................................................................2
1.2 onderwerp................................................................................................................. 3
1.2.1 hoe vinden we dat?............................................................................................. 3
1.2.2 soorten................................................................................................................ 3
1.3 persoonsvorm............................................................................................................ 3
1.3.1 hoe vinden we die?..............................................................................................3
1.3.2 eigenschappen.................................................................................................... 3
2 Taalbeschouwing (het gezegde)......................................................................................4
2.1 werkwoordelijk gezegde............................................................................................ 4
2.1.1 Verschillende vormen van het werkwoordelijk gezegde......................................4
2.2 naamwoordelijk gezegde........................................................................................... 4
2.2.1 koppelwerkwoord als hulpwerkwoord..................................................................5
2.2.2 koppelwerkwoord als zelfstandig naamwoord.....................................................5
3 voorwerpen...................................................................................................................... 5
3.1 lijdend voorwerp........................................................................................................ 5
3.2 meewerkend voorwerp..............................................................................................6
3.3 belanghebbend voorwerp..........................................................................................6
3.4 voorzetsel onderwerp................................................................................................6
4 bepalingen....................................................................................................................... 6
4.1 bijwoordelijke bepalingen.......................................................................................... 6
4.1.1 onderzoeksvragen...............................................................................................7
4.2 bijvoegelijke bepalingen............................................................................................7
4.3 Oefeningen................................................................................................................ 7
5 Nadenken over taalbeschouwing.....................................................................................8
5.1.1 nadenken over eigen taalgebruik........................................................................8
5.1.2 nadenken over taalsystematiek...........................................................................8
5.2 valentie van werkwoorden......................................................................................... 8
5.2.1 Nulvalente Werkwoorden.....................................................................................8
5.2.2 Monovalente Werkwoorden................................................................................8
5.2.3 Bivalente Werkwoorden.......................................................................................8
5.2.4 Trivalente Werkwoorden......................................................................................9

, 5.3 valentiereductie......................................................................................................... 9

1 TAALBESCHOUWING (ENKELVOUDIGE ZINNEN)

1.1 ENKELVOUDIGE ZINNEN

o = gestructureerde eenheid van woorden met betekenis / boodschap

o Geschreven taal

→ Hoofdletter aan begin;

→ Leesteken op einde.

o Gesproken taal

→ Intonatie

o Bestaat uit onderwerp + predicaat (gezegde)= tweeledigheid zin


1.1.1 SOORTEN ZINNEN
o Mededelende zinnen

• Leesteken: punt

• Meestal: onderwerp vooraan + persoonsvorm

• Indien ander zinsdeel vooraan: inversie

o Vragende zinnen

• Leesteken: vraagteken

• Ja-neevraag: pv vooraan

• Vraagwoordvragen

o Bevelende / uitroepende zinnen

• Leesteken: uitroepteken of punt


1.1.2 BENADEREN ZINSDELEN
o Betekenisvol onderzoek

 Nadenken over boodschap van de zin

 Zin = betekenisvolle structuur

 Start: onderwerp (tweeledigheid zin)

 Vragen over andere delen zin

 Zinsopbouw

o Structureel onderzoek

 Zinsdelen ontdekken door vooropplaatsingsproef