Samenvatting Stem jaar 1 Kwartaal - 1

Stem
Onderzoek & diagnose – logopedie jaar 1 – kwartaal 1 2019-
2020


Stem = communicatie waarin je een boodschap overbrengt met emotie, stemming en/of intentie
Onze toonhoogte wordt bepaald door het strottenhoofd & de stemplooien

Anatomische termen
Anterieur – Posterieur = voorkant / achterkant
Frontaal – Mediaal – Lateraal = voor-/ midden-/ zijaanzicht
Sagittaal – Frontaal = doorsnede
Craniaal – Caudaal = boven / onder
Supra – Sub = boven / onder
Interieur – Exterieur = binnen / buiten  Intrinsiek – Extrinsiek
Bilateraal = aan beide kanten aanwezig

Larynx = strottenhoofd
 Bescherming lagere luchtwegen
 Ademen
 Slikken
 Persen
 Foneren  klank maken, bron =stemplooien + filter =mond/keelholte)

Larynx bestaat uit
 Kraakbenig skelet
 Larynxmembranen
 Ligamenten
 Stemplooi mucosa (stemplooien)
 Intrinsieke + extrinsieke spieren

Onderdelen larynxskelet
 Hyoid = tongbeen  bot
 Thyroid = schildkraakbeen  adamsappel
 Cricoid = ringkraakbeen  1e botje na thyroid
 Arytenoiden = bekerkraakbeentjes  achterkant van de stembanden, langer/korter maken +
openen/sluiten, kunnen dus bewegen.
 Epiglottis = strotklepje, eten gaat hier overheen naar slokdarm
 Musculus vocalis = stemplooien (thyroarytenoideus)
 Trachea = luchtpijp

In de larynx liggen heffers & dalers. Deze bewegen het strottenhoofd omhoog en omlaag.
Bij actieve aanspanning wordt een spier korter & bewegen de skeletdelen aan beide uiteinden van de
spier naar elkaar toe. Spieren kunnen ook passief gespannen (=gerekt) worden!

Suprahyoidale spieren = heffers
Wanneer deze spieren aanspannen, worden ze korter en heft het strottenhoofd omhoog.
Alle spieren vanaf het tongbeen(hyoid)  (extrensiek)

Infrahyoidale spieren = dalers

,Wanneer deze spieren aanspannen, worden ze korter naar beneden toe getrokken.
Suprahyoidale spieren (larynxheffing)
o Digastricus
o Geniohyoideus
o Mylohyoideus
o Stylohyoideus

Infrahyoidale spieren (larynxdaling)
o Omohyoideus
o Sternohyoideus/sternothyroideus
o Thyrohyoideus (sluiting ruimte tussen hyoid-thyroid)

Functies Intrinsieke Larynxspieren
 Openen – sluiten = abductie – adductie
 Verlengen – verkorten
 Spannen van de stemplooien

Namen spieren
 CAP = m. cricoarytenoideus posterior (openen de stembanden) NLS externe tak
 CAL = m. cricoarytenoideus lateralis (sluiten de stembanden) NLR interne tak
 IA = m. interarytenoideus (sluiten de stembanden) NLR interne tak
 CT = m. cricothyroideus (verlengen/(sluiten een beetje) de stembanden) NLR interne tak
 TA = m. thyroarytenoideus / m. vocalis (verkorten/sluiten de stembanden) NLR interne tak

 m. = musculus (spier)
 NLR interne zenuwen + NLS externe zenuwen

De 10e hersenzenuw (nX) (Nervus Vagus) is betrokken bij alle intrinsieke larynxspieren. Deze zenuw
helpt aansturen bij het openen, sluiten, langer/korter maken = innervatie.

 Innervatie: door zenuwen worden de stemplooien aangezet tot bewegen.

Extrinsieke innervatie
 nV = 5e n. trigeminus
 nVll = 7e n. facialis
 nXll = 12e n. hypoglossus

Digastricus nV voor
Geniohyoideus nXll
Mylohyoideus nV heffers
Stylohyoideus nVll

Digastricus nVll achter
Omohyoideus nXll
Sternohyoideus nXll dalers
Thyrohyoideus nXll

Stemplooien
‘Ware & valse’ - je gebruikt de ware stemplooien
Tussen de stemplooien in zit een stukje ruimte  glottis (supraglottis=boven) (subglottis=onder)

, Opbouw stemplooien (van buiten naar binnen)
E (epitheel)  ruimte van Reinke (behanglijm)  SLLP (superficiële laag lamina propria)  MLLP
(middelste laag lamina propria)  DLLP (diepe laag lamina propria) M (musculus vocalis)

Epitheel  lamina propria  musculus vocalis
Op de epitheel laag kunnen door overmatig gebruik stembandknobbeltjes
ontstaan = eelt

Stemplooien tijdens geluid maken: dicht
Stemplooien tijdens ademen: open
Lage stem = korte stembanden
Hoge stem = langere stembanden

Termen bij fonatie
Glottis = stemspleet, de ruimte tussen de stemplooien
Adductie = stemplooien bewegen naar elkaar toe, de glottis sluit (sluiten/naar elkaar toe!)
Abductie = stemplooien bewegen van elkaar af, de glottis opent (openen/van elkaar af!)
Bernouille = lucht gaat door stemplooien. Eerst de onderkant open, dan de bovenkant. Ondertussen
gaat de onderkant weer dicht/sluiten.

Factoren van invloed op fonatie
 Stembelasting (gekke stemmetjes, stemverheffingen)
 Stress Glottale cyclus (openen/sluiten)
 (Te) weinig slaap
 Roken
 Gebruik van alcohol, uitdrogende werking op slijmvliezen van de stembanden
 Astma / COPD
 Vervuilende stoffen
 Ziek zijn (verkoudheid, veel moeten hoesten)

Deze factoren noemen we multifactorieel (vanuit het dagelijks leven) en beïnvloeden:
o Steminstrument zelf (larynx, stemplooien)
o Ademhalingsapparaat
o Klankkast (farynx/mond/neus/neusbijholten)

Niet-persoonsgebonden externe(minder invloed op) factoren
 omgevingslawaai (moet je harder gaan praten?)
 Akoestiek (omgevingsgeluid)
 Airco / luchtvochtigheid (droge lucht  keelschrapen) (vochtige lucht  hoesten)
 Stof / rook

Persoons gebonden interne(meer invloed op) factoren
 Spreektechniek (volume, spreektoonhoogte, timbre, adem, houding)
 Stemscholing
 Alcohol, roken & cafeïne (uitdrogend effect)
 Kuchen en schrapen
 Gezondheid (reflux, medicatie, verkoudheden/allergieën, longklachten, gehoor)
 Vermoeidheid
 Stemmisbruik (imiteren van geluiden, gillen/schreeuwen, fluisteren)