PRIVAAT RECHT
PERSONEN- EN FAMILIERECHT
Personenrecht: vakgebied dat betrekking heeft op de status en de bescherming van de persoon als enkeling.
Familierecht: rechtsgebied binnen het burgerlijk recht dat de regels omvat betreffende de privaatrechtelijke
verhoudingen tussen personen, zoals huwelijk, geregistreerd partnerschap, echtscheiding, alimentatie,
afstamming en adoptie.
Persoon: elke entiteit die drager kan zijn van rechten en plichten.
Soorten personen:
- De natuurlijke persoon -> criterium: mens zijn
- De rechtspersoon omwille van twee noden:
o Kapitaal samenbrengen
o Aansprakelijkheid beperken
Categorieën van personen:
- Natuurlijke persoon: de mens met zijn rechten en plichten
- Rechtspersoon: groepering van personen en/of middelen die aan het rechtsverkeer kan deelnemen als
drager van subjectieve rechten en plichten
DE RECHTSPERSOON:
Problemen:
- Nood aan systeem voor kapitaalopbouw
- Nood aan beperking van aansprakelijkheid
→ ontstaan van een aparte persoon, los van de mens
Onderscheid tussen:
- Publiekrechtelijke rechtspersonen
- Privaatrechtelijke rechtspersonen
- Feitelijke verenigingen
PUBLIEKRECHTELIJKE RECHTSPERSOON, VOORBEELDEN:
• Gemeenschappen,
• Gewesten,
• Lokale besturen
• Bpost
• Proximus
,Zij dienen het algemeen belang waarvoor ze specifieke bevoegdheden krijgen, voorbeeld:
• Belastingen heffen
• Bindende reglementen opstellen
• Onteigenen
Vaak onduidelijkheid of het om een privaatrechtelijke dan wel een publiekrechtelijke rechtspersoon gaat
→ de regel: de helft + 1 van de aandelen bij de overheid
= publiekrechtelijke rechtspersoon
PRIVAATRECHTELIJKE RECHTSPERSONEN:
• Commerciële privaatrechtelijke rechtspersoon,
vb BV of Besloten Vennootscahp (de vroegere BVBA)
• Niet-commerciële privaatrechtelijke rechtspersoon,
vb VZW of Vereniging Zonder Winstoogmerk
Kan niet zomaar opgestart worden:
• Opmaak statuten
• Neerleggen dossier
FEITELIJKE VERENIGINGEN:
• Geen aansprakelijkheidsbeperking: persoonlijk verantwoordelijk voor de daden die je stelt in naam
van de vereniging
• Vb jeugdverenigingen
Vakbonden willen geen rechtspersoonlijkheid, redenen:
• Stakingen zouden via de rechtbank kunnen worden tegengehouden
• Financiële aansprakelijkheid
DE NATUURLIJKE PERSOON
= de mens, met een menselijk lichaam
MENSELIJK LICHAAM:
Bescherming tegen derden: bescherming van de fysieke integritiet tegen inlenging door derden
Zelfbeschikkingsrecht: zeggenschap over eigen lichaam
,BESCHERMING VAN DE FYSIEKE INTEGRITEIT
Algemene regel: het lichaam is onschendbaar
Maar rekening houden met:
• Privaatrecht: geen enkel individu mag de fysieke integriteit van iemand anders schenden
• Publiek recht: het algemeen belang weegt zwaarder door dan het individueel belang waardoor
dwangmaatregelen mogelijk zijn, vb:
• Verplichte vaccinatie tegen polio
• Gedwongen opname van geesteszieken
• Fouillering en arrestatie
• Douanecontroles
Schending van de fysieke integriteit is slechts mogelijk onder bepaalde voorwaarden:
1. Legaliteit: staat het in de wet?
2. Finaliteit: dient het een democratisch doel?
3. Proportionaliteit: is het in verhouding tot het beoogde doel?
Geoorloofde medische ingreep – voorwaarden:
1. Er moet een medische noodzaak zijn, 3 mogelijkheden:
• Preventief
• Diagnostisch
• Curatief
2. Er moet een redelijke proportie bestaan tussen het medisch risico waarmee de ingreep gepaard gaat
en het gunstig resultaat dat het kan opleveren
3. De geneeskunde moet worden beoefend volgens de regels van de kunst, met gebruikmaking van
recente wetenschappelijke kennis en moderne medische technieken
4. De patiënt moet, na geïnformeerd te zijn, vrij toestemmen in de behandeling (informed consent)
ZELFBESCHIKKINGSRECHT
= eigen zeggenschap over je lichaam
Grote evolutie doorheen de tijd:
Vroeger weinig zelfbeschikkingsrecht omwille van het katholieke geloof
Gaandeweg steeds meer zelfbeschikkingsrecht
Keerpunt: abortuswet in 1990
, Euthanasie = het opzettelijk, onmiddellijk levensbeëindigende handelen of het niet nemen van een
noodzakelijke handeling die ertoe leidt dat iemand onmiddellijk overlijdt.
Euthanasiewet van 2002 laat euthanasie toe onder strikte voorwaarden.
Passieve euthanasie: op een dergelijke wijze niet ingrijpen waardoor iemand overlijdt of uitdooft, vb door
toediening van morfine.
Euthanasie – algemene regels:
1. De patiënt bevindt zich in een medisch uitzichtloze toestand van aanhoudend en ondraaglijk fysiek of
psychisch lijden dat niet kan worden gelenigd.
2. Je moet bewust handelingsbekwaam zijn wanneer je je wil tot euthanasie verklaart –
oordeelsbekwaamheid, waardoor euthanasie ook mogelijk is voor minderjarigen
Zwangerschapsafbreking – algemene regels:
1. De afbreking moet gebeuren voor het einde van de twaalfde week van de zwangerschap, na de
twaalfde week is abortus enkel mogelijk in geval van noodsituatie
2. De abortus moet uitgevoerd worden door een arts, geen verpleegkundige
3. Er moet een wachttijd van 6 dagen in acht genomen worden
4. De toestemming van de vrouw moet schriftelijk gebeuren
Gematigde abortuswetgeving omwille van katholicisme.
Zeer controversieel.
Bloeddonatie:
• Kosteloos
• Je moet meerderjarig zijn
• Maximaal 4 keer per jaar
• Beperkte hoeveelheid
Niet alle bevolkingsgroepen zijn toegelaten.
Orgaandonatie:
Ex vivo: bij leven
• Kosteloos
• Donor moet meerderjarig zijn
• Schriftelijke toestemming in het bijzijn van een getuige
• Steeds herroepbaar
Ex mortuo: bij overledenen
PERSONEN- EN FAMILIERECHT
Personenrecht: vakgebied dat betrekking heeft op de status en de bescherming van de persoon als enkeling.
Familierecht: rechtsgebied binnen het burgerlijk recht dat de regels omvat betreffende de privaatrechtelijke
verhoudingen tussen personen, zoals huwelijk, geregistreerd partnerschap, echtscheiding, alimentatie,
afstamming en adoptie.
Persoon: elke entiteit die drager kan zijn van rechten en plichten.
Soorten personen:
- De natuurlijke persoon -> criterium: mens zijn
- De rechtspersoon omwille van twee noden:
o Kapitaal samenbrengen
o Aansprakelijkheid beperken
Categorieën van personen:
- Natuurlijke persoon: de mens met zijn rechten en plichten
- Rechtspersoon: groepering van personen en/of middelen die aan het rechtsverkeer kan deelnemen als
drager van subjectieve rechten en plichten
DE RECHTSPERSOON:
Problemen:
- Nood aan systeem voor kapitaalopbouw
- Nood aan beperking van aansprakelijkheid
→ ontstaan van een aparte persoon, los van de mens
Onderscheid tussen:
- Publiekrechtelijke rechtspersonen
- Privaatrechtelijke rechtspersonen
- Feitelijke verenigingen
PUBLIEKRECHTELIJKE RECHTSPERSOON, VOORBEELDEN:
• Gemeenschappen,
• Gewesten,
• Lokale besturen
• Bpost
• Proximus
,Zij dienen het algemeen belang waarvoor ze specifieke bevoegdheden krijgen, voorbeeld:
• Belastingen heffen
• Bindende reglementen opstellen
• Onteigenen
Vaak onduidelijkheid of het om een privaatrechtelijke dan wel een publiekrechtelijke rechtspersoon gaat
→ de regel: de helft + 1 van de aandelen bij de overheid
= publiekrechtelijke rechtspersoon
PRIVAATRECHTELIJKE RECHTSPERSONEN:
• Commerciële privaatrechtelijke rechtspersoon,
vb BV of Besloten Vennootscahp (de vroegere BVBA)
• Niet-commerciële privaatrechtelijke rechtspersoon,
vb VZW of Vereniging Zonder Winstoogmerk
Kan niet zomaar opgestart worden:
• Opmaak statuten
• Neerleggen dossier
FEITELIJKE VERENIGINGEN:
• Geen aansprakelijkheidsbeperking: persoonlijk verantwoordelijk voor de daden die je stelt in naam
van de vereniging
• Vb jeugdverenigingen
Vakbonden willen geen rechtspersoonlijkheid, redenen:
• Stakingen zouden via de rechtbank kunnen worden tegengehouden
• Financiële aansprakelijkheid
DE NATUURLIJKE PERSOON
= de mens, met een menselijk lichaam
MENSELIJK LICHAAM:
Bescherming tegen derden: bescherming van de fysieke integritiet tegen inlenging door derden
Zelfbeschikkingsrecht: zeggenschap over eigen lichaam
,BESCHERMING VAN DE FYSIEKE INTEGRITEIT
Algemene regel: het lichaam is onschendbaar
Maar rekening houden met:
• Privaatrecht: geen enkel individu mag de fysieke integriteit van iemand anders schenden
• Publiek recht: het algemeen belang weegt zwaarder door dan het individueel belang waardoor
dwangmaatregelen mogelijk zijn, vb:
• Verplichte vaccinatie tegen polio
• Gedwongen opname van geesteszieken
• Fouillering en arrestatie
• Douanecontroles
Schending van de fysieke integriteit is slechts mogelijk onder bepaalde voorwaarden:
1. Legaliteit: staat het in de wet?
2. Finaliteit: dient het een democratisch doel?
3. Proportionaliteit: is het in verhouding tot het beoogde doel?
Geoorloofde medische ingreep – voorwaarden:
1. Er moet een medische noodzaak zijn, 3 mogelijkheden:
• Preventief
• Diagnostisch
• Curatief
2. Er moet een redelijke proportie bestaan tussen het medisch risico waarmee de ingreep gepaard gaat
en het gunstig resultaat dat het kan opleveren
3. De geneeskunde moet worden beoefend volgens de regels van de kunst, met gebruikmaking van
recente wetenschappelijke kennis en moderne medische technieken
4. De patiënt moet, na geïnformeerd te zijn, vrij toestemmen in de behandeling (informed consent)
ZELFBESCHIKKINGSRECHT
= eigen zeggenschap over je lichaam
Grote evolutie doorheen de tijd:
Vroeger weinig zelfbeschikkingsrecht omwille van het katholieke geloof
Gaandeweg steeds meer zelfbeschikkingsrecht
Keerpunt: abortuswet in 1990
, Euthanasie = het opzettelijk, onmiddellijk levensbeëindigende handelen of het niet nemen van een
noodzakelijke handeling die ertoe leidt dat iemand onmiddellijk overlijdt.
Euthanasiewet van 2002 laat euthanasie toe onder strikte voorwaarden.
Passieve euthanasie: op een dergelijke wijze niet ingrijpen waardoor iemand overlijdt of uitdooft, vb door
toediening van morfine.
Euthanasie – algemene regels:
1. De patiënt bevindt zich in een medisch uitzichtloze toestand van aanhoudend en ondraaglijk fysiek of
psychisch lijden dat niet kan worden gelenigd.
2. Je moet bewust handelingsbekwaam zijn wanneer je je wil tot euthanasie verklaart –
oordeelsbekwaamheid, waardoor euthanasie ook mogelijk is voor minderjarigen
Zwangerschapsafbreking – algemene regels:
1. De afbreking moet gebeuren voor het einde van de twaalfde week van de zwangerschap, na de
twaalfde week is abortus enkel mogelijk in geval van noodsituatie
2. De abortus moet uitgevoerd worden door een arts, geen verpleegkundige
3. Er moet een wachttijd van 6 dagen in acht genomen worden
4. De toestemming van de vrouw moet schriftelijk gebeuren
Gematigde abortuswetgeving omwille van katholicisme.
Zeer controversieel.
Bloeddonatie:
• Kosteloos
• Je moet meerderjarig zijn
• Maximaal 4 keer per jaar
• Beperkte hoeveelheid
Niet alle bevolkingsgroepen zijn toegelaten.
Orgaandonatie:
Ex vivo: bij leven
• Kosteloos
• Donor moet meerderjarig zijn
• Schriftelijke toestemming in het bijzijn van een getuige
• Steeds herroepbaar
Ex mortuo: bij overledenen
