Samenvatting IGP
Introductie
Het verleden van psychologie is lang, maar de geschiedenis is nog kort.
Manier van ‘kennen’:
Plato: Nativistische visie op de geest. Hij dacht dat men van binnen uit kent en
ermee geboren was.
Aristoteles: Empiristische visie op de geest. Hij dacht dat je dingen moest leren
kennen, je moest leren. Dat was van buiten af.
Hoofdstuk 1: Descartes
Volgens Descartes bestond de wereld uit bewegende deeltjes die geen leegte
achterlaten. Descartes beschreef het lichaam als een machine: mechanistische
fysiologie. Hierdoor kon je de mens bestuderen op een mechanisme manier.
Ventrikels zijn ruimtes in de hersenen waar hersenvocht in zit (animal spirits).
Onze zenuwen zijn holle buizen die dat vocht vervoeren.
Zicht:
De blindenstok van de mens. Deeltjes bewegen tegen het oog aan. Je voelt wat
je ziet.
Reflexen:
Flush toilet system: Deeltjes raken de vloeistofdeeltjes en die deeltjes duwen
weer terug naar de hersenen. In de hersenen raakt het overvol waardoor de
deeltjes tegen de spierdeeltjes duwen en je een reflex krijgt (automatische
reflex). De externe reflexen worden beïnvloed door botsing van deeltjes.
Een aangeleerde reflex zijn reflexen die niet automatisch zijn (die je hebt moeten
leren). Deze reflexen komen doordat je schotten hebt in je hersenen voor
verschillende delen van je lichaam. Die schotten kunnen open en dicht gaan en
verplaatsen. Dat stof gaat heen en weer en als je iets lang genoeg doet
veranderd je hoofdstroom.
Interne factoren (Emoties ect):
Er zijn getijen in de hersenvloeistof en daardoor kunnen mensen anders reageren
op dezelfde stimulus. De interne emoties zijn automatische stromen van de
hersenvloeistof.
Rationalisme
Descartes hoorde bij het rationalisme (kennisvergaring door middel van de
rede). Hij vond dat men zelf moest nadenken. Er moest geen mening andere bij.
Hij vond dat je aan alles moest twijfelen.
Axioma’s (simple natures) zijn ideeën die zeker waar zijn. Plato maakte
gebruik van deductie (toepassing van een algemene regel op iets specifeks). Je
leid dingen af van axioma’s waardoor je nieuwe axioma’s krijgt. Deze
beredenering heet syllogisme (met twee stellingen een conclusie trekeken). Een
voorbeeld hiervan is: pense donc je suis/ cogito ergo sym: er is iets dat
twijfelt, dus dat “iets” bestaat. Descartes belangrijkste twee axioma’s zijn:
“Dingen nemen ruimte in” (extensie) en “dingen bewegen”.
Het tegenovergestelde van deductie is inductie (Aristoteles). Hierbij leiden
mensen dingen af uit observatie (empirisme).
Dualisme
Descartes beschreef alles vanuit materie, maar denken was geen materie.
Daardoor kwam dualisme. Dat betekende dat het lichaam en de geest
,gescheiden waren van elkaar. Het lichaam zonder geest is een machine. Het
geest zonder lichaam zijn aangeboren ideeën (innate ideas) Nativisme.
Elisabeth
Elisabeth stelde vraag over het body-mind interactionism: Hoe interacteren de
geest en het lichaam met elkaar als ze niet verbonden zijn? Descartes zei dat
alles van het lichaam dubbel was behalve de epifyse (pijnappelklier) dat in de
hersenen zat. Daar is de plaats van interactie; de geest kan daar het gedrag
veroorzaken door deeltjesverplaatsing. De epifyse werd verplaatst door de ziel.
Analytische geometrie was ook een idee van Descartes. Met behulp daarvan
kan je relaties, posities en veranderingen van een object beschrijven. Dit doe je
met behulp van de x-, y- en z- assen en coördinaten.
Galileo bedacht rond dezelfde tijd primaire en secundaire kwaliteiten van
materie. De primaire zintuigen van materie zijn vorm, hoeveelheid en beweging.
Wanneer de primaire kwaliteiten de zintuigen bereikt hebben komen er
secundaire kwaliteiten: geur, zicht, smaak en geluid.
Animisme
Aristoteles was een aanhanger van animisme. Deze stroming zegt dat alles wat
leeft een ziel heeft. Iets wat los staat van het lichaam geeft het leven. Er zijn
verschillende zielen:
De rationale ziel: Nadenken (mensen)
De sensitive ziel: Wel voelen, niet denken (dieren)
De vegatieve ziel: Niet denken en voelen (planten)
Volgens Descartes hoefde alleen de rationele ziel onderzocht te worden omdat de
andere machinaal te benaderen zijn.
Hoofdstuk 2: Leibniz en Locke
Leibniz en Locke hadden twee tegenovergestelde ideeën over waar de kennis
vandaan kwam en wat de rol van de geest is.
Leibniz
Volgens Leibniz is de geest actief. Hij had net als Descartes nativistische
opvattingen over het hebben van eigenschappen. Het nativisme gaat uit van de
innate ideas. Dit houdt in dat eigenschappen van men al vastliggen.
Voorbeelden van ontdekkingen met de wiskunde van Leibniz zijn: de binaire
getallen en de calculus (integreren en diferentiëren).
Leibniz werd beïnvloed door Spinoza en Leeuwenhoek. Spinoza ging uit van het
pantheïsme (God is overal en staat centraal). Leeuwenhoek vond de microscoop
uit. Leibniz combineerde deze en kreeg daardoor het idee van monadologie. Dit
gaat uit van monaden: stukjes geest:
1. God: hoogste
2. Rationeel: apperceptie (mensen, kunnen zichzelf waarnemen en erover
denken). Dit is emperisch.
3. Sentient: perceptie (dieren, kunnen waarnemen)
4. Simpel (alleen prikkels waarnemen).
Monaden gaan tegen tabusa rasa (Locke) in, want monaden zijn al aanwezig bij
de geboorte.
Psychofysisch parallelisme: de geest en het lichaam beïnvloeden elkaar niet
causaal, ze volgens allebei een parallel verloop. De psyche is onafhankelijk.
,De geest is actief, dat is hoe wij reageren op onze omgeving. Wij hebben
dispositie (aanleg), tendensen (neigingen) en potentie (mogelijkheid). Dit is
nativistisch.
Minute perceptions zijn onbewuste dingen of processen die we continu
onbewust waarnemen en registreren. Onze ervaring bestaat voornamelijk uit
percepties waarvan we ons niet bewust zijn. Ook beschreef Leibniz hoe
intelligentie zich ontwikkelt. Het mogelijke bestaan van onbewuste processen
hebben een grote invloed op conceptie van intelligentie.
Locke
Locke leefde in een tijd van grote politieke en wetenschappelijke verandering. Hij
denkt dat wij een passieve geest hebben; de kennis komt van buiten af. Dit
idee is gebaseerd op inductie. Cooper inspireerde Locke in de politiek en Boyle
inspireerde hem in de fylosofe. Boyle zei namelijk dat inductie de bron van
kennis was. Locke was een behaviorist.
Een belangrijk idee van Locke was de tabula rasa (ongeschreven blad). Dit
betekende dat men geen kenmerken, ideeën, kennis of eigenschappen heeft bij
de geboorte. Die dingen worden pas gevormd door invloeden van buitenaf.
Locke zei dat alle complexe ideeën uit simpele ideeën bestaan. Die simpele
ideeën combineer je door behulp van de buitenwereld. Die buitenwereld biedt
invloeden aan en biedt ruimte voor associatievorming. Door middel daarvan kan
je leren en kennis vergaren.
Voorbeeld hiervan is het Molyneux probleem. Molyneux zegt dat een blind
persoon kan voelen wat rond en vierkant is, maar zodra hij gaat kijken kan hij
niet zeggen wat rond en vierkant is. Hij heeft de associatie tussen het gevoel en
het uiterlijk nog niet gemaakt.
Er zijn drie soorten kennis volgens Locke:
1. Intuïtieve kennis: simpele kennis die iedereen heeft.
2. Demonstratieve kennis: van simpelere kennis naar iets complexere
gaat.
3. Sensitieve kennis: kennis die je krijgt door waarnemingen, alle
ervaringen die je hebt. Deze kennis is niet zuiver omdat je niet alles kan
waarnemen. Je vult dingen in met associaties, maar die kunnen incorrect
zijn. Dit is een belangrijk uitgangspunt van behaviorisme. De wereld
heeft twee soorten kwaliteiten:
- Primaire kwaliteiten: kenmerken van een object die altijd waar zijn,
onafhankelijk van de observatie.
- Secundaire kwaliteiten: kenmerken die niet altijd waar zijn, afhankelijk
van de observatie.
Er zijn twee soorten associaties:
1. Continguity: twee dingen die bijna altijd samen voorkomen worden met
elkaar geassocieerd.
2. Similarity: dingen die op elkaar lijken worden samen geassocieerd.
Locke’s invloed: hij was grondlegger voor het behaviorisme. Hij had ook invloed
in de politiek met het sociale contract: mensen moeten een contract hebben met
elkaar en geven de macht aan de koning. Hij vond wel dat het in een democratie
moest want men wist meer samen (gecombineerde ervaring). Ook was kwam hij
met associatie.
, Hoofdstuk 3: Hersenwetenschappen
Er zijn een aantal belangrijke hersenwetenschappers.
Willis
Willis was de leraar van Locke en hij was geïnteresseerd in de structuren om de
ventrikels heen. Willis ontdekte dat er een witte stof aan de binnenkant zit
(axonen) en aan de buitenkant zit een grijze stof (dendrieten). Ook ontdekte hij
dat het hersenen uit onderdelen bestaan, zoals de linker- en rechterhersenhelft,
de cortex en meer.
Gall
Gall vond dat verschillende hersendelen verschillende lichaamsdelen bewoog. Hij
zag dat je linkerhersenhelft je rechterlichaamshelft bestuurd en andersom. De
twee hersenhelften communiceren via zenuwbanen. De hersencellen zijn aan de
buitenkant het meest actief en communiceren samen door het middelste
gedeelte van het brein. Een zenuwcel communiceert tussen andere cellen.
Binnen de zenuwcel gaat het elektrisch en tussen cellen gaat het chemisch. De
prikkels die binnen komen zijn dendrieten. De prikkels die naar buiten gaan zijn
axonen. Deze prikkels zijn zichtbaar in de hersenen.
Gall keek ook naar verschillende soorten hersenen. Bijvoorbeeld van zieken of
van dieren. Soorten die een complexer gedrag vertonen hebben grotere
hersenen dan soorten die geen complex gedrag vertonen.
Frenologie is ook gemaakt door Gall. Deze studierichting lokaliseert functies
binnen de hersenen aan de hand van knobbels en deuken in de schedel. Er
kwamen vage constructen bij deze stroming. Daardoor werd frenologie
verworpen, maar daarmee ook het idee dat er geen lokalisatie van functies is in
de hersenen. Later bleek dat echter onterecht.
Flourens
Flourens was tegen de frenologie. Hij liet zien dat hij daar tegen was doormiddel
van ablatie; het systematisch kapot maken van stukjes bij de hersenen bij
levende wezens. Plasticiteit: Als je bij jonge dieren hersenen kapot maakt dan
kunnen die dieren zich nog herstellen. Andere delen van de hersenen kunnen het
overnemen. Hij kwam erachter dat het cerebellum heeft te maken met
coördinatievermogen en bewegen. Voor de cortex kon hij niet een duidelijke
functie vinden. Dit spreekt frenologie tegen omdat die wel zeiden dat elk deel
van de hersenen een bepaalde functie had.
Gall verdedigde zichzelf door te zeggen dat Flourens nooit alleen één bepaalde
plek kon kapotmaken in de hersenen omdat hij tijdens het snijden ook door
andere delen van de hersenen moest.
Bouillaud
Bouillaud was een leerling van Gall en was een beetje voor frenologie maar
vooral voor lokalisatie. Hij vond dat taal aan de voorkant van de hersenen
gelokaliseerd was. Niemand luistere echter naar hem omdat iedereen tegen
frenologie was.
Lokalisatie taal
Bij de specifeke lokalisering van taal zijn er een aantal onderzoekers van belang
geweest.
Introductie
Het verleden van psychologie is lang, maar de geschiedenis is nog kort.
Manier van ‘kennen’:
Plato: Nativistische visie op de geest. Hij dacht dat men van binnen uit kent en
ermee geboren was.
Aristoteles: Empiristische visie op de geest. Hij dacht dat je dingen moest leren
kennen, je moest leren. Dat was van buiten af.
Hoofdstuk 1: Descartes
Volgens Descartes bestond de wereld uit bewegende deeltjes die geen leegte
achterlaten. Descartes beschreef het lichaam als een machine: mechanistische
fysiologie. Hierdoor kon je de mens bestuderen op een mechanisme manier.
Ventrikels zijn ruimtes in de hersenen waar hersenvocht in zit (animal spirits).
Onze zenuwen zijn holle buizen die dat vocht vervoeren.
Zicht:
De blindenstok van de mens. Deeltjes bewegen tegen het oog aan. Je voelt wat
je ziet.
Reflexen:
Flush toilet system: Deeltjes raken de vloeistofdeeltjes en die deeltjes duwen
weer terug naar de hersenen. In de hersenen raakt het overvol waardoor de
deeltjes tegen de spierdeeltjes duwen en je een reflex krijgt (automatische
reflex). De externe reflexen worden beïnvloed door botsing van deeltjes.
Een aangeleerde reflex zijn reflexen die niet automatisch zijn (die je hebt moeten
leren). Deze reflexen komen doordat je schotten hebt in je hersenen voor
verschillende delen van je lichaam. Die schotten kunnen open en dicht gaan en
verplaatsen. Dat stof gaat heen en weer en als je iets lang genoeg doet
veranderd je hoofdstroom.
Interne factoren (Emoties ect):
Er zijn getijen in de hersenvloeistof en daardoor kunnen mensen anders reageren
op dezelfde stimulus. De interne emoties zijn automatische stromen van de
hersenvloeistof.
Rationalisme
Descartes hoorde bij het rationalisme (kennisvergaring door middel van de
rede). Hij vond dat men zelf moest nadenken. Er moest geen mening andere bij.
Hij vond dat je aan alles moest twijfelen.
Axioma’s (simple natures) zijn ideeën die zeker waar zijn. Plato maakte
gebruik van deductie (toepassing van een algemene regel op iets specifeks). Je
leid dingen af van axioma’s waardoor je nieuwe axioma’s krijgt. Deze
beredenering heet syllogisme (met twee stellingen een conclusie trekeken). Een
voorbeeld hiervan is: pense donc je suis/ cogito ergo sym: er is iets dat
twijfelt, dus dat “iets” bestaat. Descartes belangrijkste twee axioma’s zijn:
“Dingen nemen ruimte in” (extensie) en “dingen bewegen”.
Het tegenovergestelde van deductie is inductie (Aristoteles). Hierbij leiden
mensen dingen af uit observatie (empirisme).
Dualisme
Descartes beschreef alles vanuit materie, maar denken was geen materie.
Daardoor kwam dualisme. Dat betekende dat het lichaam en de geest
,gescheiden waren van elkaar. Het lichaam zonder geest is een machine. Het
geest zonder lichaam zijn aangeboren ideeën (innate ideas) Nativisme.
Elisabeth
Elisabeth stelde vraag over het body-mind interactionism: Hoe interacteren de
geest en het lichaam met elkaar als ze niet verbonden zijn? Descartes zei dat
alles van het lichaam dubbel was behalve de epifyse (pijnappelklier) dat in de
hersenen zat. Daar is de plaats van interactie; de geest kan daar het gedrag
veroorzaken door deeltjesverplaatsing. De epifyse werd verplaatst door de ziel.
Analytische geometrie was ook een idee van Descartes. Met behulp daarvan
kan je relaties, posities en veranderingen van een object beschrijven. Dit doe je
met behulp van de x-, y- en z- assen en coördinaten.
Galileo bedacht rond dezelfde tijd primaire en secundaire kwaliteiten van
materie. De primaire zintuigen van materie zijn vorm, hoeveelheid en beweging.
Wanneer de primaire kwaliteiten de zintuigen bereikt hebben komen er
secundaire kwaliteiten: geur, zicht, smaak en geluid.
Animisme
Aristoteles was een aanhanger van animisme. Deze stroming zegt dat alles wat
leeft een ziel heeft. Iets wat los staat van het lichaam geeft het leven. Er zijn
verschillende zielen:
De rationale ziel: Nadenken (mensen)
De sensitive ziel: Wel voelen, niet denken (dieren)
De vegatieve ziel: Niet denken en voelen (planten)
Volgens Descartes hoefde alleen de rationele ziel onderzocht te worden omdat de
andere machinaal te benaderen zijn.
Hoofdstuk 2: Leibniz en Locke
Leibniz en Locke hadden twee tegenovergestelde ideeën over waar de kennis
vandaan kwam en wat de rol van de geest is.
Leibniz
Volgens Leibniz is de geest actief. Hij had net als Descartes nativistische
opvattingen over het hebben van eigenschappen. Het nativisme gaat uit van de
innate ideas. Dit houdt in dat eigenschappen van men al vastliggen.
Voorbeelden van ontdekkingen met de wiskunde van Leibniz zijn: de binaire
getallen en de calculus (integreren en diferentiëren).
Leibniz werd beïnvloed door Spinoza en Leeuwenhoek. Spinoza ging uit van het
pantheïsme (God is overal en staat centraal). Leeuwenhoek vond de microscoop
uit. Leibniz combineerde deze en kreeg daardoor het idee van monadologie. Dit
gaat uit van monaden: stukjes geest:
1. God: hoogste
2. Rationeel: apperceptie (mensen, kunnen zichzelf waarnemen en erover
denken). Dit is emperisch.
3. Sentient: perceptie (dieren, kunnen waarnemen)
4. Simpel (alleen prikkels waarnemen).
Monaden gaan tegen tabusa rasa (Locke) in, want monaden zijn al aanwezig bij
de geboorte.
Psychofysisch parallelisme: de geest en het lichaam beïnvloeden elkaar niet
causaal, ze volgens allebei een parallel verloop. De psyche is onafhankelijk.
,De geest is actief, dat is hoe wij reageren op onze omgeving. Wij hebben
dispositie (aanleg), tendensen (neigingen) en potentie (mogelijkheid). Dit is
nativistisch.
Minute perceptions zijn onbewuste dingen of processen die we continu
onbewust waarnemen en registreren. Onze ervaring bestaat voornamelijk uit
percepties waarvan we ons niet bewust zijn. Ook beschreef Leibniz hoe
intelligentie zich ontwikkelt. Het mogelijke bestaan van onbewuste processen
hebben een grote invloed op conceptie van intelligentie.
Locke
Locke leefde in een tijd van grote politieke en wetenschappelijke verandering. Hij
denkt dat wij een passieve geest hebben; de kennis komt van buiten af. Dit
idee is gebaseerd op inductie. Cooper inspireerde Locke in de politiek en Boyle
inspireerde hem in de fylosofe. Boyle zei namelijk dat inductie de bron van
kennis was. Locke was een behaviorist.
Een belangrijk idee van Locke was de tabula rasa (ongeschreven blad). Dit
betekende dat men geen kenmerken, ideeën, kennis of eigenschappen heeft bij
de geboorte. Die dingen worden pas gevormd door invloeden van buitenaf.
Locke zei dat alle complexe ideeën uit simpele ideeën bestaan. Die simpele
ideeën combineer je door behulp van de buitenwereld. Die buitenwereld biedt
invloeden aan en biedt ruimte voor associatievorming. Door middel daarvan kan
je leren en kennis vergaren.
Voorbeeld hiervan is het Molyneux probleem. Molyneux zegt dat een blind
persoon kan voelen wat rond en vierkant is, maar zodra hij gaat kijken kan hij
niet zeggen wat rond en vierkant is. Hij heeft de associatie tussen het gevoel en
het uiterlijk nog niet gemaakt.
Er zijn drie soorten kennis volgens Locke:
1. Intuïtieve kennis: simpele kennis die iedereen heeft.
2. Demonstratieve kennis: van simpelere kennis naar iets complexere
gaat.
3. Sensitieve kennis: kennis die je krijgt door waarnemingen, alle
ervaringen die je hebt. Deze kennis is niet zuiver omdat je niet alles kan
waarnemen. Je vult dingen in met associaties, maar die kunnen incorrect
zijn. Dit is een belangrijk uitgangspunt van behaviorisme. De wereld
heeft twee soorten kwaliteiten:
- Primaire kwaliteiten: kenmerken van een object die altijd waar zijn,
onafhankelijk van de observatie.
- Secundaire kwaliteiten: kenmerken die niet altijd waar zijn, afhankelijk
van de observatie.
Er zijn twee soorten associaties:
1. Continguity: twee dingen die bijna altijd samen voorkomen worden met
elkaar geassocieerd.
2. Similarity: dingen die op elkaar lijken worden samen geassocieerd.
Locke’s invloed: hij was grondlegger voor het behaviorisme. Hij had ook invloed
in de politiek met het sociale contract: mensen moeten een contract hebben met
elkaar en geven de macht aan de koning. Hij vond wel dat het in een democratie
moest want men wist meer samen (gecombineerde ervaring). Ook was kwam hij
met associatie.
, Hoofdstuk 3: Hersenwetenschappen
Er zijn een aantal belangrijke hersenwetenschappers.
Willis
Willis was de leraar van Locke en hij was geïnteresseerd in de structuren om de
ventrikels heen. Willis ontdekte dat er een witte stof aan de binnenkant zit
(axonen) en aan de buitenkant zit een grijze stof (dendrieten). Ook ontdekte hij
dat het hersenen uit onderdelen bestaan, zoals de linker- en rechterhersenhelft,
de cortex en meer.
Gall
Gall vond dat verschillende hersendelen verschillende lichaamsdelen bewoog. Hij
zag dat je linkerhersenhelft je rechterlichaamshelft bestuurd en andersom. De
twee hersenhelften communiceren via zenuwbanen. De hersencellen zijn aan de
buitenkant het meest actief en communiceren samen door het middelste
gedeelte van het brein. Een zenuwcel communiceert tussen andere cellen.
Binnen de zenuwcel gaat het elektrisch en tussen cellen gaat het chemisch. De
prikkels die binnen komen zijn dendrieten. De prikkels die naar buiten gaan zijn
axonen. Deze prikkels zijn zichtbaar in de hersenen.
Gall keek ook naar verschillende soorten hersenen. Bijvoorbeeld van zieken of
van dieren. Soorten die een complexer gedrag vertonen hebben grotere
hersenen dan soorten die geen complex gedrag vertonen.
Frenologie is ook gemaakt door Gall. Deze studierichting lokaliseert functies
binnen de hersenen aan de hand van knobbels en deuken in de schedel. Er
kwamen vage constructen bij deze stroming. Daardoor werd frenologie
verworpen, maar daarmee ook het idee dat er geen lokalisatie van functies is in
de hersenen. Later bleek dat echter onterecht.
Flourens
Flourens was tegen de frenologie. Hij liet zien dat hij daar tegen was doormiddel
van ablatie; het systematisch kapot maken van stukjes bij de hersenen bij
levende wezens. Plasticiteit: Als je bij jonge dieren hersenen kapot maakt dan
kunnen die dieren zich nog herstellen. Andere delen van de hersenen kunnen het
overnemen. Hij kwam erachter dat het cerebellum heeft te maken met
coördinatievermogen en bewegen. Voor de cortex kon hij niet een duidelijke
functie vinden. Dit spreekt frenologie tegen omdat die wel zeiden dat elk deel
van de hersenen een bepaalde functie had.
Gall verdedigde zichzelf door te zeggen dat Flourens nooit alleen één bepaalde
plek kon kapotmaken in de hersenen omdat hij tijdens het snijden ook door
andere delen van de hersenen moest.
Bouillaud
Bouillaud was een leerling van Gall en was een beetje voor frenologie maar
vooral voor lokalisatie. Hij vond dat taal aan de voorkant van de hersenen
gelokaliseerd was. Niemand luistere echter naar hem omdat iedereen tegen
frenologie was.
Lokalisatie taal
Bij de specifeke lokalisering van taal zijn er een aantal onderzoekers van belang
geweest.
