1
Samenvatting: Parodontale Therapie en
Inleiding tot de Dento-Alveolaire
Heelkunde: Parodontale Therapie
Onderdelen van het parodontium:
• Gingiva:
o Enige zichtbare structuur van het parodontium
o Bedekt en beschermt onderliggende delen
• Alveolaire mucosa:
o Beweeglijk niet-gekeratiniseerd gedeelte van het parodontium
• Parodontaal ligament:
o Vezelige verankering tussen wortelcement en alveolair bot
o Lopend in de parodontale spleet
▪ Zwarte band op RX rondom de tand
• Wortelcement
o Gemineraliseerd weefsel gelegen over het worteldentine
• Alveolair bot
o Wanden van de alveolen en buitenste platen van de kaak bestaan
uit dens bot
o Tussen de wanden en de buitenste platen bestaan het bot uit trabeculae
Gezonde gingiva:
• Algemene kenmerken gezonde gingiva:
o Aanwezigheid van dentale papillen
▪ Driehoekige opvullingen van tandvlees tussen 2 contactpunten
o Golfvormig omheen de tanden
o Lichtroos van kleur
o Sinaasappeleffect door rete pegs
• In gezonde situatie zal de sulcus een diepte hebben van 0.5-3 mm
• Opmerking:
o Bij sommige etniciteiten kan het tandvlees gepigmenteerd zijn
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
, 2
Tandplaque en -steen:
• Aan de hand van pellicle-formatie zullen bacteriën kunnen groeien op het tandoppervlak
o Er zal tandplaque vormen op het gebitselement
▪ Bij mineralisatie zal de tandplaque zich
omvormen tot tandsteen
o Streptokokken, staafjes en beweeglijke
spiraalvormige bacteriën zullen samenklitten
• Plaquevorming zal zorgen voor een ontstekingsreactie
o Lichaam wil plaque buiten houden
• Door de ontstekingsreactie zullen leukocyten vrijkomen als
gevolg van chemotactische substanties van de bacteriën
• Gevolg:
o Tandvlees zal minder stevig worden
▪ Parosonde zal dieper geduwd kunnen worden
Gingivitis:
• Als gevolg van plaque-accumulatie kan tandvlees ontsteken
o Tekenen al zichtbaar na 2 dagen
• Reversibel proces
o Geen verlies aan parodontaal steunweefsel
• Kenmerken:
o Roodheid
o Zwelling
o Bloeding na oppervlakkig sonderen
• Behandeling:
o Professionele reiniging
▪ Automatische genezing na 3 weken bij goede mondhygiëne
• Onbehandeld kan gingivitis evolueren naar parodontitis
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
, 3
Soorten gingivitis:
• Gingivitis zal meestal geïnduceerd worden door een opstapeling van plaque
• Plaque-geassocieerde gingivitis
o Gingivitis wordt enkel door plaque geïnitieerd
• Gingivitis door systemische factoren (endocrien stelsel)
o Puberteitsgingivitis
o Menstruele gingivitis
o Zwangerschapsgingivitis
o Diabetes mellitus geassocieerde gingivitis
• Gingivitis door systemische factoren (bloed)
o Leukemie-geassocieerde gingivitis
• Gingivitis door medicatiegebruik
o Opmerking:
▪ Medicatiegebruik kan ook zorgen voor gingivahyperplasie
• Gingivitis door malnutritie:
o Vitamine C-deficiëntie gingivitis
• Necrotiserende ulceratieve gingivitis (NUG)
o Kenmerken:
▪ Veel snellere onset dan klassieke gingivitis
▪ Uitgevallen papillen
▪ Pijn
o NUG zal verder evolueren naar necrotiserende ulceratieve parodontitis (NUP)
Parodontitis:
• Verlies aan steunweefsel en alveolair bot als verder stadium van gingivitis
o Kan verder evolueren naar gevorderde parodontitis
▪ Gepaard met mobiliteit en verplaatsing van gebitselementen
▪ Meer paro-pathogenen aanwezig apicaal in de pocket
• Irreversibel proces
o Bot zal aangetast blijven
• Kenmerken:
o Bloeding bij poetsen en eten
o Sondeerdieptes groter dan 3 mm
o Eventuele recessies van het tandvlees, halitose, pusvorming
• Behandeling:
o Scale & Root Planing (SRP) in 2 sessies (Q1-Q4 & Q2-Q3)
o Mondhygiëne-instructie
o Eventuele chirurgische behandelingen
▪ Zie verder
• Mogelijke gevolgen van behandeling:
o Recessies
o Blootliggende tandhalzen
o Afwezige papillen
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
, 4
Stagering van parodontitis:
• Stage I of beginnende parodontitis:
o Minder als 15% botafbraak
• Stage II of gematigde parodontitis:
o Botafbraak in het coronaal derde
• Stage III of gevorderde parodontitis:
o Botafbraak in het middelste derde
• Stage IV of vergevorderde parodontitis:
o Botafbraak in het apicaal derde
Gradering van parodontitis:
%𝑏𝑜𝑡𝑎𝑓𝑏𝑟𝑎𝑎𝑘 𝑣𝑎𝑛 𝑚𝑒𝑒𝑠𝑡 𝑎𝑎𝑛𝑔𝑒𝑡𝑎𝑠𝑡𝑒 𝑒𝑙𝑒𝑚𝑒𝑛𝑡
• 𝑔𝑟𝑎𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 =
𝑙𝑒𝑒𝑓𝑡𝑖𝑗𝑑
• Grade A of langzaam progressief:
o Gradering kleiner dan 0.5
• Grade B of matig progressief:
o Gradering gelegen tussen 0.5 en 1
• Grade C of snel progressief:
o Gradering groter dan 1
Uitgebreidheid van parodontitis:
• Lokale parodontitis:
o Minder dan 30% van de aanwezige gebitselementen is aangetast
• Gegeneraliseerde parodontitis:
o Meer dan 30 van de aanwezige gebitselementen is aangetast
• Molaar-incisief-parodontitis:
o Afbraak voornamelijk bij molaren en incisieven
Risicofactoren:
• Risicofactoren moeten altijd opgenomen worden in de diagnose
• Systemische factoren:
o Roken:
▪ Meer als 10 sigaretten per dag
o Diabetes:
▪ Slecht gereguleerde diabetes
• HbA1C groter dan 7%
o Hormonale veranderingen
▪ Zwangerschap, puberteit
o Stress
o Genetica
• Lokale factoren:
o Overhangende restauraties
o Endo-laesies
o …
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
Samenvatting: Parodontale Therapie en
Inleiding tot de Dento-Alveolaire
Heelkunde: Parodontale Therapie
Onderdelen van het parodontium:
• Gingiva:
o Enige zichtbare structuur van het parodontium
o Bedekt en beschermt onderliggende delen
• Alveolaire mucosa:
o Beweeglijk niet-gekeratiniseerd gedeelte van het parodontium
• Parodontaal ligament:
o Vezelige verankering tussen wortelcement en alveolair bot
o Lopend in de parodontale spleet
▪ Zwarte band op RX rondom de tand
• Wortelcement
o Gemineraliseerd weefsel gelegen over het worteldentine
• Alveolair bot
o Wanden van de alveolen en buitenste platen van de kaak bestaan
uit dens bot
o Tussen de wanden en de buitenste platen bestaan het bot uit trabeculae
Gezonde gingiva:
• Algemene kenmerken gezonde gingiva:
o Aanwezigheid van dentale papillen
▪ Driehoekige opvullingen van tandvlees tussen 2 contactpunten
o Golfvormig omheen de tanden
o Lichtroos van kleur
o Sinaasappeleffect door rete pegs
• In gezonde situatie zal de sulcus een diepte hebben van 0.5-3 mm
• Opmerking:
o Bij sommige etniciteiten kan het tandvlees gepigmenteerd zijn
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
, 2
Tandplaque en -steen:
• Aan de hand van pellicle-formatie zullen bacteriën kunnen groeien op het tandoppervlak
o Er zal tandplaque vormen op het gebitselement
▪ Bij mineralisatie zal de tandplaque zich
omvormen tot tandsteen
o Streptokokken, staafjes en beweeglijke
spiraalvormige bacteriën zullen samenklitten
• Plaquevorming zal zorgen voor een ontstekingsreactie
o Lichaam wil plaque buiten houden
• Door de ontstekingsreactie zullen leukocyten vrijkomen als
gevolg van chemotactische substanties van de bacteriën
• Gevolg:
o Tandvlees zal minder stevig worden
▪ Parosonde zal dieper geduwd kunnen worden
Gingivitis:
• Als gevolg van plaque-accumulatie kan tandvlees ontsteken
o Tekenen al zichtbaar na 2 dagen
• Reversibel proces
o Geen verlies aan parodontaal steunweefsel
• Kenmerken:
o Roodheid
o Zwelling
o Bloeding na oppervlakkig sonderen
• Behandeling:
o Professionele reiniging
▪ Automatische genezing na 3 weken bij goede mondhygiëne
• Onbehandeld kan gingivitis evolueren naar parodontitis
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
, 3
Soorten gingivitis:
• Gingivitis zal meestal geïnduceerd worden door een opstapeling van plaque
• Plaque-geassocieerde gingivitis
o Gingivitis wordt enkel door plaque geïnitieerd
• Gingivitis door systemische factoren (endocrien stelsel)
o Puberteitsgingivitis
o Menstruele gingivitis
o Zwangerschapsgingivitis
o Diabetes mellitus geassocieerde gingivitis
• Gingivitis door systemische factoren (bloed)
o Leukemie-geassocieerde gingivitis
• Gingivitis door medicatiegebruik
o Opmerking:
▪ Medicatiegebruik kan ook zorgen voor gingivahyperplasie
• Gingivitis door malnutritie:
o Vitamine C-deficiëntie gingivitis
• Necrotiserende ulceratieve gingivitis (NUG)
o Kenmerken:
▪ Veel snellere onset dan klassieke gingivitis
▪ Uitgevallen papillen
▪ Pijn
o NUG zal verder evolueren naar necrotiserende ulceratieve parodontitis (NUP)
Parodontitis:
• Verlies aan steunweefsel en alveolair bot als verder stadium van gingivitis
o Kan verder evolueren naar gevorderde parodontitis
▪ Gepaard met mobiliteit en verplaatsing van gebitselementen
▪ Meer paro-pathogenen aanwezig apicaal in de pocket
• Irreversibel proces
o Bot zal aangetast blijven
• Kenmerken:
o Bloeding bij poetsen en eten
o Sondeerdieptes groter dan 3 mm
o Eventuele recessies van het tandvlees, halitose, pusvorming
• Behandeling:
o Scale & Root Planing (SRP) in 2 sessies (Q1-Q4 & Q2-Q3)
o Mondhygiëne-instructie
o Eventuele chirurgische behandelingen
▪ Zie verder
• Mogelijke gevolgen van behandeling:
o Recessies
o Blootliggende tandhalzen
o Afwezige papillen
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
, 4
Stagering van parodontitis:
• Stage I of beginnende parodontitis:
o Minder als 15% botafbraak
• Stage II of gematigde parodontitis:
o Botafbraak in het coronaal derde
• Stage III of gevorderde parodontitis:
o Botafbraak in het middelste derde
• Stage IV of vergevorderde parodontitis:
o Botafbraak in het apicaal derde
Gradering van parodontitis:
%𝑏𝑜𝑡𝑎𝑓𝑏𝑟𝑎𝑎𝑘 𝑣𝑎𝑛 𝑚𝑒𝑒𝑠𝑡 𝑎𝑎𝑛𝑔𝑒𝑡𝑎𝑠𝑡𝑒 𝑒𝑙𝑒𝑚𝑒𝑛𝑡
• 𝑔𝑟𝑎𝑑𝑒𝑟𝑖𝑛𝑔 =
𝑙𝑒𝑒𝑓𝑡𝑖𝑗𝑑
• Grade A of langzaam progressief:
o Gradering kleiner dan 0.5
• Grade B of matig progressief:
o Gradering gelegen tussen 0.5 en 1
• Grade C of snel progressief:
o Gradering groter dan 1
Uitgebreidheid van parodontitis:
• Lokale parodontitis:
o Minder dan 30% van de aanwezige gebitselementen is aangetast
• Gegeneraliseerde parodontitis:
o Meer dan 30 van de aanwezige gebitselementen is aangetast
• Molaar-incisief-parodontitis:
o Afbraak voornamelijk bij molaren en incisieven
Risicofactoren:
• Risicofactoren moeten altijd opgenomen worden in de diagnose
• Systemische factoren:
o Roken:
▪ Meer als 10 sigaretten per dag
o Diabetes:
▪ Slecht gereguleerde diabetes
• HbA1C groter dan 7%
o Hormonale veranderingen
▪ Zwangerschap, puberteit
o Stress
o Genetica
• Lokale factoren:
o Overhangende restauraties
o Endo-laesies
o …
Samenvatting: Parodontale Therapie en Inleiding tot de Dento-Alveolaire Heelkunde: Parodontale
Therapie
