Samenvatting Werken met mensen met een fysieke beperking en ouderenzorg 2022-2023
1 – MENSEN MET EEN FYSIEKE BEPERKING
1.1 BEGRIPSOMSCHRIJVING
• Zeer heterogene groep
• Fysieke beperking:
o Moeilijkheden op lichamelijk vlak (objectief)
o Beperkte bewegingsmogelijkheden
o Belemmeren ontwikkeling/leven op diverse vlakken (subjectief)
• We maken een onderscheid naargelang de ernst van het letsel tussen:
o Parese: een gedeeltelijke verlamming van het ledemaat.
o Plegie: een volledige verlamming van het ledemaat.
• Afhankelijk van het letsel zijn één of meerdere ledematen aangetast.
o Monoparese/- plegie: aandoening van één ledemaat.
o Paraparese/- plegie: aandoening van twee benen.
o Hemiparese/- plegie: één lichaamshelft, dus been en arm is getroffen.
o Triplegie: aandoening van drie ledematen, dit komt niet veel voor.
o Tetraplegie/Quadri: aandoening van de vier ledematen.
1.2 UITINGSVORMEN
1.2.1 BEWEGINGSSTOORNISSEN
Spasticiteit
➔ Kenmerken/gevolgen
o Overmatig sterke spanning van de spieren = kramptoestand
o Gericht bewegen onmogelijk + abnormale reflexen
o Spieren van tong, mond, hals, oog gestoord
o Aanleiding tot misvormingen en spierverkortingen
➔ Andere uitingsvormen
o Athetose: langzaam kronkelende bewegingen in handen, voeten, benen…
o Ataxie: coördinatiestoornissen, evenwicht…
➔ Dezelfde bewegingsstoornissen vaak bij mensen met cerebrale parese of hersenverlamming.
1.2.2 STOORNISSEN IN HET RUGGENMERG
• C1-C8: Cervicale zenuwen:
o Nek, schouders, armen, handen
• D1-D12: Dorsale zenuwen:
o Borstspieren
o Buik, onderrug en heupen
• L1-L6: Lumbale zenuwen:
o Heupen, benen, knieën en voeten
• S1-S5: Sacrale zenuwen:
o Darm- en blaasfunctie
o Seksuele functie
, Samenvatting Werken met mensen met een fysieke beperking en ouderenzorg 2022-2023
Spina bifida
➔ Aangeboren afwijking van ruggenmerg en wervelkolom
➔ Mogelijkheden:
o Verlamming van de onderste ledematen
o Verlamming van de gevoelszenuw
o Hydrocefalie
o Dwangstanden van de gewrichten
o Incontinentie
o Seksuele stoornissen
Dwarslaesie
➔ = Ruggenmerg op bepaald niveau onderbroken
➔ = Verworven beperking
➔ Gevolgen:
o Verlamming van onderste / bovenste ledematen
o Verlamming van de gevoelszenuw
o Incontinentie
o Seksuele problemen
➔ Geen gevolgen op intelligentie, gezichts- en gehoorvermogen
1.2.3 STOORNISSEN IN HET CENTRAAL ZENUWSTELSEL
Poliomyelitis
➔ = Kinderverlamming
➔ Oorzaak: virusinfectie in hersenstam en ruggenmerg
➔ Gevolg: verlammingsverschijnselen onderste ledematen
➔ Komt nu niet meer voor in België
Multiple sclerose (MS)
➔ Ontstaat door infecties die het myelineweefsel (isolatielaag) van de zenuwvezel aantasten
➔ Chronische en progressieve ziekte, wisselvallig verloop
➔ Meest voorkomende symptomen:
o Gezichtsstoornissen
o Evenwichts- en coördinatiestoornissen
o Motorische verschijnselen…
1.2.4 STOORNISSEN VAN DE SPIEREN
➔ Verschillend naar ontstaanswijze
➔ Algemene kenmerken: spierkracht neemt af en progressieve ziekte
Spierdystrofie type Duchenne
➔ Erfelijk geslachtsgebonden aandoening
➔ Ontbreken van eiwit
➔ Korte levensverwachting
➔ Andere gelijkaardige spierziekten met trager verloop.
1 – MENSEN MET EEN FYSIEKE BEPERKING
1.1 BEGRIPSOMSCHRIJVING
• Zeer heterogene groep
• Fysieke beperking:
o Moeilijkheden op lichamelijk vlak (objectief)
o Beperkte bewegingsmogelijkheden
o Belemmeren ontwikkeling/leven op diverse vlakken (subjectief)
• We maken een onderscheid naargelang de ernst van het letsel tussen:
o Parese: een gedeeltelijke verlamming van het ledemaat.
o Plegie: een volledige verlamming van het ledemaat.
• Afhankelijk van het letsel zijn één of meerdere ledematen aangetast.
o Monoparese/- plegie: aandoening van één ledemaat.
o Paraparese/- plegie: aandoening van twee benen.
o Hemiparese/- plegie: één lichaamshelft, dus been en arm is getroffen.
o Triplegie: aandoening van drie ledematen, dit komt niet veel voor.
o Tetraplegie/Quadri: aandoening van de vier ledematen.
1.2 UITINGSVORMEN
1.2.1 BEWEGINGSSTOORNISSEN
Spasticiteit
➔ Kenmerken/gevolgen
o Overmatig sterke spanning van de spieren = kramptoestand
o Gericht bewegen onmogelijk + abnormale reflexen
o Spieren van tong, mond, hals, oog gestoord
o Aanleiding tot misvormingen en spierverkortingen
➔ Andere uitingsvormen
o Athetose: langzaam kronkelende bewegingen in handen, voeten, benen…
o Ataxie: coördinatiestoornissen, evenwicht…
➔ Dezelfde bewegingsstoornissen vaak bij mensen met cerebrale parese of hersenverlamming.
1.2.2 STOORNISSEN IN HET RUGGENMERG
• C1-C8: Cervicale zenuwen:
o Nek, schouders, armen, handen
• D1-D12: Dorsale zenuwen:
o Borstspieren
o Buik, onderrug en heupen
• L1-L6: Lumbale zenuwen:
o Heupen, benen, knieën en voeten
• S1-S5: Sacrale zenuwen:
o Darm- en blaasfunctie
o Seksuele functie
, Samenvatting Werken met mensen met een fysieke beperking en ouderenzorg 2022-2023
Spina bifida
➔ Aangeboren afwijking van ruggenmerg en wervelkolom
➔ Mogelijkheden:
o Verlamming van de onderste ledematen
o Verlamming van de gevoelszenuw
o Hydrocefalie
o Dwangstanden van de gewrichten
o Incontinentie
o Seksuele stoornissen
Dwarslaesie
➔ = Ruggenmerg op bepaald niveau onderbroken
➔ = Verworven beperking
➔ Gevolgen:
o Verlamming van onderste / bovenste ledematen
o Verlamming van de gevoelszenuw
o Incontinentie
o Seksuele problemen
➔ Geen gevolgen op intelligentie, gezichts- en gehoorvermogen
1.2.3 STOORNISSEN IN HET CENTRAAL ZENUWSTELSEL
Poliomyelitis
➔ = Kinderverlamming
➔ Oorzaak: virusinfectie in hersenstam en ruggenmerg
➔ Gevolg: verlammingsverschijnselen onderste ledematen
➔ Komt nu niet meer voor in België
Multiple sclerose (MS)
➔ Ontstaat door infecties die het myelineweefsel (isolatielaag) van de zenuwvezel aantasten
➔ Chronische en progressieve ziekte, wisselvallig verloop
➔ Meest voorkomende symptomen:
o Gezichtsstoornissen
o Evenwichts- en coördinatiestoornissen
o Motorische verschijnselen…
1.2.4 STOORNISSEN VAN DE SPIEREN
➔ Verschillend naar ontstaanswijze
➔ Algemene kenmerken: spierkracht neemt af en progressieve ziekte
Spierdystrofie type Duchenne
➔ Erfelijk geslachtsgebonden aandoening
➔ Ontbreken van eiwit
➔ Korte levensverwachting
➔ Andere gelijkaardige spierziekten met trager verloop.
