Iris Pauwels Werken met jongeren in een VOS 2021-2022
3. WAT WORDT BEDOELD MET VOS?
3.1 VERONTRUSTING
• Verontrustende Opvoedingssituatie
• We spreken over verontrusting wanneer:
o Ontwikkelingskansen van een minderjarige zijn bedreigd
o De (psychische, fysieke of seksuele) integriteit en veiligheid is aangetast.
• Problematische interactie tussen kind en ouder(s) binnen een bepaalde context
• Breed domein waarbij hulpverleners, cliënten of andere betrokkenen zich zorgen maken:
verontrust zijn.
• Mogelijke oorzaken:
o Opvoeding
o Persoonlijkheid of gedrag van het kind/de jongere
o Somatische oorzaken
o Falen van de hulpverlening
o …
• Mogelijke uitingsvormen:
o Spijbelen
o Verwaarlozing
o (dreigen tot) zelfdoding
o Druggebruik
o Grensoverschrijdend gedrag
o Misbruik
o Geweld
o Armoede
o …
Problematische Opvoedingssituatie: POS Verontrustende Opvoedingssituatie: VOS
Opvoedingssituatie wordt als perspectiefloos Hoeft niet perspectiefloos te zijn. Er is sprake
ervaren. van verontrusting… maar er zijn nog
begeleidingsmogelijkheden.
• Decreet Integrale Jeugdhulp: is er sprake van verontrusting wanneer ‘de
ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreigd zijn’.
o Provisierechten: het recht op toegang tot bepaalde voorzieningen en diensten (bv.
gezondheidszorg, onderwijs, rust, ontspanning en aangepaste zorg).
o Protectierechten: het recht op bescherming tegen schadelijke praktijken (bv.
bescherming tegen commerciële of seksuele uitbuiting en fysieke of mentale
mishandeling).
o Participatierechten: het recht om gehoord te worden bij beslissingen die je leven
beïnvloeden (bv. vrijheid van spreken en van mening, vrijheid van cultuur, godsdienst
of taal).
o Psychische, fysieke of seksuele integriteit van een minderjarige of één of meer
gezinsleden wordt aangetast.
,Iris Pauwels Werken met jongeren in een VOS 2021-2022
3.2 VOLUME VAN DE V.O.S.
Wat maakt een probleemsituatie effectief verontrustend?
Parameters:
• Breedte: de deelproblemen in een opvoedingssituatie
o Ouder-kindrelatie
o School
o Partnerrelatie
o Sociale en financiële situatie
o Vaak multi-probleemgezinnen
• Hoogte: de ernst of het acuut karakter van de situatie
o Heeft te maken met het ‘conflictgehalte’
o Binnen gezin, met betrokken personen onderling
o En/of botsing met omgeving en gangbare normen
• Lengte: de voorgeschiedenis of het chronisch karakter van de situatie
3.3 OPVOEDINGSSITUATIE
• De gewone opvoedingssituatie: ouders voelen zich bekwaam als opvoeder.
o Ouders vinden ondersteuning in eigen netwerk
o Ook: de opvoedingswinkel, kind en gezin, internet.
• De opvoedingsspanning: ouders gaan op zoek naar raad, advies.
o Behoefte aan externe ondersteuning, ouders voelen zich onzeker
• De opvoedingscrisis: de situatie escaleert, ouders kunnen de situatie niet meer aan.
o Gevoel van incompetentie, soms nood aan steun van deskundige.
• De problematische opvoedingssituatie: complexe problemen, over langere periode.
3.4 ONEVENWICHT TUSSEN BEDREIGENDE EN BESCHERMENDE FACTOREN
• 3 categorieën:
o Factoren in het kind/de jongere:
▪ Een moeilijke of gemakkelijk temperament
▪ Een zwakke gezondheid of handicap
▪ Een gebrek aan, of net het hebben van, voldoende sociale vaardigheden
▪ Vroeggeboorte, couveusekinderen
▪ …
o Factoren m.b.t. ouders/opvoeders:
▪ Te hoog gespannen, of net realistische, verwachtingen van het ouderschap
▪ Gebrek aan, of net beschikken over, voldoende opvoedingsvaardigheden
▪ Psychische problematiek bij één of beide ouders
▪ Spanningen, conflicten tussen de ouders, of net een harmonieuze, relatie
▪ …
o Factoren in de omgeving:
▪ Isolement en gebrek aan sociale steun, of net een ondersteunend netwerk
▪ Spanningen op het werk of werkloosheid, of net een voldoening gevende
werkomgeving
▪ Slechte behuizing, weinig speelruimte
▪ Maatschappelijke discriminatie
▪ …
, Iris Pauwels Werken met jongeren in een VOS 2021-2022
3.5 OUDERLIJKE OPVOEDINGSSTIJLEN
3.5.1 De autoritaire opvoedingsstijl
• Regels, discipline!
• De band tussen ouders en kinderen is gebaseerd op een machtsstructuur
• Kind wordt beknot in
o Eigen initiatief nemen
o Interesses
o Mogelijkheden
• Vb. kind moet doen wat de ouders zeggen, moeten deze studierichting volgen, moeten
luisteren, tegenspraak wordt niet geduld…
3.5.2 De verwaarlozende opvoedingsstijl
• Kind mag alles, geen duidelijke regels
• Veel conflicten tussen ouders en pubers
• Ouders bieden geen emotionele steun en sturing: alles mag, maar ontbreken van sturing
en/of bevestiging.
• Er is een grote afstand tussen de ouders en de kinderen. Ze vermijden ongemak voor henzelf.
Er is nauwelijks interactie tussen ouders en kinderen.
3.5.3 De democratische opvoedingsstijl
• Duidelijke verwachtingen, kinderen moeten luisteren.
• Ouders luisteren ook naar hun kinderen.
• Er is een duidelijke visie binnen het gezin.
• Milde vormen van loslaten en controle.
3.5.3.1 De permissieve opvoedingsstijl
= Extreem loslaten
Permissieve opvoedingsstijl of laissez-faire
• Een tolerante en verwennende opvoeding
• Er worden weinig eisen en grenzen gesteld aan het gedrag, weinig controle en kinderen
worden weinig gestraft. Er wordt weinig gecommuniceerd, hierdoor zijn er dus ook weinig
discussies.
3. WAT WORDT BEDOELD MET VOS?
3.1 VERONTRUSTING
• Verontrustende Opvoedingssituatie
• We spreken over verontrusting wanneer:
o Ontwikkelingskansen van een minderjarige zijn bedreigd
o De (psychische, fysieke of seksuele) integriteit en veiligheid is aangetast.
• Problematische interactie tussen kind en ouder(s) binnen een bepaalde context
• Breed domein waarbij hulpverleners, cliënten of andere betrokkenen zich zorgen maken:
verontrust zijn.
• Mogelijke oorzaken:
o Opvoeding
o Persoonlijkheid of gedrag van het kind/de jongere
o Somatische oorzaken
o Falen van de hulpverlening
o …
• Mogelijke uitingsvormen:
o Spijbelen
o Verwaarlozing
o (dreigen tot) zelfdoding
o Druggebruik
o Grensoverschrijdend gedrag
o Misbruik
o Geweld
o Armoede
o …
Problematische Opvoedingssituatie: POS Verontrustende Opvoedingssituatie: VOS
Opvoedingssituatie wordt als perspectiefloos Hoeft niet perspectiefloos te zijn. Er is sprake
ervaren. van verontrusting… maar er zijn nog
begeleidingsmogelijkheden.
• Decreet Integrale Jeugdhulp: is er sprake van verontrusting wanneer ‘de
ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreigd zijn’.
o Provisierechten: het recht op toegang tot bepaalde voorzieningen en diensten (bv.
gezondheidszorg, onderwijs, rust, ontspanning en aangepaste zorg).
o Protectierechten: het recht op bescherming tegen schadelijke praktijken (bv.
bescherming tegen commerciële of seksuele uitbuiting en fysieke of mentale
mishandeling).
o Participatierechten: het recht om gehoord te worden bij beslissingen die je leven
beïnvloeden (bv. vrijheid van spreken en van mening, vrijheid van cultuur, godsdienst
of taal).
o Psychische, fysieke of seksuele integriteit van een minderjarige of één of meer
gezinsleden wordt aangetast.
,Iris Pauwels Werken met jongeren in een VOS 2021-2022
3.2 VOLUME VAN DE V.O.S.
Wat maakt een probleemsituatie effectief verontrustend?
Parameters:
• Breedte: de deelproblemen in een opvoedingssituatie
o Ouder-kindrelatie
o School
o Partnerrelatie
o Sociale en financiële situatie
o Vaak multi-probleemgezinnen
• Hoogte: de ernst of het acuut karakter van de situatie
o Heeft te maken met het ‘conflictgehalte’
o Binnen gezin, met betrokken personen onderling
o En/of botsing met omgeving en gangbare normen
• Lengte: de voorgeschiedenis of het chronisch karakter van de situatie
3.3 OPVOEDINGSSITUATIE
• De gewone opvoedingssituatie: ouders voelen zich bekwaam als opvoeder.
o Ouders vinden ondersteuning in eigen netwerk
o Ook: de opvoedingswinkel, kind en gezin, internet.
• De opvoedingsspanning: ouders gaan op zoek naar raad, advies.
o Behoefte aan externe ondersteuning, ouders voelen zich onzeker
• De opvoedingscrisis: de situatie escaleert, ouders kunnen de situatie niet meer aan.
o Gevoel van incompetentie, soms nood aan steun van deskundige.
• De problematische opvoedingssituatie: complexe problemen, over langere periode.
3.4 ONEVENWICHT TUSSEN BEDREIGENDE EN BESCHERMENDE FACTOREN
• 3 categorieën:
o Factoren in het kind/de jongere:
▪ Een moeilijke of gemakkelijk temperament
▪ Een zwakke gezondheid of handicap
▪ Een gebrek aan, of net het hebben van, voldoende sociale vaardigheden
▪ Vroeggeboorte, couveusekinderen
▪ …
o Factoren m.b.t. ouders/opvoeders:
▪ Te hoog gespannen, of net realistische, verwachtingen van het ouderschap
▪ Gebrek aan, of net beschikken over, voldoende opvoedingsvaardigheden
▪ Psychische problematiek bij één of beide ouders
▪ Spanningen, conflicten tussen de ouders, of net een harmonieuze, relatie
▪ …
o Factoren in de omgeving:
▪ Isolement en gebrek aan sociale steun, of net een ondersteunend netwerk
▪ Spanningen op het werk of werkloosheid, of net een voldoening gevende
werkomgeving
▪ Slechte behuizing, weinig speelruimte
▪ Maatschappelijke discriminatie
▪ …
, Iris Pauwels Werken met jongeren in een VOS 2021-2022
3.5 OUDERLIJKE OPVOEDINGSSTIJLEN
3.5.1 De autoritaire opvoedingsstijl
• Regels, discipline!
• De band tussen ouders en kinderen is gebaseerd op een machtsstructuur
• Kind wordt beknot in
o Eigen initiatief nemen
o Interesses
o Mogelijkheden
• Vb. kind moet doen wat de ouders zeggen, moeten deze studierichting volgen, moeten
luisteren, tegenspraak wordt niet geduld…
3.5.2 De verwaarlozende opvoedingsstijl
• Kind mag alles, geen duidelijke regels
• Veel conflicten tussen ouders en pubers
• Ouders bieden geen emotionele steun en sturing: alles mag, maar ontbreken van sturing
en/of bevestiging.
• Er is een grote afstand tussen de ouders en de kinderen. Ze vermijden ongemak voor henzelf.
Er is nauwelijks interactie tussen ouders en kinderen.
3.5.3 De democratische opvoedingsstijl
• Duidelijke verwachtingen, kinderen moeten luisteren.
• Ouders luisteren ook naar hun kinderen.
• Er is een duidelijke visie binnen het gezin.
• Milde vormen van loslaten en controle.
3.5.3.1 De permissieve opvoedingsstijl
= Extreem loslaten
Permissieve opvoedingsstijl of laissez-faire
• Een tolerante en verwennende opvoeding
• Er worden weinig eisen en grenzen gesteld aan het gedrag, weinig controle en kinderen
worden weinig gestraft. Er wordt weinig gecommuniceerd, hierdoor zijn er dus ook weinig
discussies.
