1. Wat leidde tot de opkomst van het nationaalsocialisme en welke gevolgen had dit
voor Duitsland en Europa (1918-1945)?
Kenmerkende aspecten:
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39. De crisis van het wereldkapitalisme
40. Het voeren van twee wereldoorlogen.
41. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.
42. De Duitse bezetting van Nederland.
In laatste dagen van Eerste Wereldoorlog; Republiek in het Duitse keizerrijk werd
uitgeroepen. De sociaaldemocratische regering tekende wapenstilstand en begon
met de opbouw van een parlementaire democratie.
Tegenstand van conservatieve elite & extremistische groepen van links en rechts
Democratie vanaf begin al wankel. Groot deel van Duitse bevolking had weinig
vertrouwen in leiders van Republiek. Gevoed door de dolkstootlegende hielden zij
hen verantwoordelijk voor de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog & het opgelegde
Verdrag van Versailles uit 1919.
Herstelbetalingen + verlies van grondstofrijke gebieden Duitse economie leed. Zij
bloeide pas weer op dankzij het Dawesplan & verzoeningspolitiek met Frankrijk.
Beurskrach 1929 diepe Duitse economische crisis. NSDAP o.l.v. Adolf Hitler
profiteerde van de hernieuwde politieke instabiliteit.
NSDAP= ultrarechts en antisemitische partij, groeide uit tot massaorganisatie door
grootscheepse propaganda en paramilitair vertoon. Hitler beloofde dat hij alleen het
land zou leiden naar welvaart en nationale eenheid en het verdrag van Versailles
ongedaan zou maken.
1933: Hitler benoemd tot rijkskanselier (nadat z’n partij bij verkiezingen de grootste
was geworden). Met de machtigingswet die na de Rijksdagbrand werd aangenomen
zette het parlement zichzelf buitenspel en kwam de Republiek van Weimar ten
einde.
Direct na hun aantreden begonnen de nazi’s met opbouw van een totalitair regime.
Met terreur en propaganda nazificeerden zij de samenleving. Slachtoffers:
politieke tegenstanders en degenen die niet behoorde tot de Volksgemeinschaft.
Doordat het regime snel economisch herstel leek te realiseren kreeg het lang steun
van grote delen van bevolking.
De eis tot aansluiting van Duitstalige gebieden leidde tot de Conferentie van
München in 1938. Met appeasementpolitiek probeerde Groot-Brittannië oorlog te
voorkomen.
Na inval in Polen in 1939; G-B en Frankrijk Duitsland verklaarden de oorlog. Dat
veroverde snel grote delen van Europa, waaronder NL, stelde daar de rechtsstaat
buiten werking en voerden arbeidsdienst in. Vooral joden werden overal
systematisch uitgesloten van openbare leven & uiteindelijk getransporteerd naar
vernietigingskampen.
, 2. Hoezeer beïnvloedde het ontstaan en het verloop van de Koude Oorlog de
geschiedenis van Duitsland na de Tweede Wereldoorlog (1945-1961)?
Kenmerkende aspecten:
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in prakrijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
45. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
47. De eenwording van Europa.
48. De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de 20e eeuw aanleiding gaf
tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
Mei 1945: Westerse geallieerden en Sovjet-Unie verslaan Duitsland. Duitsland was
sociaal, economisch, politiek en moreel ontwricht; buitengrenzen waren verlegd en
een grote stroom aan Heimatvertriebene, terugkerende soldaten en slachtoffers van
naziregime kwam op gang.
Volgens afspraak verdeelden de geallieerden Duitsland in 4 bezettingszones;
denazificatie.
Spanningen tussen SU en westerse geallieerden, door:
- verschil in opvatting over de opbouw van naoorlogs Europa
- verschil in opvatting over het bewaren van vrede
In sovjetzone wilde Stalin communistische regimes installeren. VS wilden zich
beschermen tegen communistische expansie m.b.v. : Trumandoctrine, het
Marshallplan & stimuleren van Europese eenwording.
Blokkade van Berlijn, 1948; Amerikanen wisten West-Berlijn door luchtbrug te
behouden.
1949:
- Bondsrepubliek Duitsland opgericht (in westelijke bezettingszone, met West-Berlijn
als onderdeel hiervan).
- Duitse Democratische Republiek (DDR) opgericht in sovjetzone (=volksdemocratie
naar model van SU).
West-Duitsland ontwikkelde zich in jaren 1950 tot een stabiele democratie, door:
- Het beleid van Adenauer (gericht op snelle integratie in het Westen)
- Wirtschaftswunder
DE werd lid van internationale organisaties, zoals NAVO en EGKS. Adenauer
erkende DDR niet en hield vast aan ideaal van de Duitse eenheid. Mede door de
nadruk te leggen op stabiliteit en wederopbouw verschoof in de BRD de kritische
confrontatie met het naziverleden naar de achtergrond.
DDR profileerde zich als ideologische erfgenaam van communistisch verzet tegen
nazi’s. Haar leiders wilden socialistische staat creëren, zonder fascisme. O.l.v.
Ulbricht werd DDR in jaren 1950 een totalitaire dictatuur naar voorbeeld van SU.
Vooral na mislukte opstand in 1953 stond haar bevolking onder strenge controle
van Staatssicherheitsdienst.
voor Duitsland en Europa (1918-1945)?
Kenmerkende aspecten:
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39. De crisis van het wereldkapitalisme
40. Het voeren van twee wereldoorlogen.
41. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.
42. De Duitse bezetting van Nederland.
In laatste dagen van Eerste Wereldoorlog; Republiek in het Duitse keizerrijk werd
uitgeroepen. De sociaaldemocratische regering tekende wapenstilstand en begon
met de opbouw van een parlementaire democratie.
Tegenstand van conservatieve elite & extremistische groepen van links en rechts
Democratie vanaf begin al wankel. Groot deel van Duitse bevolking had weinig
vertrouwen in leiders van Republiek. Gevoed door de dolkstootlegende hielden zij
hen verantwoordelijk voor de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog & het opgelegde
Verdrag van Versailles uit 1919.
Herstelbetalingen + verlies van grondstofrijke gebieden Duitse economie leed. Zij
bloeide pas weer op dankzij het Dawesplan & verzoeningspolitiek met Frankrijk.
Beurskrach 1929 diepe Duitse economische crisis. NSDAP o.l.v. Adolf Hitler
profiteerde van de hernieuwde politieke instabiliteit.
NSDAP= ultrarechts en antisemitische partij, groeide uit tot massaorganisatie door
grootscheepse propaganda en paramilitair vertoon. Hitler beloofde dat hij alleen het
land zou leiden naar welvaart en nationale eenheid en het verdrag van Versailles
ongedaan zou maken.
1933: Hitler benoemd tot rijkskanselier (nadat z’n partij bij verkiezingen de grootste
was geworden). Met de machtigingswet die na de Rijksdagbrand werd aangenomen
zette het parlement zichzelf buitenspel en kwam de Republiek van Weimar ten
einde.
Direct na hun aantreden begonnen de nazi’s met opbouw van een totalitair regime.
Met terreur en propaganda nazificeerden zij de samenleving. Slachtoffers:
politieke tegenstanders en degenen die niet behoorde tot de Volksgemeinschaft.
Doordat het regime snel economisch herstel leek te realiseren kreeg het lang steun
van grote delen van bevolking.
De eis tot aansluiting van Duitstalige gebieden leidde tot de Conferentie van
München in 1938. Met appeasementpolitiek probeerde Groot-Brittannië oorlog te
voorkomen.
Na inval in Polen in 1939; G-B en Frankrijk Duitsland verklaarden de oorlog. Dat
veroverde snel grote delen van Europa, waaronder NL, stelde daar de rechtsstaat
buiten werking en voerden arbeidsdienst in. Vooral joden werden overal
systematisch uitgesloten van openbare leven & uiteindelijk getransporteerd naar
vernietigingskampen.
, 2. Hoezeer beïnvloedde het ontstaan en het verloop van de Koude Oorlog de
geschiedenis van Duitsland na de Tweede Wereldoorlog (1945-1961)?
Kenmerkende aspecten:
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in prakrijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
45. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
47. De eenwording van Europa.
48. De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de 20e eeuw aanleiding gaf
tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
Mei 1945: Westerse geallieerden en Sovjet-Unie verslaan Duitsland. Duitsland was
sociaal, economisch, politiek en moreel ontwricht; buitengrenzen waren verlegd en
een grote stroom aan Heimatvertriebene, terugkerende soldaten en slachtoffers van
naziregime kwam op gang.
Volgens afspraak verdeelden de geallieerden Duitsland in 4 bezettingszones;
denazificatie.
Spanningen tussen SU en westerse geallieerden, door:
- verschil in opvatting over de opbouw van naoorlogs Europa
- verschil in opvatting over het bewaren van vrede
In sovjetzone wilde Stalin communistische regimes installeren. VS wilden zich
beschermen tegen communistische expansie m.b.v. : Trumandoctrine, het
Marshallplan & stimuleren van Europese eenwording.
Blokkade van Berlijn, 1948; Amerikanen wisten West-Berlijn door luchtbrug te
behouden.
1949:
- Bondsrepubliek Duitsland opgericht (in westelijke bezettingszone, met West-Berlijn
als onderdeel hiervan).
- Duitse Democratische Republiek (DDR) opgericht in sovjetzone (=volksdemocratie
naar model van SU).
West-Duitsland ontwikkelde zich in jaren 1950 tot een stabiele democratie, door:
- Het beleid van Adenauer (gericht op snelle integratie in het Westen)
- Wirtschaftswunder
DE werd lid van internationale organisaties, zoals NAVO en EGKS. Adenauer
erkende DDR niet en hield vast aan ideaal van de Duitse eenheid. Mede door de
nadruk te leggen op stabiliteit en wederopbouw verschoof in de BRD de kritische
confrontatie met het naziverleden naar de achtergrond.
DDR profileerde zich als ideologische erfgenaam van communistisch verzet tegen
nazi’s. Haar leiders wilden socialistische staat creëren, zonder fascisme. O.l.v.
Ulbricht werd DDR in jaren 1950 een totalitaire dictatuur naar voorbeeld van SU.
Vooral na mislukte opstand in 1953 stond haar bevolking onder strenge controle
van Staatssicherheitsdienst.
