MODULE 8 – LITERATUUR VAN DE JAREN 70 EN 80 VAN DE TWINTIGSTE EEUW
1 Historische context
1.1 Midden-Oosten en einde Koude Oorlog
Vanaf jaren ’70: Midden-Oosten komt steeds meer in middelpunt van wereldpolitiek te staan
Met val Berlijnse Muur: symbolisch einde aan Koude Oorlog à Duitsland werd herenigd en Sovjet-Unie viel uiteen
1.1 Feminisme en ik-tijdperk
De in de jaren 60: in gezette feministische golf zette door à Simone de Beauvoir had veel invloed
Beauvoir: deling in mannelijke en vrouwelijke met bijbehorende rolpatronen en machtsmechanismen een gevolg
van de opvoeding en geschiedenis
Typerend voor periode vanaf jaren 70: belang dat men ging hechten aan individualisme en innerlijke reflectie
‘Nieuwe individualisme’: uitte zich in het zoeken naar eigen identiteit, alternatieve samenlevingsvormen,
antiautoritaire opvoeding, meditatie en de nadruk op zelfontplooiing à ik-tijdperk is begonnen
1.1 Kritiek op moderniteit
De pc (jaren 80): is een goed voorbeeld van de technologische vooruitgang die kenmerkend is voor de moderniteit
Kritiek op moderniteit: vooruitgang is gebaseerd op economische groei en emancipatie op sociaal gebied, wat
voornamelijk voor de westerse wereld gold.
Voor Derde Wereld: waren welvaart en verbeteringen op sociaal terrein veel minder vanzelfsprekend
Technologie: levert ook betere wapens voor militaire apparaat en andere onderdrukkende machtssystemen
Wetenschap en vrije denken: bleken minder onafhankelijk en vrij dan altijd gedacht en gepresenteerd
Wetenschap: is niet altijd ‘onschuldig’ à gedicteerd door economische en politieke belangen en omstandigheden
1 Culturele context
1.1 Filosofie: postmodernisme
Volgens filosofische postmodernisme: is opvatting van filosofie als streven naar allesomvattende theorie voorbij
Volgens Jean Francois Lyotard: zijn ‘grote verhalen’ over betere toekomst voor hele mensheid achterhaald à
marxisme en idealen van Verlichting leden volgens hem schipbreuk in Auschwitz, Boedapest en Praag
Grote ideologische verhalen zoals vooruitgang/ Verlichting: hebben kracht verloren en zijn problematisch
geworden à ze hebben gefaald
Alternatief: Lyotard bepleitte ‘kleine verhalen’ zonder universele pretenties boven ‘grote verhalen’ van moderniteit
en hij noemde de weigering nog langer in ‘grote verhalen’ te geloven postmodern
In postmoderne wereld: is wereld van gemeenschappelijkheid vervangen door een wereld van diversiteit
Jürgen Habermas: Duitse filosoof voortgekomen uit kritische theorie probeert moderniteit te redden
Habermas: kritisch over postmoderne denken à hij weigert de Verlichtingsidealen te verloochenen à benadrukt
belang rationaliteit en waarheid als basis voor consensus
Zijn theorie van communicatieve handelen: beklemtoont belang van communicatief argumenterend en machtsvrij
handelen à is gericht op het bereiken van overeenstemming
1.1 Kunst in de jaren 70 en 80
Gekenmerkt door: heterogeniteit in gebruik van media en materiaal à fotografie, video, performances en body art
werden belangrijker
In jaren 70: kunst soms duidelijk politiek en/ of feministisch geïnspireerd
Postmoderne leven: had grote gevolgen voor kunst
Vanaf 1900: bepaalden avant-gardebewegingen de ontwikkelingen in de kunst
Steeds vernieuwende avant-gardebewegingen: zijn te verbinden met moderniteitsideaal van vooruitgang
Geloof in utopie: werd geconfronteerd met realiteit met dystopische trekken
Postmoderne kunst: vering moderne kunst van avant-gardes à meerdere ontwikkelingen kunnen naast elkaar
staan en niet alles hoeft vernieuwend te zijn
1.1.1 Postmoderne kunst
Avant-gardistische drang: om te breken met traditie van voorganger was in postmoderne kunst voorbij à
bevrijdend voor kunstenaar
Kunstenaars: konden nu reageren op alle kunst uit kunstgeschiedenis en kreeg vrijheid om alle culturele domeinen
te gebruiken
“Nieuw-zijn” bleek niet langer een criterium: alles bleek al weleens gedaan te zijn
In postmoderne kunst: werd veel geciteerd uit wat er al was
Men maakte eclectische werken: waarin verschillende stijlen en beelden van verschillende bronnen worden
gecombineerd
Kiefer: schilderde in jaren 70 zijn postmoderne variant van het traditionele historiestuk
Voorbeeld van postmodern historiestuk: Varus
1.1.1 Nieuwe media: performance
1 Historische context
1.1 Midden-Oosten en einde Koude Oorlog
Vanaf jaren ’70: Midden-Oosten komt steeds meer in middelpunt van wereldpolitiek te staan
Met val Berlijnse Muur: symbolisch einde aan Koude Oorlog à Duitsland werd herenigd en Sovjet-Unie viel uiteen
1.1 Feminisme en ik-tijdperk
De in de jaren 60: in gezette feministische golf zette door à Simone de Beauvoir had veel invloed
Beauvoir: deling in mannelijke en vrouwelijke met bijbehorende rolpatronen en machtsmechanismen een gevolg
van de opvoeding en geschiedenis
Typerend voor periode vanaf jaren 70: belang dat men ging hechten aan individualisme en innerlijke reflectie
‘Nieuwe individualisme’: uitte zich in het zoeken naar eigen identiteit, alternatieve samenlevingsvormen,
antiautoritaire opvoeding, meditatie en de nadruk op zelfontplooiing à ik-tijdperk is begonnen
1.1 Kritiek op moderniteit
De pc (jaren 80): is een goed voorbeeld van de technologische vooruitgang die kenmerkend is voor de moderniteit
Kritiek op moderniteit: vooruitgang is gebaseerd op economische groei en emancipatie op sociaal gebied, wat
voornamelijk voor de westerse wereld gold.
Voor Derde Wereld: waren welvaart en verbeteringen op sociaal terrein veel minder vanzelfsprekend
Technologie: levert ook betere wapens voor militaire apparaat en andere onderdrukkende machtssystemen
Wetenschap en vrije denken: bleken minder onafhankelijk en vrij dan altijd gedacht en gepresenteerd
Wetenschap: is niet altijd ‘onschuldig’ à gedicteerd door economische en politieke belangen en omstandigheden
1 Culturele context
1.1 Filosofie: postmodernisme
Volgens filosofische postmodernisme: is opvatting van filosofie als streven naar allesomvattende theorie voorbij
Volgens Jean Francois Lyotard: zijn ‘grote verhalen’ over betere toekomst voor hele mensheid achterhaald à
marxisme en idealen van Verlichting leden volgens hem schipbreuk in Auschwitz, Boedapest en Praag
Grote ideologische verhalen zoals vooruitgang/ Verlichting: hebben kracht verloren en zijn problematisch
geworden à ze hebben gefaald
Alternatief: Lyotard bepleitte ‘kleine verhalen’ zonder universele pretenties boven ‘grote verhalen’ van moderniteit
en hij noemde de weigering nog langer in ‘grote verhalen’ te geloven postmodern
In postmoderne wereld: is wereld van gemeenschappelijkheid vervangen door een wereld van diversiteit
Jürgen Habermas: Duitse filosoof voortgekomen uit kritische theorie probeert moderniteit te redden
Habermas: kritisch over postmoderne denken à hij weigert de Verlichtingsidealen te verloochenen à benadrukt
belang rationaliteit en waarheid als basis voor consensus
Zijn theorie van communicatieve handelen: beklemtoont belang van communicatief argumenterend en machtsvrij
handelen à is gericht op het bereiken van overeenstemming
1.1 Kunst in de jaren 70 en 80
Gekenmerkt door: heterogeniteit in gebruik van media en materiaal à fotografie, video, performances en body art
werden belangrijker
In jaren 70: kunst soms duidelijk politiek en/ of feministisch geïnspireerd
Postmoderne leven: had grote gevolgen voor kunst
Vanaf 1900: bepaalden avant-gardebewegingen de ontwikkelingen in de kunst
Steeds vernieuwende avant-gardebewegingen: zijn te verbinden met moderniteitsideaal van vooruitgang
Geloof in utopie: werd geconfronteerd met realiteit met dystopische trekken
Postmoderne kunst: vering moderne kunst van avant-gardes à meerdere ontwikkelingen kunnen naast elkaar
staan en niet alles hoeft vernieuwend te zijn
1.1.1 Postmoderne kunst
Avant-gardistische drang: om te breken met traditie van voorganger was in postmoderne kunst voorbij à
bevrijdend voor kunstenaar
Kunstenaars: konden nu reageren op alle kunst uit kunstgeschiedenis en kreeg vrijheid om alle culturele domeinen
te gebruiken
“Nieuw-zijn” bleek niet langer een criterium: alles bleek al weleens gedaan te zijn
In postmoderne kunst: werd veel geciteerd uit wat er al was
Men maakte eclectische werken: waarin verschillende stijlen en beelden van verschillende bronnen worden
gecombineerd
Kiefer: schilderde in jaren 70 zijn postmoderne variant van het traditionele historiestuk
Voorbeeld van postmodern historiestuk: Varus
1.1.1 Nieuwe media: performance
