Samenvatting Groepsdynamica Minor HRM - Hanzehogeschool Groningen

Samenvatting groepsdynamica
Hoofdstuk 1 – mensen in groepen

Groepsgedrag  bepaalde opvattingen die bestaan over de gedragingen die groepsleden wel en niet
moeten vertonen dat groepsleden zich daardoor laten leiden  een bepaalde manier van gedrag dat
ontwikkeld is en alleen bestaat in groepsverband  mensen gedragen zich anders in een
voetbalstadion dan thuis

Wanneer is een groep een groep?
- Interactie
o Er moet sprake zijn van een regelmatige interactie tussen twee of meer personen
- Identiteit
o De personen die regelmatig elkaar omgaan moeten het gevoel hebben een groep te
zijn
- Doelen
o De personen die met elkaar omgaan hebben gemeenschappelijke doelen
- Afhankelijkheid
o De personen die met elkaar omgaan hebben elkaar nodig om die
gemeenschappelijke doelen te kunnen bereiken
Hoe meer groepskenmerken aanwezig zijn, hoe meer er sprake is van een echte groep

Soorten groepen
- Indeling naar functie
o Overleggen, beoordelen en besluiten
 VB. Miranda moet overleggen wat iedereen precies gaat doen en hoe de
taken in het project worden verdeeld
o Produceren
 VB. Miranda en projectleden hebben besloten hoe en wat  gaan aan de
slag om goed project te produceren  vormen van produceren in
groepsverband:
 Goederen en diensten
 Nieuwe producten
 Maken van film of documentaire
 Sportprestatie
 Onderzoek
 Muziekuitvoeringen etc.
o Verzorgen en beschermen
 Ouders verzorgen en beschermen hun kinderen vaak als team  makkelijker
o Vrije tijd en recreatie
 Dingen samen doen voor het plezier  bijv. samen naar de kroeg gaan
o Politiek, geloof, opvattingen
 Bijv. naar de kerk gaan
o Therapie
 Bijv. groepstherapie  kan gewenst gedrag versterken

, - Formele en informele groepen
o Formele groepen = als de leden van de groepen zijn aangesteld  vaak van te voren
vastgestelde rolverdeling
 Bijv. iemand die aangenomen wordt voor een baan  moet daarin bijv.
deelnemen aan overleggroep = formele groep
o Informele groepen = als deze spontaan en zonder druk van buitenaf tot stand is
gekomen
 Bijv. vriendengroepen  als er enige rolverdeling is, is dat in de loop der tijd
ontstaan en accepteren alle groepsleden dit
- Reële en virtuele groepen
o Reële groepen = als zij op een directe manier face-to-face kunnen communiceren
o Virtuele groepen = als de communicatie tussen de groepsleden uitsluitend via de
elektronische weg plaatsvindt

Groepsdynamica
Sociale psychologie = de wetenschap die zich bezighoudt met de manier waarop gedragingen,
gevoelens, wensen en opvattingen van mensen wordt beïnvloed door de sociale omgeving waarin ze
verkeren.

Groepsdynamica = een specialisatierichting van de sociale psychologie, omdat die zich uitsluitend
richt op de wederzijdse beïnvloeding in groepsverband.

Groep eigen kenmerken of als groep – 3 opvattingen:
1. Individualistische benadering
a. Groep bestaat uit individuele personen
b. Groepen zijn de optelsom van individuele
gedragingen van de leden
c. Groepen hebben geen eigenschappen op zichzelf
2. Groepsgerichte benadering
a. Groep heeft eigen identiteit  Gedrag van
groepsleden wordt daardoor beïnvloedt
b. De identiteit kan worden bestudeerd
c. Kenmerken vd groep kunnen worden vastgesteld
3. Interactionele benadering
a. Combinatie van beide
b. Gedrag van groep wordt door
persoonseigenschappen én kenmerken van groep
bepaald
c. Sluit meeste aan op veldtheorie van Lewin

,Groepsdynamisch onderzoek
Observatieonderzoek
1. Participerende observatie
a. Onderzoeker observeert groepsproces + neemt deel aan groepsproces
i. Voordeel = onderzoeker is goed op de hoogte van alles wat er in de groep
speelt
ii. Nadeel = uitkomst van het onderzoek kan beïnvloedt worden door zijn/haar
eigen gedrag
iii. Nadeel = het is moeilijk om onbevooroordeeld of objectief gegeven te
verzamelen om de dicht bij het groepsproces betrokken is
2. Observeren als buitenstaander
a. Onderzoeker is geen groepslid en neemt niet deel aan groepsproces
i. Voordeel = er kan beter worden gekeken naar het gedrag van alle
groepsleden en objectiever worden gescoord
ii. Nadeel = groepsleden kunnen zich bekeken voelen en daardoor ander
gedrag vertonen dan gewoonlijk  op 2 manier op te vangen:
1. Gebruik eerste observaties niet voor het onderzoek
2. Maak gebruik van one-way screen  glazen wand die maar aan 1
kant doorzichtig is
3. Ongestructureerde observatie
a. Geen structuur in welke gedragingen  gewoon alles opschrijven wat opvalt (bijv.
een dagboek)
i. Voordeel = er kan een rijk scala aan gedragingen opgetekend worden
ii. Nadeel = onderzoeker hangt zelf af wat hij belangrijk vindt  subjectief
4. Gestructureerde observatie
a. Er wordt gebruik gemaakt van nauwkeurig omschreven gedragingen die gescoord
moeten worden
b. Hoe nauwkeuriger de gedragingen, hoe groter de kans is dat twee onafhankelijke
observatoren tot dezelfde scores komen
i. Is overeenkomst groot?  hoge interbeoordelaarsbetrouwbaarheid 
objectief  kan vergroot worden door beoordelaars te trainen

Survey-onderzoek  ondervragen, interviewen, vragenlijst

Correlatieonderzoek = sterkte van de samenhang tussen twee verschijnselen
- Positieve samenhang  als beide verschijnselen toenemen
- Negatieve samenhang  ene verschijnsel neemt toe, ander verschijnsel neemt af
- Perfecte samenhang  alle punten liggen op 1 lijn

Expertimenteel onderzoek  kan wetenschappelijk worden vastgesteld wat de oorzaken zijn van
een bepaald verschijnsel  bijv. welke condities van invloed zijn op het gedrag van mensen in
groepen

, Hoofdstuk 2 – functies van groepen en groepsontwikkeling

Verklaringen voor leven in groepsverband:
- Evolutionaire en biologische verklaring
o In groepsverband kan men zich beter verweren tegen bedreigingen  zorgt voor
overleving van eigen soort
o (Natuur)rampen  meer menskracht in zetten om bedreiging te verdedigen
o Ziekte  hulp wanneer iemand niet voor zichzelf kan zorgen
o Voordelen
 Gezamenlijke jacht en voedselverzameling
 Gezamenlijke voedselverbouwing en bereiding
 Gezamenlijke inspanning voor het bouwen van huizen, het ontginnen van
land en het maken van verdedigingswallen
 Grotere waakzaamheid in gevaarlijke omstandigheden
 Betere bescherming tegen bedreigingen van buitenaf
 Zorg voor de jongeren, zieken, ouderen
 Mogelijkheid tot voortplanting
- Psychologische verklaring
o Psychologische behoeften worden bevredigd:
 Behoefte om ergens bij te horen (Baumeister & Leary)
 To need to belong
o Gebruik maken van behoefte door uitsluiting als straf – 2
reacties:
 Accepteren en “naar beneden kijken”
 Doen alsof iemand het “niks boeit” – gezicht redden
 Behoefte aan informatie
 Om informatie te krijgen over allerlei zaken die er in het leven toe
doen  vooral als we opgroeien en nog veel moeten leren
o Kijken naar het gedrag van anderen
o Praten over betekenis van gebeurtenis
 Drijft ons naar anderen toe
o Hoe groter de onzekerheid is over de zaken die zich aan ons
voordoen, hoe meer behoefte er is aan gezelschap van
anderen
 Emotionele dingen worden vaak dezelfde dag nog gedeeld – reden:
o Iemand kan daardoor info krijgen over de vraag of de eigen
emotionele reacties terecht zijn of overdreven
o Eigen emoties kunnen beter worden verwerkt en bestaat de
mogelijkheid om sociale steun te ontvangen
o Vermindert de ervaren stress en leidt tot meer welbevinden