Studievragen Ethiek
Inleiding
1. Wat is ethiek?
Ethiek is een tak van de filosofie die zich bezighoudt met het juiste handelen. Ethiek stelt
zich de vraag wat de norm is voor het handelen, wat goed en slecht is. De ethiek die wij
gebruiken is toegepaste ethiek: gericht op maatschappelijke problemen.
2. Met welke problemen houdt ethiek zich bezig? Welke uitdagingen stellen zich binnen een
bedrijfsomgeving?
Het huidig economisch gedrag is onverantwoord vanuit planetair perspectief
Wereldmarkt met vrij spel voor grote ondernemingen
Decadent financieel systeem waarbij iedereen uitgebuit wordt
Te weinig zorg: voor mensen, andere levende wezens, natuurlijke rijkdommen
nodig van een economics of care
Ecosystemen = deel van ons natuurlijk milieu; dieren, planten (levende onderdelen)
en lucht, water en bodem (sol) (niet-levende onderdelen) 70% van de diersoorten is
uitgestorven.
Geld als ultieme maatstaf, ook natuur en mensen
Mensen willen het natuur controleren en denken dat ze boven de natuur staan. We
zijn een deel van de natuur, we moeten het respecteren.
Ethiek houdt zich bezig met de problematiek in het klimaat, energie en geldaspect.
3. Waarom willen ondernemers duurzaam ondernemen?
Duurzaam ondernemen is de sleutel op succesvolle ondernemingen op lange termijn. Het
maakt jouw bedrijf als die van de andere partij sterker. Het daagt je uit om te innoveren en
meerwaarde te creëren. Niet alleen voor je eigen onderneming of organisatie maar voor de
hele samenleving. Je bouwt mee aan de toekomst.
1
,4. Wat betekent maatschappelijke verantwoord ondernemen?
Duurzaam ondernemen is het integreren van sociale, economische én milieuaspecten in een
bedrijfsuitvoering. Het biedt u een kader om rekening te houden met je impact op de
maatschappij en het zorgt voor duurzame innovatie. MVO raakt de kern van de
bedrijfstuitvoering. MVO wil dus de negatieve impact van activiteiten van de onderneming
beperken en het maximaliseren van de positieve impact. Je moet alle stakeholders mee
hebben in je verhaal.
Er zijn drie dimensies:
Profit = goederen en diensten voortbrengen met meerwaarde als maatstaf voor de
maatschappelijke waardering ervan
People = de gevolgen voor mensen en maatschappij binnen en buiten de onderneming.
Planet = de effecten op het natuurlijke leefmilieu
De drie dimensies beïnvloeden elkaar, vullen elkaar aan en komen soms met elkaar in
conflict. Het zoeken naar een evenwicht is dan ook een van de grote uitdagingen in MVO.
5. Wat vertelt de test over de moral machine ons?
Het helpt ons begrijpen hoe individuen oordelen over moeilijke morele dilemma’s, die
gelinkt zijn aan situaties waar leven en dood aanwezig zijn.
De test over de moral machine geeft ons een trolley dilemma (= ethisch dilemma). Het
toont ons wat wij zouden doen als we aan het stuur staan van een beslissing als er geen
ideale oplossing bestaat. De uitkomst is altijd negatief.
6. Verklaar de uitspraken van Chang Tsai en Karel Otto Apel over onze verbondenheid met de
natuur.
Chang Tsai
'De hemel is mijn vader en de aarde is mijn moeder' = we maken deel uit van de aarde en de
hemel
'Alle mensen zijn mijn broers en zusters' = iedereen moet respect hebben, mensen hebben
elkaar nodig om te kunnen leven
Mensen moeten niet boven de natuur zich beschouwen maar wel als een deel van de
natuur; probleem: ze willen de natuur controleren
Deze tekst wil de verbinding weergeven tussen de mens en de natuur en tussen
mensen onderling
2
,7. De cursus werd benaderd vanuit de triple-crunch. Wat wordt met deze term bedoeld? Wat
zijn er de oorzaken van en de gevolgen? (zie tekst over de Triple-crunch in toledo, slides)
Een combinatie van milieucrisis (versnelt klimaatverandering), financiële crisis (financiële
chaos) en oliecrisis. De globale economie wordt geconfronteerd met deze 'triple-crunch';
het is belangrijk om de economie te herstructureren om die crisis op te lossen. De triple-
crunch is afkomstig van het huidige model van globalisering. Een oplossing aan die crisissen
is de Green New Deal.
Voorgeteld economische stimulering programma in de Verenigde Staten, om de
economische ongelijkheid en de klimaatverandering op te lossen. Het is een breed
investerings-programma van infrastructuren. Deze investeringen moeten werkgelegenheid
creëren en de economie herstellen. Het doel van de Green New Deal is om de economieën
energiezuiniger te maken. (Het komt van 'New Deal'; politiek ingevoerd om armoede te
bestrijden en de economie te herstellen).
8. Indien we onszelf zien als onderdeel van een groter geheel, als onderdeel van de natuur,
welk voordeel zou ons dit opleveren?
Indien wij onszelf zien als onderdeel van de natuur, zouden wij onszelf niet meer boven de
natuur zetten en de natuur meer behandelen met respect. Het is omdat wij onszelf als baas
zien, wij zo maar bomen omkappen, grondstoffen uitputten… Terwijl de natuur er voor ons
was. Wie heeft ons het recht gegeven om dit allemaal te doen? Geen milieuvervuiling meer is
één voorbeeld van een positieve impact moesten mensen deel uitmaken van de natuur.
9. Waarom klinkt de oproep van bedrijfsethiek alsmaar luider?
De oproep is geen uiting van luxe maar eerder een soort van wanhoopskreet omdat
bedrijven ontsnappen aan de controle van de overheid in de landen waarin ze opereren.
Mensen en omgeving worden steeds duidelijker het slachtoffer van onverantwoord
ondernemingen en kortzichtige beslissingen van bedrijfsleiders. Vanuit diverse hoeken
klinkt de kreet over hoe slecht we er voorstaan. Het blinde vooruitgangsdenken met de
klemtoon op economische groei heeft ervoor gezorgd dat een groot deel van de
wereldbevolking en van het niet menselijk leven in miserabele omstandigheden is terecht
gekomen.
10. Wat verstaat men onder een ecosysteem?
Individu: één enkel organisme
Populatie: groep individuen van dezelfde soort in één gebied, die zich samen voortplanten
Levensgemeenschap: alle populaties samen van verschillende soorten organismen in één
bepaald gebied:
Ecosystemen: de levensgemeenschap samen met de biotoop van één bepaald gebied.
11. We kunnen de wereld zien als ‘a tremendous world of interconnecting hierarchies’. Leg uit.
Alles beïnvloedt elkaar. Bijvoorbeeld: Een theekopje is afhankelijk van een mens, een mens
van een enorm evolutionair proces. Het evolutionair proces begint met een enkele cel,
afhankelijk van het bestaan van atomen, die afkomstig zijn van een ster en de oerknal.
3
, 12. “Elk domein van de samenleving is vatbaar voor ethiek”. Leg uit.
Of je nu werkt in het economisch, cultureel of politiek domein van de samenleving, overal
stelt men zich de vraag of men wel juist handelt.
13. Noem 4 soorten ethiek en bespreek.
a. Plichtenethiek of deontologie: uitgaan van de absolute gedragsregels
b. Utilitarisme of consequentialisme: iets is goed als het resultaat goed is
c. Deugdenethiek: we moeten ethisch zijn en mensen zo opvoeden dat ze deugdzame
mensen worden
d. Zorgethiek: zorgen voor de ander
14. Leg het begrip zorgethiek uit, of economics of care dat samenhangt met philosophy of care.
Ethics of care is een ethisch systeem die “ goed” definieert als de behoeften van anderen
bevredigd worden en relaties behouden en verrijken.
Het is gebaseerd op relaties en behoeften. Ethics of care is het ethische systeem dat goed
definieert als de behoeften van anderen voorzien en het behouden en verrijken van relaties.
De basis ervan ligt in de natuurlijke reactie van de mens, om voor pasgeboren baby’s, zieken
en gekwetsten te zorgen.
15. Door de globalisering klinkt de roep om meer bedrijfsethiek steeds luider. Leg uit.
Bedrijfsethiek = bedrijfsethici schrijven niet voor wat goed of slecht is, maar helpen
managers om de morele voor en tegens van besluiten logisch op een rijtje te zetten.
16. Ons huidig economisch model is op termijn niet houdbaar. We hebben behoefte aan een
brede horizon. Leg uit.
Ons huidig economisch model is gericht op groei. Hier moeten we van af stappen. We
moeten kijken naar alternatieve bronnen in plaats van de huidige bronnen te blijven
uitputten.
4
Inleiding
1. Wat is ethiek?
Ethiek is een tak van de filosofie die zich bezighoudt met het juiste handelen. Ethiek stelt
zich de vraag wat de norm is voor het handelen, wat goed en slecht is. De ethiek die wij
gebruiken is toegepaste ethiek: gericht op maatschappelijke problemen.
2. Met welke problemen houdt ethiek zich bezig? Welke uitdagingen stellen zich binnen een
bedrijfsomgeving?
Het huidig economisch gedrag is onverantwoord vanuit planetair perspectief
Wereldmarkt met vrij spel voor grote ondernemingen
Decadent financieel systeem waarbij iedereen uitgebuit wordt
Te weinig zorg: voor mensen, andere levende wezens, natuurlijke rijkdommen
nodig van een economics of care
Ecosystemen = deel van ons natuurlijk milieu; dieren, planten (levende onderdelen)
en lucht, water en bodem (sol) (niet-levende onderdelen) 70% van de diersoorten is
uitgestorven.
Geld als ultieme maatstaf, ook natuur en mensen
Mensen willen het natuur controleren en denken dat ze boven de natuur staan. We
zijn een deel van de natuur, we moeten het respecteren.
Ethiek houdt zich bezig met de problematiek in het klimaat, energie en geldaspect.
3. Waarom willen ondernemers duurzaam ondernemen?
Duurzaam ondernemen is de sleutel op succesvolle ondernemingen op lange termijn. Het
maakt jouw bedrijf als die van de andere partij sterker. Het daagt je uit om te innoveren en
meerwaarde te creëren. Niet alleen voor je eigen onderneming of organisatie maar voor de
hele samenleving. Je bouwt mee aan de toekomst.
1
,4. Wat betekent maatschappelijke verantwoord ondernemen?
Duurzaam ondernemen is het integreren van sociale, economische én milieuaspecten in een
bedrijfsuitvoering. Het biedt u een kader om rekening te houden met je impact op de
maatschappij en het zorgt voor duurzame innovatie. MVO raakt de kern van de
bedrijfstuitvoering. MVO wil dus de negatieve impact van activiteiten van de onderneming
beperken en het maximaliseren van de positieve impact. Je moet alle stakeholders mee
hebben in je verhaal.
Er zijn drie dimensies:
Profit = goederen en diensten voortbrengen met meerwaarde als maatstaf voor de
maatschappelijke waardering ervan
People = de gevolgen voor mensen en maatschappij binnen en buiten de onderneming.
Planet = de effecten op het natuurlijke leefmilieu
De drie dimensies beïnvloeden elkaar, vullen elkaar aan en komen soms met elkaar in
conflict. Het zoeken naar een evenwicht is dan ook een van de grote uitdagingen in MVO.
5. Wat vertelt de test over de moral machine ons?
Het helpt ons begrijpen hoe individuen oordelen over moeilijke morele dilemma’s, die
gelinkt zijn aan situaties waar leven en dood aanwezig zijn.
De test over de moral machine geeft ons een trolley dilemma (= ethisch dilemma). Het
toont ons wat wij zouden doen als we aan het stuur staan van een beslissing als er geen
ideale oplossing bestaat. De uitkomst is altijd negatief.
6. Verklaar de uitspraken van Chang Tsai en Karel Otto Apel over onze verbondenheid met de
natuur.
Chang Tsai
'De hemel is mijn vader en de aarde is mijn moeder' = we maken deel uit van de aarde en de
hemel
'Alle mensen zijn mijn broers en zusters' = iedereen moet respect hebben, mensen hebben
elkaar nodig om te kunnen leven
Mensen moeten niet boven de natuur zich beschouwen maar wel als een deel van de
natuur; probleem: ze willen de natuur controleren
Deze tekst wil de verbinding weergeven tussen de mens en de natuur en tussen
mensen onderling
2
,7. De cursus werd benaderd vanuit de triple-crunch. Wat wordt met deze term bedoeld? Wat
zijn er de oorzaken van en de gevolgen? (zie tekst over de Triple-crunch in toledo, slides)
Een combinatie van milieucrisis (versnelt klimaatverandering), financiële crisis (financiële
chaos) en oliecrisis. De globale economie wordt geconfronteerd met deze 'triple-crunch';
het is belangrijk om de economie te herstructureren om die crisis op te lossen. De triple-
crunch is afkomstig van het huidige model van globalisering. Een oplossing aan die crisissen
is de Green New Deal.
Voorgeteld economische stimulering programma in de Verenigde Staten, om de
economische ongelijkheid en de klimaatverandering op te lossen. Het is een breed
investerings-programma van infrastructuren. Deze investeringen moeten werkgelegenheid
creëren en de economie herstellen. Het doel van de Green New Deal is om de economieën
energiezuiniger te maken. (Het komt van 'New Deal'; politiek ingevoerd om armoede te
bestrijden en de economie te herstellen).
8. Indien we onszelf zien als onderdeel van een groter geheel, als onderdeel van de natuur,
welk voordeel zou ons dit opleveren?
Indien wij onszelf zien als onderdeel van de natuur, zouden wij onszelf niet meer boven de
natuur zetten en de natuur meer behandelen met respect. Het is omdat wij onszelf als baas
zien, wij zo maar bomen omkappen, grondstoffen uitputten… Terwijl de natuur er voor ons
was. Wie heeft ons het recht gegeven om dit allemaal te doen? Geen milieuvervuiling meer is
één voorbeeld van een positieve impact moesten mensen deel uitmaken van de natuur.
9. Waarom klinkt de oproep van bedrijfsethiek alsmaar luider?
De oproep is geen uiting van luxe maar eerder een soort van wanhoopskreet omdat
bedrijven ontsnappen aan de controle van de overheid in de landen waarin ze opereren.
Mensen en omgeving worden steeds duidelijker het slachtoffer van onverantwoord
ondernemingen en kortzichtige beslissingen van bedrijfsleiders. Vanuit diverse hoeken
klinkt de kreet over hoe slecht we er voorstaan. Het blinde vooruitgangsdenken met de
klemtoon op economische groei heeft ervoor gezorgd dat een groot deel van de
wereldbevolking en van het niet menselijk leven in miserabele omstandigheden is terecht
gekomen.
10. Wat verstaat men onder een ecosysteem?
Individu: één enkel organisme
Populatie: groep individuen van dezelfde soort in één gebied, die zich samen voortplanten
Levensgemeenschap: alle populaties samen van verschillende soorten organismen in één
bepaald gebied:
Ecosystemen: de levensgemeenschap samen met de biotoop van één bepaald gebied.
11. We kunnen de wereld zien als ‘a tremendous world of interconnecting hierarchies’. Leg uit.
Alles beïnvloedt elkaar. Bijvoorbeeld: Een theekopje is afhankelijk van een mens, een mens
van een enorm evolutionair proces. Het evolutionair proces begint met een enkele cel,
afhankelijk van het bestaan van atomen, die afkomstig zijn van een ster en de oerknal.
3
, 12. “Elk domein van de samenleving is vatbaar voor ethiek”. Leg uit.
Of je nu werkt in het economisch, cultureel of politiek domein van de samenleving, overal
stelt men zich de vraag of men wel juist handelt.
13. Noem 4 soorten ethiek en bespreek.
a. Plichtenethiek of deontologie: uitgaan van de absolute gedragsregels
b. Utilitarisme of consequentialisme: iets is goed als het resultaat goed is
c. Deugdenethiek: we moeten ethisch zijn en mensen zo opvoeden dat ze deugdzame
mensen worden
d. Zorgethiek: zorgen voor de ander
14. Leg het begrip zorgethiek uit, of economics of care dat samenhangt met philosophy of care.
Ethics of care is een ethisch systeem die “ goed” definieert als de behoeften van anderen
bevredigd worden en relaties behouden en verrijken.
Het is gebaseerd op relaties en behoeften. Ethics of care is het ethische systeem dat goed
definieert als de behoeften van anderen voorzien en het behouden en verrijken van relaties.
De basis ervan ligt in de natuurlijke reactie van de mens, om voor pasgeboren baby’s, zieken
en gekwetsten te zorgen.
15. Door de globalisering klinkt de roep om meer bedrijfsethiek steeds luider. Leg uit.
Bedrijfsethiek = bedrijfsethici schrijven niet voor wat goed of slecht is, maar helpen
managers om de morele voor en tegens van besluiten logisch op een rijtje te zetten.
16. Ons huidig economisch model is op termijn niet houdbaar. We hebben behoefte aan een
brede horizon. Leg uit.
Ons huidig economisch model is gericht op groei. Hier moeten we van af stappen. We
moeten kijken naar alternatieve bronnen in plaats van de huidige bronnen te blijven
uitputten.
4
