Samenvatting Seksualiteit in Perspectief | (15/20)

SEKSUALITEIT IN PERSPECTIEF
INLEIDING EN DEFINITIES

WAT IS SEKSUALITEIT?
Relatie, intimiteit, liefde, vertrouwen, Vrijen, geslachtsgemeenschap,
binding, macht, schaamte masturbatie, experimenteren,
hulpmiddelen
Lichamelijkheid, geslacht, voortplanting, Religie, opvoeding, wetten, recht, media
anticonceptie




-
o Kliniek; altijd starten bij biologie
o Opvoeding; vaak focus op cultuur
 Opletten! Je kan er SOA’s van krijgen, zwanger worden… gezien als iets gevaarlijk
 Nooit over plezier gesproken  seksualiteit wordt weer in een hoekje gestoken
o Onderzoek moet rekening houden met alle 4 dimensies


SEKS(E)
- Ethymologie
o Latijn
 Sexus – afdeling, groep (sekse)
 Secare – snijden, scheiden, verdelen
o Engels – seks
 1382 = personen van een bepaald geslacht
 1526 = eigenschap man of vrouw te zijn
 1929 = geslachtsgemeenschap – ‘dirty word’
 1950 = gender - mannen en vrouwen
 Sex - seksueel gedrag en aantrekking tot anderen
o Nederlands
 Sekse = biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
 Seks = gedrag en emoties (opwinding) i.k.v. aantrekking tussen mensen en
waarbij het bereiken van seksuele doelen meespeelt
 De activiteit waarbij geslachtsorganen betrokken zijn
- Definitie
o Definitie van seks:
 Seksualiteit, het seksuele
 Geslacht, m.n. biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
 Seksuele omgang, geslachtsleven
 Handelingen en gevoelens die te maken hebben met lichamelijke opwinding en
vrijen
 Handelingen waarbij je geslachtsorgaan een rol speelt en waarvan je lichamelijk
opgewonden raakt.
 Voorbeelden: ‘seks met iemand hebben`, `telefoonseks`, `soloseks`.


SEKSUALITEIT
- Ethymologie
o Frans – sexualité
1

,  Sexualité = ‘wat gebonden is aan een bepaald geslacht’
o Nederlands – seksualiteit
 1849 = geslachtelijkheid
 1926 = geslachtsleven
o Seksualiteit = bredere betekenis (alle verschijnselen m.b.t. het seksuele leven)
 Verwijzingen naar emoties, gedrag(ingen),
 Ideeën, verlangens en neigingen.
 Seksualiteit = een eufemisme voor seks (rauwer)
 // “Ouderen” en “oude mensen”
 “wilt ge met mij seks hebben vanavond”, je benoemt dat niet echt als
seksualiteit
- Definitie
o Manier waarop je seks ervaart, bijv. ‘niet durven praten over seksualiteit’
o Iemands seksuele emoties, ideeën en gedrag
o Het bredere domein van emoties, verlangens, gedragingen, etc. die breder dan zijn dan
de louter paradigmatische seksuele handelingen, emoties
o Geslachtelijkheid, geslachtsleven, seks
o Iemands seksuele gedrag en neigingen
o Het totaal van verschijnselen dat betrekking heeft op het seksuele leven
o Uitingen op het gebied van het geslachtsleven of de geslachtsdrift ( Grote Van Dale)
- Definitie(s)
o Alle aspecten die verwijzen naar seksuele gevoelens, fantasieën of seksueel gedrag
 Seksueel gedrag (enge definitie)
 Masturbatie
 Geslachtsgemeenschap
 Kussen, zoenen, strelen
 Seksueel gedrag (brede definitie)
 Flirten
 Romantisch diner
 Zich verleidelijk kleden
 Playboy, Penthouse, … lezen
 Surfen op het internet op zoek naar seksueel expliciet materiaal
o Gedragingen die als ‘seksueel’ worden gedefinieerd, variëren sterk:
 Tussen verschillende groepen
 Pubers, jongvolwassenen, 30+ers, ouderen…
 Heeft heel verschillende betekenissen in elke groep
 Over de tijd
 Bv seksueel gedrag; oudere generaties: pas orale seks na langere tijd seks,
 bij jongeren vaak eerder orale seks dan seks
 Tussen verschillende culturen
o ‘Seksueel’ is afhankelijk van
 Ideeën van ‘normaliteit’ over seks
 Vroeger lang: ‘heteroseksueel koppel dat seks heeft gericht op
voortplanting’
 Mannelijke en vrouwelijk rolpatronen
 Bv man vs vrouw die vertelt dat die 10 partners heeft gehad  dubbele
seksuele moraal
 Zelfde gedrag gesteld door beide geslachten worden op verschillende
manieren gesanctioneerd
 Sociale context
 Cultuur
 Wat wij normaal vinden is sterk afhankelijk van onze eigen culturele
context!
- Seks = seksueel gedrag?


2

,SEKS GEDEFINIEERD IN VERSCHILLENDE CONTEXTEN
- Seks gedefinieerd door ‘de moraal’
o Religieuze betekenis
 Seks hoort thuis binnen het huwelijk
 Seks kan alleen voor de voortplanting – niet voor het plezier
 Heteroseksuele context
 Verbod rond gebruik van anticonceptie
 Masturbatie, orale en anale seks, seks tijdens de menstruatie worden afgekeurd
 Celibaat wordt geprezen
 Door God gegeven en daardoor goed
 Kerk was vroeger grote stakeholder die mee bepaalde wat normaal was
- Seks gedefinieerd door ‘psychiaters’
o ‘Gezond’ versus ‘ongezond’
 Mensen stellen geen fout gedrag, maar hebben in deze context een psychiatrisch
probleem
o De meeste middelen gebruikt voor seksuele gratificatie tussen instemmende
volwassenen, onafhankelijk van het geslacht van de partners
 Homoseksualiteit was tot voor kort een mentale stoornis
 Masturbatie en orale seks zijn fixaties: onvolwassen, immature uitingen van seks
(Freud)
 Parafilieën worden nog steeds beschouwd als ‘mentale stoornissen’
 Bv BDSM
 > 6 maand, lijden, beperkingen in sociaal of beroepsleven
 Maar binnen SM ➔ regel = ‘veilig’ en ‘consensueel’
 Transseksuelen hebben nog steeds een ‘mentale stoornis’ = genderdysforie
- Seks als gedefinieerd door ‘de wet’
o Wettelijk kader bepaalt eveneens wat normaal (lees: legaal) is op vlak van seksualiteit
o Aantal seksuele gedragingen zijn ‘strafbaar’
 Illegaal = niet-instemmend
 Parafilieën = voyeurisme, exhibitionisme, froteurisme, …
 Seks met jongeren < 16 jaar (ook met instemming) = strafbaar
 Verkrachting
o Verkrachting binnen het huwelijk is nog niet lang erkend – eens
gehuwd = instemmen met alle toekomstige seks met echtgenoot
o Verkrachting van mannen = nog later erkend
 (Seksuele) aanranding
- Seks als ‘menselijk en natuurlijk’ gedrag
o Kinsey et al. (1948, 1953)
 een legitiem studieobject
 gedetailleerde beschrijving van menselijk seksueel gedrag
 ‘normaal’ en ‘abnormaal’ ➔ ?
o Masters & Johnson (1966, 1970)
 Onderzochten de biologische/fysiologische basis van seksualiteit
- Seks gedefinieerd door ‘het maatschappelijk gezondheids-debat’
o Alles wat geleerd is in de lessen seksuele voorlichting
o Seks behoort ‘veilig’ te zijn ter voorkoming van seksueel overdraagbare aandoeningen
en ongeplande zwangerschap
o Sterke moraal naar voor gebracht dat (goede) seksualiteit veilig moet zijn
o Seks = ‘seks met een condoom’
 Wordt belangrijk aspect
 Paradox:
 Diegene met de SOA moet zijn verantwoordelijkheid nemen om de andere
te beschermen
3

, o De partij die al heeft getoond dat ze niet goed met die
communicatie kunnen omgaan is de persoon die deze
verantwoordelijkheid moet opbrengen
 Vrouwen moeten zich beschermen tegen verkrachting – dus de
‘zwakke(re)’ partij wordt
verantwoordelijk gesteld voor de eigen veiligheid
o Vaak in de richting van vrouwen gekeken, moeten zichzelf beter
beschermen; “anders kleden” etc
 Maar ook langs de andere kant preventiemaatregelen!
Goede opvoeding
o Weinig aandacht voor een positief discours
 Bv niet gesproken over hoe belangrijk clitorale stimulatie is om klaar te komen als
vrouw
 Hoort in het ‘plezierdiscours’ wat nog niet in seksuele voorlichting zit
 Weinig gesproken over de positieve kant, vooral negatieve kanten en
bescherming
o In scholen en gezinnen
o  gezondheidsdiscours
- Seks gedefinieerd door ‘de media’
o Bepaalt mee over hoe we over seksualiteit nadenken
o Heel geïnteresseerd in seksualiteit  kijkcijfers! Trekt mensen aan
o Seks is overal in onze maatschappij
 Informatie, ideeën, beelden, …
 Film, TV, tijdschriften, kranten, boeken, …
 Een manier om dingen te verkopen … ➔ ‘sex sells’
 Wat je er over vertelt is niet belangrijk, maar het gaat vaak op de cover etc
staan omdat het verkoopt
 Eng beeld : seks = seks tussen 2 jonge heteroseksuele mensen met een gespierd
respectievelijk mager, bruin, rimpelloos lichaam gericht op een gelijktijdig,
gezamenlijk beleefd orgasme
 Dit is het typische beeld, hoe seks vooral wordt geportretteerd
 Vaak heel ‘basis’, fantastische ervaring met missionaris, gelijktijdige
orgasmes…
o Niet wat er in de realiteit veel gebeurt
 Oud is ‘out’
 Ziek is ‘aseksueel’
o Moeten beeld van de media niet najagen, maar zoeken wat voor onszelf prettig is
 Norm van de media laten voorbij gaan aan ons

SEKSUALITEIT ALS…
- Seksualiteit is relationeel
o Zit geen moreel oordeel in
o Seksueel gedrag ➔ een relationele context
 Uitzondering: masturbatie (~ imaginair beeld)
 Relationele dimensie wordt door veel mensen wel erg belangrijk geacht
o Relaties organiseren het leven, maar zijn erg divers:
 Enkele minuten tot tientallen jaren;
 Gebaseerd op fysieke aantrekking, emotionele binding, verplichting, de wens
vader of moeder te willen zijn, gevoel te willen conformeren of te rebelleren,
economische overwegingen, … ;
 Geluk brengen voor beide of voor één partner, ongeluk brengen en zelfs
misbruikend;
 Twee of meer mensen;
 Gecentreerd zijn rond seks of a-seksueel zijn;
 Zeggen vaak: in een goede relatie is er seks
4