Samenvatting Taal therapie NCS oefencolleges | Logopedie | Thomas More | 2025/26

OEFENCOLLEGE 1: WETENSCHAPPELIJKE EVIDENTIE (KENNEN!)

ARTIKEL 1: RATS-2


PMA in vroege fase NA een beroerte
Voor welke doelgroep/
patiëntenpopulatie

Hoe bepaal je Telkens samen met PMA én naasten
behandeldoel?

2 belangrijkste benaderingen in afasietherapie zijn:
 Cognitief-linguïstische therapie (CLT): herstellen van de linguïstische
niveaus
Behandelvorm?  Communicatietherapie: optimaliseren van informatieoverdracht door het
trainen van compensatiestrategieën en gebruik van resterende
taalvaardigheden
Deze 2 behandelvormen worden met elkaar vergeleken

Cognitief-linguïstische therapie bestond uit:
 BOX, een semantisch therapieprogramma en/of
 FIKS, een fonologisch therapieprogramma
Communicatietherapie was:
behandelmateriaal/-  Gericht op verbeteren van communicatieve vermogens
techniek?  Gebruik makend van alle (non-)verbale strategieën waarover de
deelnemer beschikt
 Oefeningen zijn persoonlijk relevant en ingebed in een communicatieve
context


Cuen/ feedback NVT
geven?

 Gedurende 6 maanden, min. 2u/week
Intensiteit?  Afasietherapie bestaat uit: CLT, semantische en/of fonologische therapie
of communicatietherapie


Geen eenduidig bewijs dat CLT (gericht op semantische en fonologische
processen) effectiever is dan algemene communicatieve therapie
Beïnvloedende
Tijd post onset: grootste vooruitgang binnen ± 1j na onset, vooral bij starten in
factoren?
eerste 3 maanden. CLT kan via activatie van semantische en fonologische
netwerken neurale herstelprocessen ondersteunen/versnellen




1

,ARTIKEL 2: LOGOPEDISCHE RICHTLIJN AFASIE


Voor welke doelgroep/  Volwassen PMA
patiëntenpopulatie  Bij wie afasie het gevolg is van een beroerte


Hoe bepaal je  Nadruk doelen formuleren vanuit cliënt (PMA én naasten)
behandeldoel?  Tweeledig gebruik van ICF
o Focus op functie-, activiteiten- en participatieniveau
o Focus op context
 Rekening houden met fase en ernst van afasie
o QoL wordt benadrukt
o ICF kan met PMA besproken worden adhv A-FROM


Behandelvorm? Voorlichting en begeleiding
Stimulatietherapie
 Zo lang er nog neurologisch herstel te verwachten is
Faciliterende of compenserende strategietraining
 Wanneer er geen volledig neurologisch herstel meer te verwachten is
 Doel: inzetten op algemene zelfstandigheid en autonomie
CIAT
 Acute fase: reguliere, individuele therapie boven CIAT
 Revalidatiefase: reguliere therapie of CIAT obv voorkeur van PMA
 Chronische fase: reguliere therapie of CIAT obv aard/ernst afasie +
voorkeur van PMA
Communicatiepartnertraining
 Acute fase: herstellen van de communicatie tussen PMA en de
naasten (partner/familie/vrienden en zorgverleners/vrijwilligers)


behandelmateriaal/- Stimulatietherapie: de logopedist houdt rekening met factoren die de
techniek? effectiviteit van woordvindingstherapie beïnvloeden zoals: woordcomplexiteit,
grootte van behandelset, aantal herhalingen en wijze van stimulusaanbieding
 Complexiteit:
Het trainen van atypische/complexe woorden binnen een
semantische categorie bevordert de generalisatie naar niet-getrainde,
eenvoudige woorden (bij PMA gunstig). Omgekeerd gebeurt dit niet
 Zelfstandige naamwoorden vs losse werkwoorden
Beide zijn zinvol om te trainen. Werkwoorden zijn complexer
(thematische rollen, vervoegingen) en generaliseren minder goed
naar niet-getrainde werkwoorden tov zelfstandige naamwoorden.
Trainen kan geïsoleerd (vaste set) of op zinsniveau gebeuren (beide
worden ondersteund in studies)
 Vaker aanbieden: mased practice (essentieel; optimale frequentie
nog onduidelijk)
 Grootte behandelset
Grotere sets > therapie-effect bij PMA (ongeacht ernst). Setgrootte
beter afstemmen op cognitieve factoren dan op ernst van
benoemstoornis
 Gecombineerde stoornis (semantisch + fonologisch)
Geen strikt onderscheid nog: zowel semantisch als fonologische
therapie verbeteren de verbale communicatie
 Overwegend type stoornis:
Semantische stoornis → semantische therapie (bv. BOX)
Fonologische stoornis → fonologische therapie (bv. FIKS)

2

, Communicatiepartnertraining:
 De logopedist gebruikt Supported Conversation for Adults with
Aphasia bij het trainen van de communicatieve vaardigheden van
zorgverleners en vrijwilligers die werkzaam zijn in een zorgorganisatie
waar PMA zijn.
 De logopedist kan de communicatievaardigheden van de direct
betrokken conversatiepartner van de PMA gestructureerd trainen met
Partners van Afasiepatiënten Conversatie Training

Cuen/ feedback geven? Geen aanbeveling wel in bijlage 5B: cueingshiërarchie bij stimulatietherapie in
10 stappen:
 Eerste 6 stappen à semantische cues
 Laatste 4 stappen à fonologische cues
Geen aanbeveling wel in bijlage 5C: cuingscontunuüm – 3 categorieën:
 Logopedist biedt cues aan (stimulatietherapie)
 Logopedist suggereert PMA om bepaalde cue in te zetten
(stimulatietherapie) en PMA cuen zichzelf (faciliterende
strategietraining)


Intensiteit?  Zo snel mogelijk na het ontstaan starten met therapie
 Min. 2u/week
 Frequentie en lengte in overleg met PMA

Tijdens revalidatiefase (tot 6 maanden na beroerte): streven naar tenminste
individuele therapie aanbieden

Tijdens chronische fase: mogelijkheden aanbieden voor korte, intensieve
behandelingen aan PMA met concrete hulpvraag

Bij CIAT geeft logo 2 tot 4 uur/dag therapie – 2 weken (therapie-boost)


Beïnvloedende factoren? Niet-talige cognitieve stoornissen:
 Bij vermoeden samenwerken met neuropsycholoog en
ergotherapeut voor diagnostiek en behandeling
 Gebruik maken van screeningsinstrument om stoornis bij afasie te
beoordelen
 Multidisciplinair diagnostiek/advies via afasieteam (NL), in België
voert de neuropsycholoog uitgebreid onderzoek uit
Meertaligheid:
 Premorbide taalvaardigheiden en toekomstige taalnoden in kaart
brengen
 Stoornissen/beperken diagnosticeren in alle talen op functie-,
activiteit- en participatieniveau (bij voorkeur met gestandaardiseerde
instrumenten)
 Indien nodig samenwerken met gespecialiseerde tolken
 Therapie afstemmen op talen volgens voorkeuren en wensen van
PMA en omgeving, rekening houdend met mogelijkheden van
logopedist en organisatie




3

, ARTIKEL 3: RICHTLIJNEN COGNITIEVE COMMUNICATIESTOORNISSEN


Voor welke doelgroep/  Volwassenen (18+)
patiëntenpopulatie  Mild tot ernstig traumatisch hersenletsel


Hoe bepaal je  Gebaseerd op:
behandeldoel? o Eigen klinisch oordeel
o Voorkeuren patiënt
o Context (bv. (financiële) middelen)
 Cliëntgerichte doelen
 Therapie op maat
 Doelen schalen om tot persoonsgerichte uitkomstmaten te komen


Behandelvorm? Directe en indirecte therapie mogelijk
Individuele of groepstherapie mogelijk
Beslissingsboom


behandelmateriaal/- Rollenspel en video
techniek?


Cuen/ feedback (video) feedback
geven? Bij rollenspel ook groepsfeedback
Modeling, shaping, herhaling


Intensiteit? NVT

Beïnvloedende Revalidatie wordt complexer, naarmate er meerdere cognitieve tekorten zijn
factoren? Psychosociale, gedragsmatige en emotionele variabelen




4