Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 7 out of 196 pages
Summary

Geslaagd! Samenvatting Bronnen en beginselen (objectief recht en publiekrecht)

Document preview thumbnail
Preview 7 out of 196 pages

Geslaagd in eerste zit! Dit document bevat een uiterst volledige samenvatting van het vak bronnen en beginselen van het recht partim objectief recht & publiekrecht. Deze samenvatting bevat het volledige boek tot in detail, de powerpoints en lesnotities. Het vak wordt gedoceerd door Dirk Van Heule in eerste bachelor aan de universiteit Antwerpen.

Content preview

BRONNEN EN
BEGINSELEN
Objectief recht & publiek recht

Universiteit Antwerpen
Bachelor 1

,Inhoudsopgave
Recht en rechten.............................................................................................................. 8

Objectief recht (= het positief recht).................................................................................9

Subjectief recht................................................................................................................ 9
Begrip................................................................................................................................................... 9
Verscheidenheid aan subjectieve rechten........................................................................................... 10
Wesley Hohfeld................................................................................................................................ 10
Rechtsregels en het subjectieve recht................................................................................................ 10
Hypothetische vorm......................................................................................................................... 10
Het rechtssubject............................................................................................................................. 11
Het rechtsobject.............................................................................................................................. 12
Het rechtsfeit................................................................................................................................... 13
Het rechtsgevolg............................................................................................................................. 13

De normatieve ordening in en van de samenleving als doel van het recht.........................13
De ordening van de samenleving........................................................................................................ 13
Sociale contracttheorieën................................................................................................................ 14
Conclusie......................................................................................................................................... 16
Recht en rechtszekerheid................................................................................................................... 17
De voorwaarden van rechtszekerheid.............................................................................................. 17
Rechtszekerheid, formele rechtsstaat en wetspositivisme...............................................................17
De materiële rechtsstaat................................................................................................................. 19
Recht en rechtvaardigheid.................................................................................................................. 19
Rechtvaardigheid............................................................................................................................. 19
Regelgeoriënteerde rechtvaardigheids- en grondslagentheorieën..................................................21
Wat als recht onrechtvaardig is?..................................................................................................... 32

Een geheel van regels en voorschriften...........................................................................33
De rechtsregel als gedragsregel......................................................................................................... 33
Algemene draagwijdte..................................................................................................................... 33
Verbindend karakter........................................................................................................................ 34
Recht is meer dan de gedragsregels................................................................................................... 36
The Concept of Law......................................................................................................................... 36
Hart-Fuller debate............................................................................................................................ 37
De rechtspraak................................................................................................................................... 38

Uitgevaardigd door of krachtens het maatschappelijk gezag............................................39

Afdwingbaar door of krachtens het maatschappelijk gezag...............................................40
Casus Arbeidsovereenkomst van Tony met brouwerij Schuimend Bier............................................41

De ontwikkeling van het recht.........................................................................................42

De rechtsfamilies............................................................................................................ 42
De Romeinse rechtsfamilie................................................................................................................. 43
1

, De receptie van het Romeinse recht................................................................................................ 43
Van gewoonterecht naar wettenrecht.............................................................................................. 45
Het succes van de wet als rechtsbron.............................................................................................49
De Anglo-Amerikaanse rechtsfamilie.................................................................................................. 50
De angelsaksische periode.............................................................................................................. 50
De ontwikkeling van de common law als rechtersrecht...................................................................51
De ontwikkeling van equity law....................................................................................................... 52
Stare decisis, de bindende precedentenwerking..............................................................................53
De beperkte plaats van wettenrecht................................................................................................ 54

Recht en Godsdienst....................................................................................................... 54
Gedragsregels in godsdienst............................................................................................................... 55
Religieuze rechtsstelsel...................................................................................................................... 55
Godsdienstige regels in seculiere staten............................................................................................. 55
De scheiding van kerk en staat........................................................................................................ 55
Godsdienst als inspiratiebron........................................................................................................... 56
Recht schept ruimte voor godsdienst.............................................................................................. 56

Recht en Moraal............................................................................................................. 58
Het verschil tussen recht en moraal................................................................................................... 58
De verhouding tussen recht en moraal............................................................................................... 59
Spanning.......................................................................................................................................... 59
De niet-problematische verhouding tussen recht en moraal...........................................................59
De problematische verhouding tussen recht en moraal...................................................................59

Recht en sociale zeden...................................................................................................61

Begrip............................................................................................................................ 61

De indeling in rechtstakken............................................................................................. 61
Summa divisio.................................................................................................................................... 62
Privaatrecht..................................................................................................................................... 62
Publiekrecht..................................................................................................................................... 62
Kenmerken en kritiek....................................................................................................................... 62
Traditionele onderverdeling van privaatrecht en publiekrecht........................................................63

Privaatrecht................................................................................................................... 63
Burgerlijk recht................................................................................................................................... 63
Handels- en economisch recht / ondernemingsrecht..........................................................................63
Aard van de regels........................................................................................................................... 63
Gerechtelijk privaatrecht.................................................................................................................... 64
Internationaal privaatrecht................................................................................................................. 65
Sociaal recht....................................................................................................................................... 65
Arbeidsrecht.................................................................................................................................... 65
Socialezekerheidsrecht.................................................................................................................... 66
Sociale bijstand- en welzijnsrecht.................................................................................................... 66

Publiekrecht................................................................................................................... 67


2

, Staatsrecht......................................................................................................................................... 67
Bestuursrecht..................................................................................................................................... 67
Strafrecht............................................................................................................................................ 67
Strafprocesrecht................................................................................................................................. 67
Fiscaal recht........................................................................................................................................ 68
Openbaar financieel recht................................................................................................................... 68
Internationaal publiekrecht................................................................................................................. 68

Materiële bronnen van het recht.....................................................................................69
5 categorieën van materiële bronnen................................................................................................. 69
Politieke bronnen............................................................................................................................. 69
Feitelijke bronnen............................................................................................................................ 69
Ideologische bronnen....................................................................................................................... 69
Rechtsfilosofische en rechtstheoretische bronnen...........................................................................69
Juridische inspiratiebronnen............................................................................................................ 70

Formele bronnen van het recht.......................................................................................70
Zelfstandige en niet-zelfstandige rechtsbronnen................................................................................70
Bindende en gezaghebbende rechtsbronnen......................................................................................70

Begrip............................................................................................................................ 71
De wet in formele en materiële zin..................................................................................................... 71
Wet in materiële zin (inhoud)........................................................................................................... 71
Wet in formele zin (vorm)................................................................................................................ 71
Wetten in formele en Materiële zin vallen niet altijd samen............................................................71
De beginselen van behoorlijke wetgeving........................................................................................... 71
Het democratiebeginsel................................................................................................................... 71
Het beginsel van de rechtstaat........................................................................................................ 72
Het subsidiariteitsbeginsel............................................................................................................... 73
Het gelijkheidsbeginsel.................................................................................................................... 74
De rechtszekerheid en naleefbaarheid van de wet..........................................................................76

De wet als bron van recht...............................................................................................77
Situering............................................................................................................................................. 77
Het federale niveau............................................................................................................................ 78
De grondwet.................................................................................................................................... 78
De wet in formele zin....................................................................................................................... 79
De besluitwet................................................................................................................................... 81
Het koninklijk besluit....................................................................................................................... 81
Het ministerieel besluit en de ministeriële omzendbrief..................................................................82
Het deelstatelijk niveau...................................................................................................................... 82
Het decreet en het bijzonder decreet..............................................................................................83
Ordonnantie..................................................................................................................................... 83
Besluiten op regeringsniveau.......................................................................................................... 83
De samenwerkingsovereenkomst en het gezamenlijk decreet........................................................84
Het provinciale niveau........................................................................................................................ 84
Het gemeentelijk niveau..................................................................................................................... 85
3

, Het bestuurlijke niveau....................................................................................................................... 85
Het niveau van de private regeling..................................................................................................... 86
De privaatrechtelijke overeenkomst................................................................................................ 86
De overeenkomst met algemene rechtsgevolgen............................................................................87
Het internationale niveau................................................................................................................... 88
Het internationaal recht................................................................................................................... 89
Het internationaal verdrag............................................................................................................... 89
Het recht van de Benelux................................................................................................................ 90
Het recht van de Europese Unie...................................................................................................... 91
Het recht van de raad van Europa................................................................................................... 93
Het recht van de verenigde naties................................................................................................... 93

De verhouding tussen de wetten en wetsconflicten..........................................................94
De conflictregels................................................................................................................................. 94
Het hiërarchisch conflict tussen regels met ongelijke rechtskracht....................................................94
Superioriteitsregel........................................................................................................................... 94
Diverse toepassing van de superioriteitsregel.................................................................................95
De verhouding wet, decreet, ordonnantie – internationaal recht.....................................................97
De verhouding wet, decreet, ordonnantie – Grondwet en bijzondere wet......................................101
De verhouding besluit – hogere rechtsregel..................................................................................103
Regels met gelijke rechtskracht van verschillende wetgevers..........................................................103
Regels met gelijke rechtskracht van dezelfde wetgevers.................................................................103
Tijd: De laatste uitgevaardigde rechtsregel heeft voorrang...........................................................103
Draagwijdte: de specifieke wet heeft voorrang op de algemene wet.............................................106
Regels van wetgevers uit verschillende staten.................................................................................107
Voorbeelden...................................................................................................................................... 107
Casus............................................................................................................................................. 107
Casus............................................................................................................................................. 107
Casus............................................................................................................................................. 108
Casus............................................................................................................................................. 108
Casus............................................................................................................................................. 108

Begrip.......................................................................................................................... 109
Rechtspraak: rechtstoepassing of rechtsvorming.............................................................................109
Rechtstoepassing.......................................................................................................................... 110
Rechtsvorming............................................................................................................................... 110
De autonomie van de rechter: relatief, gemaskerd en gevaarlijk.....................................................111
Relatieve autonomie .................................................................................................................... 111
Gemaskerde autonomie ............................................................................................................... 112
Gevaarlijke autonomie? ............................................................................................................... 112

De rechtspraak als bron van recht.................................................................................112
De aard van rechtspraak als rechtsbron........................................................................................... 112
Geen algemeen bindende norm ................................................................................................... 112
Rechtspraak als gezaghebbende rechtsbron ...............................................................................112
Bindende rechtsbron ................................................................................................................... 113
De nationale rechtscolleges.............................................................................................................. 114
Subjectieve contentieux .............................................................................................................. 114

4

, Het objectieve contentieux .......................................................................................................... 115
De internationale rechtscolleges....................................................................................................... 116
Het Benelux Gerechtshof ............................................................................................................. 116
Het Hof van Justitie van de Europese Unie ....................................................................................117
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens .........................................................................117
Het Internationaal Gerechtshof .................................................................................................... 117
Het Internationaal Strafhof .......................................................................................................... 117

Begrip.......................................................................................................................... 118

Rechtsleer als bron van het recht .................................................................................118

Rechtsleer in het positief recht ....................................................................................118

Begrip.......................................................................................................................... 119

De gewoonte als bron van het recht..............................................................................119

De gewoonte in het positieve recht...............................................................................119
De gewoonte in de wet .................................................................................................................... 119
De gewoonte volgens de wet: secundum legem ............................................................................119
De gewoonte naast de wet: praeter legem ....................................................................................120
De gewoonte tegen de wet: contra legem .......................................................................................120

Begrip.......................................................................................................................... 120
Ten aanzien van de staat ............................................................................................................... 121
Ten aanzien van de wetgever ........................................................................................................ 121
Ten aanzien van de rechter ............................................................................................................ 121
Ten aanzien van het bestuur .......................................................................................................... 121
Ten aanzien van de burger ............................................................................................................ 121

De algemene rechtsbeginselen als bron van recht..........................................................122

De algemene rechtsbeginselen in het positieve recht.....................................................122
Algemene rechtsbeginselen in de wet ............................................................................................ 122
Algemene rechtsbeginselen secundum legem ...............................................................................122
Algemene beginselen praeter legem ............................................................................................. 122
Algemene rechtsbeginsel contra legem ......................................................................................... 123

Begrip.......................................................................................................................... 123

De billijkheid als bron van recht....................................................................................123

Billijkheid in het positieve recht....................................................................................123
De billijkheid in de wet ................................................................................................................... 123
De billijkheid secundum legem ...................................................................................................... 124
De billijkheid praeter legem ........................................................................................................... 124

5

, De billijkheid contra legem ............................................................................................................. 124

algemene kenmerken van de belgische staat.................................................................124
de nationale soevereiniteit............................................................................................................... 124
een rechtsstaat................................................................................................................................. 125
de scheiding der machten................................................................................................................. 125
een representatieve en parlementaire democratie...........................................................................125
erfelijke en constitutionele monarchie.............................................................................................. 125
een federale staat............................................................................................................................. 126
staatsvormen................................................................................................................................. 126
België: van unitaire staat naar federale staat................................................................................126
Duaal federalisme.......................................................................................................................... 128
sociale welvaartstaat en duurzame staat......................................................................................... 131

de federale staat.......................................................................................................... 132
het federaal parlement..................................................................................................................... 132
samenstelling federaal parlement................................................................................................. 132
bevoegdheden............................................................................................................................... 134
de koning en de federale regering.................................................................................................... 137
de rechtsprekende functie................................................................................................................ 138

de gemeenschappen en gewesten.................................................................................152
vlaamse gemeenschap..................................................................................................................... 152
brusselse instellingen....................................................................................................................... 153

de inwoners.................................................................................................................. 154
belgen............................................................................................................................................... 154
niet belgen........................................................................................................................................ 155

de rechten en de vrijheden............................................................................................ 158
de bescherming van rechten en vrijheden........................................................................................ 158
het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie..............................................................................159
de persoonlijkheidsrechten............................................................................................................... 160
de vrijheidsrechten........................................................................................................................... 160
de gezins- en familiale rechten......................................................................................................... 161
de vermogensrechten....................................................................................................................... 161
de sociale rechten............................................................................................................................. 161
de politieke rechten.......................................................................................................................... 162
de behoorlijke rechtsbedeling........................................................................................................... 162

de openbare dienst....................................................................................................... 167

de bestuursmiddelen.................................................................................................... 168


6

Table of contents

  1. 01 Recht en rechten 9
  2. 02 Objectief recht (= het positief recht) 10
  3. 03 Subjectief recht 10
    1. Begrip 10
    2. Verscheidenheid aan subjectieve rechten 11
    3. Rechtsregels en het subjectieve recht 11
  4. 04 De normatieve ordening in en van de samenleving als doel van het recht 14
    1. De ordening van de samenleving 14
    2. Recht en rechtszekerheid 18
    3. Recht en rechtvaardigheid 20
  5. 05 Een geheel van regels en voorschriften 34
    1. De rechtsregel als gedragsregel 34
    2. Recht is meer dan de gedragsregels 37
    3. De rechtspraak 39
  6. 06 Uitgevaardigd door of krachtens het maatschappelijk gezag 40
  7. 07 Afdwingbaar door of krachtens het maatschappelijk gezag 41
    1. Casus Arbeidsovereenkomst van Tony met brouwerij Schuimend Bier 42
  8. 08 De ontwikkeling van het recht 43
  9. 09 De rechtsfamilies 43
    1. De Romeinse rechtsfamilie 44
    2. De Anglo-Amerikaanse rechtsfamilie 51
  10. 10 Recht en Godsdienst 55
    1. Gedragsregels in godsdienst 56
    2. Religieuze rechtsstelsel 56
    3. Godsdienstige regels in seculiere staten 56
  11. 11 Recht en Moraal 59
    1. Het verschil tussen recht en moraal 59
    2. De verhouding tussen recht en moraal 60
  12. 12 Recht en sociale zeden 62
  13. 13 Begrip 62
  14. 14 De indeling in rechtstakken 62
    1. Summa divisio 63
  15. 15 Privaatrecht 64
    1. Burgerlijk recht 64
    2. Handels- en economisch recht / ondernemingsrecht 64
    3. Gerechtelijk privaatrecht 65
    4. Internationaal privaatrecht 66
    5. Sociaal recht 66
  16. 16 Publiekrecht 68
    1. Staatsrecht 68
    2. Bestuursrecht 68
    3. Strafrecht 68
    4. Strafprocesrecht 68
    5. Fiscaal recht 69
    6. Openbaar financieel recht 69
    7. Internationaal publiekrecht 69
  17. 17 Materiële bronnen van het recht 70
    1. 5 categorieën van materiële bronnen 70
  18. 18 Formele bronnen van het recht 71
    1. Zelfstandige en niet-zelfstandige rechtsbronnen 71
    2. Bindende en gezaghebbende rechtsbronnen 71
  19. 19 Begrip 72
    1. De wet in formele en materiële zin 72
    2. De beginselen van behoorlijke wetgeving 72
  20. 20 De wet als bron van recht 78
    1. Situering 78
    2. Het federale niveau 79
    3. Het deelstatelijk niveau 83
    4. Het provinciale niveau 85
    5. Het gemeentelijk niveau 86
    6. Het bestuurlijke niveau 86
    7. Het niveau van de private regeling 87
    8. Het internationale niveau 89
  21. 21 De verhouding tussen de wetten en wetsconflicten 95
    1. De conflictregels 95
    2. Het hiërarchisch conflict tussen regels met ongelijke rechtskracht 95
    3. Regels met gelijke rechtskracht van verschillende wetgevers 104
    4. Regels met gelijke rechtskracht van dezelfde wetgevers 104
    5. Regels van wetgevers uit verschillende staten 108
    6. Voorbeelden 108
  22. 22 Begrip 110
    1. Rechtspraak: rechtstoepassing of rechtsvorming 110
    2. De autonomie van de rechter: relatief, gemaskerd en gevaarlijk 112
  23. 23 De rechtspraak als bron van recht 113
    1. De aard van rechtspraak als rechtsbron 113
    2. De nationale rechtscolleges 115
    3. De internationale rechtscolleges 117
  24. 24 Begrip 119
  25. 25 Rechtsleer als bron van het recht 119
  26. 26 Rechtsleer in het positief recht 119
  27. 27 Begrip 120
  28. 28 De gewoonte als bron van het recht 120
  29. 29 De gewoonte in het positieve recht 120
    1. De gewoonte in de wet 120
    2. De gewoonte volgens de wet: secundum legem 120
    3. De gewoonte naast de wet: praeter legem 121
    4. De gewoonte tegen de wet: contra legem 121
  30. 30 Begrip 121
    1. Ten aanzien van de staat 122
    2. Ten aanzien van de wetgever 122
    3. Ten aanzien van de rechter 122
    4. Ten aanzien van het bestuur 122
    5. Ten aanzien van de burger 122
  31. 31 De algemene rechtsbeginselen als bron van recht 123
  32. 32 De algemene rechtsbeginselen in het positieve recht 123
    1. Algemene rechtsbeginselen in de wet 123
    2. Algemene rechtsbeginselen secundum legem 123
    3. Algemene beginselen praeter legem 123
    4. Algemene rechtsbeginsel contra legem 124
  33. 33 Begrip 124
  34. 34 De billijkheid als bron van recht 124
  35. 35 Billijkheid in het positieve recht 124
    1. De billijkheid in de wet 124
    2. De billijkheid secundum legem 125
    3. De billijkheid praeter legem 125
    4. De billijkheid contra legem 125
  36. 36 algemene kenmerken van de belgische staat 125
    1. de nationale soevereiniteit 125
    2. een rechtsstaat 126
    3. de scheiding der machten 126
    4. een representatieve en parlementaire democratie 126
    5. erfelijke en constitutionele monarchie 126
    6. een federale staat 127
    7. sociale welvaartstaat en duurzame staat 132
  37. 37 de federale staat 133
    1. het federaal parlement 133
    2. de koning en de federale regering 138
    3. de rechtsprekende functie 139
  38. 38 de gemeenschappen en gewesten 153
    1. vlaamse gemeenschap 153
    2. brusselse instellingen 154
  39. 39 de inwoners 155
    1. belgen 155
    2. niet belgen 156
  40. 40 de rechten en de vrijheden 159
    1. de bescherming van rechten en vrijheden 159
    2. het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie 160
    3. de persoonlijkheidsrechten 161
    4. de vrijheidsrechten 161
    5. de gezins- en familiale rechten 162
    6. de vermogensrechten 162
    7. de sociale rechten 162
    8. de politieke rechten 163
    9. de behoorlijke rechtsbedeling 163
  41. 41 de openbare dienst 168
  42. 42 de bestuursmiddelen 169
  43. 43 de rechtsbescherming tegen de overheid 171
    1. de politieke en bestuurlijke controle 171
    2. rechterlijke controle 171
  44. 44 beginselen van het bestuursrecht 172
    1. legaliteitsbeginsel 172
    2. rechtszekerheidsbeginsel 172
    3. beginselen van behoorlijk bestuur 173
    4. de wetten van de openbare dienst 173
  45. 45 accusatoire en inquistoire rechtspleging 174
  46. 46 gezag van de rechterlijke uitspraak 175
    1. burgerlijk procesrecht 175
    2. strafprocesrecht 175
    3. objectief contentieux 176
  47. 47 rechtsmiddelen 176
    1. dubbele aanleg 176
    2. gewone rechtsmiddelen 176
    3. buitengewone rechtsmiddelen 177
  48. 48 de uitvoering van de rechterlijke uitspraak 178
  49. 49 aansprakelijkheid voor foutieve rechtspraak 178
  50. 50 de semi-private rechtsbedeling 180
    1. arbitrage 180
    2. bemiddeling 180
  51. 51 strafrecht 181
    1. straffen 181
    2. beginselen 181
  52. 52 strafprocesrecht 182
    1. waarborgen 182
    2. strafvordering 183
    3. het vooronderzoek 184
    4. de terechtzitting 185
    5. beginselen 185
  53. 53 beginselen 186
    1. nationale soevereiniteit 186
    2. supranationaliteit 186
    3. ius congens 186
    4. internationeel gewoonterecht 186
    5. internationale organisaties 187

Document information

Study
Uploaded on
June 28, 2026
Number of pages
196
Written in
2025/2026
Type
Summary
$10.60

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
LV2006
4.6
(14)
Sold
158
Followers
0
Items
28
Last sold
1 week ago




Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions