Inleiding tot het recht
Deel I
1e Bachelor SEW
Prof. Dr. Hendrik VANHEES
2020-2020
1
,DEEL I. INLEIDING
HOOFDSTUK 1. WAT IS RECHT
1. Definitie van het recht
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekrachtigd door de samenleving en als zodanig afdwingbaar
gesteld.”
Rechtsregels = regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld.
- Afgedwongen met de sterke arm (politionele macht)
- Onvermijdelijk
- Fundamenteel
- Staat heeft monopolie van geweld
- Geïnstitutionaliseerde menselijke ordening
Objectief recht = geheel van rechtsregels
Subjectief recht = concretisering/ individualisering van het objectief recht
= aanspraken die individuen laten gelden ten opzichte van anderen
HOOFDSTUK 2. INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT
§ 1. Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
Privaatrecht = de relaties tussen burgers onderling
- Traditie
- vrijheid
Publiekrecht = de relaties tussen burgers en de overheid of tss overheden
onderling
- Eenzijdige dwingende overheidsbeslissingen
2
,2. Het privaatrecht
1) Burgerlijk recht
= fundamentele regels voor iedere burger
- In Burgerlijk Wetboek
- Nieuw Burgerlijk Wetboek (door wet 13 april 2019)
2) Ondernemingsrecht
= recht van ondernemingen (WER)
- Soepeler recht
3) Privaatrechtelijk procesrecht
= recht effectueren
- In Gerechtelijk Wetboek
inrichting, bevoegdheid van privaatrechtelijke rechtscolleges, verloop
procedures
3. Publiekrecht
1) Grondwettelijk recht
- De Grondwet
Regelt;
fundamentele inrichting van de staat
basisstructuren van machtuitoefening
scheiding der machten
bevat;
Fundamentele rechten en vrijheden van de mens
2) Het bestuursrecht
- Inrichting en werking van uitvoerende macht
3) Fiscaal recht
- Staatsinkomsten
4) Strafrecht
- Geheel van normen tot behoud van openbare orde en veiligheid
- Bepaald misdrijven en straffen
- In Strafwetboek + bijzondere wetten
5) Strafprocesrecht
- Andere proces dan privaatrechtelijk procesrecht
- Regels in Wetboek van Strafvordering
- Dader tegenover gemeenschap (vertegenwoordigd door OM)
3
, § 2. Het onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
Regels burgerlijk recht
- aanvullend recht (privaatrecht)
afwijken mag
Vb. huwelijksvermogensstelsel
Grenzen !
- Dwingend recht (publiekrecht)
niet afwijken
beschermen van private belangen
Vb. echtgenoten kiezen zelf beroep
Dading
Regels van openbare orde
niet afwijken
Vb. het faillissement / strafrecht
- Meer in Publiekrecht
2. Relativiteit
Onderscheid privaat en publiekrecht is relatief
1) Economisch recht
- Publiekrecht
- Overheidsinterventies
- ondernemingsrecht (= privaat)
2) Sociaal recht
a) Individueel arbeidsrecht
- verhouding werkgever/werknemer
- Privaatrecht
b) Collectief arbeidsrecht
- Verhouding tss werknemers als groep (vakorganisaties)
- Verhouding tss werkgevers als groep (werkgeversorganisaties)
- Privaat/publiekrecht
c) Socialezekerheidsrecht
- Verhouding tss verzekerden en instelling van sociale zekerheid
- Publiek
4
Deel I
1e Bachelor SEW
Prof. Dr. Hendrik VANHEES
2020-2020
1
,DEEL I. INLEIDING
HOOFDSTUK 1. WAT IS RECHT
1. Definitie van het recht
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekrachtigd door de samenleving en als zodanig afdwingbaar
gesteld.”
Rechtsregels = regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld.
- Afgedwongen met de sterke arm (politionele macht)
- Onvermijdelijk
- Fundamenteel
- Staat heeft monopolie van geweld
- Geïnstitutionaliseerde menselijke ordening
Objectief recht = geheel van rechtsregels
Subjectief recht = concretisering/ individualisering van het objectief recht
= aanspraken die individuen laten gelden ten opzichte van anderen
HOOFDSTUK 2. INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT
§ 1. Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
Privaatrecht = de relaties tussen burgers onderling
- Traditie
- vrijheid
Publiekrecht = de relaties tussen burgers en de overheid of tss overheden
onderling
- Eenzijdige dwingende overheidsbeslissingen
2
,2. Het privaatrecht
1) Burgerlijk recht
= fundamentele regels voor iedere burger
- In Burgerlijk Wetboek
- Nieuw Burgerlijk Wetboek (door wet 13 april 2019)
2) Ondernemingsrecht
= recht van ondernemingen (WER)
- Soepeler recht
3) Privaatrechtelijk procesrecht
= recht effectueren
- In Gerechtelijk Wetboek
inrichting, bevoegdheid van privaatrechtelijke rechtscolleges, verloop
procedures
3. Publiekrecht
1) Grondwettelijk recht
- De Grondwet
Regelt;
fundamentele inrichting van de staat
basisstructuren van machtuitoefening
scheiding der machten
bevat;
Fundamentele rechten en vrijheden van de mens
2) Het bestuursrecht
- Inrichting en werking van uitvoerende macht
3) Fiscaal recht
- Staatsinkomsten
4) Strafrecht
- Geheel van normen tot behoud van openbare orde en veiligheid
- Bepaald misdrijven en straffen
- In Strafwetboek + bijzondere wetten
5) Strafprocesrecht
- Andere proces dan privaatrechtelijk procesrecht
- Regels in Wetboek van Strafvordering
- Dader tegenover gemeenschap (vertegenwoordigd door OM)
3
, § 2. Het onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
Regels burgerlijk recht
- aanvullend recht (privaatrecht)
afwijken mag
Vb. huwelijksvermogensstelsel
Grenzen !
- Dwingend recht (publiekrecht)
niet afwijken
beschermen van private belangen
Vb. echtgenoten kiezen zelf beroep
Dading
Regels van openbare orde
niet afwijken
Vb. het faillissement / strafrecht
- Meer in Publiekrecht
2. Relativiteit
Onderscheid privaat en publiekrecht is relatief
1) Economisch recht
- Publiekrecht
- Overheidsinterventies
- ondernemingsrecht (= privaat)
2) Sociaal recht
a) Individueel arbeidsrecht
- verhouding werkgever/werknemer
- Privaatrecht
b) Collectief arbeidsrecht
- Verhouding tss werknemers als groep (vakorganisaties)
- Verhouding tss werkgevers als groep (werkgeversorganisaties)
- Privaat/publiekrecht
c) Socialezekerheidsrecht
- Verhouding tss verzekerden en instelling van sociale zekerheid
- Publiek
4
