Samenvatting ZSO 7: Afweer en immuniteit

ZSO 7: Afweer

6.1 Inleiding
 In dagelijks leven: voortdurende geconfronteerd met allerlei
bedreigingen:
o Fysiek gevaar
o Contact met schadelijke stoffen
o Micro-organismen waaronder virussen, bacteriën, schimmels
en parasieten

Soorten afweer:

 Niet-specifieke afweer of aangeboren afweer:
o Beschermd lichaam tegen allerlei verschillende gevaren en
treden snel op
 Specifieke afweer of verworven afweer:
o ‘immuniteit’
o Gericht tegen één speciale aanvaller  immunologisch
geheugen gevormd: langdurige immuniteit tegen bepaalde
infecties ontstaan
o Deze reacties komen trager op gang

Beide nodig voor voldoende weerstand tegen infecties en ziektes

Antigeen: iets wat een immunologische respons (verdedigingsreactie)
oproept

6.2 Lymfestelsel en lymfoïde organen

Lymfestelsel:

 Rol in strijd tegen allerlei pathogenen
 Uitgebreid netwerk van lymfevaten  beginnen blind ter hoogte van
perifere weefsel, eindigen bij verbindingen van veneuze systeem
 Uitgebreid netwerk: voorzien van lymfoïd weefsel, lymfeknopen en
lymfoïde organen

6.2.1 Bouw van het lymfestelsel:
Lymfevaten

 blind eindigende vaten
 laag endotheel met bindweefsel
 kleppen
 monden uit via borstbuis en rechterlymfestam in bovenste holle ader

Lymfeknopen: orgaan met holtes gevuld met witte bloedcellen
(macrofagen en witte bloedcellen)


1

,  Dienen als filter voor ziekteverwekkers
 Zwellen op bij infectie

Milt, thymus, amandelen en structuren bv in dunne darm

 Milt:
o Onderdeel van het lymfestelsel en opgenomen in de
bloedcirculatie (“lymfeklier van het bloed”).
o Functies van de milt: opruimen van dode/beschadigde cellen,
afbraak van rode bloedcellen, vorming van bilirubine en
beperkte opslag van bloed.
 Deze organen komen niet in contact met lymfe

Lymfe: vocht in lymfevaten en lymfeklieren, bestaande uit water,
hormonen, enzymen, witte bloedcellen, vetten, antistoffen, aangetaste of
dode cellen en voedingsstoffen; bevat geen rode bloedcellen of
bloedplaatjes.




6.2.2 Functies van het lymfevatenstelsel:
Functies lymfestelsel:

 Productie, onderhoud en transport lymfocyten
 Regulatie van de vochtbalans
 Absorptie van vetten
6.2.2.1 Productie, onderhoud en transport lymfocyten:
 Lymfestelsel: belangrijk onderdeel van immuniteitsstelsel 
beschermt tegen infecties en kanker
o Lymfocyten: belangrijke rol in immuunreactie
o Worden in lymfoïde organen (milt, thymus en beenmerg)
gevormd en opgeslagen
 Ter hoogte van lymfeknopen:
o Filter en reinigingsstations gevormd  veranderen reactief als
ze worden gestimuleerd door microbiële agentia, celdebris of


2

, niet-lichaamseigen materiaal dat binnendringt in wonden of
circulatie
6.2.2.2 Regulatie vochtbalans:
 Bloed circuleert ter hoogte van weefsel doorheen capillairen 
continue uitwisseling van water en opgeloste stoffen
 Er gaat altijd een beetje meer vocht naar buiten dan terug naar
binnen  klein overschot aan vocht in weefselsDat extra vocht blijft
niet in het weefsel hangen, want dan zou je continu opzwellen.
o Het wordt:
 opgevangen door lymfevaten,
 verzameld in lymfeknopen en uiteindelijk teruggebracht
naar de bloedbaan
o Zo blijft je bloedvolume stabiel en je interstitiële vloeistof
helder en schoon.
o Plasma-eiwitten: ontsnappen uit bloedcapillairen  komen in
lymfevocht en zullen via lymfestroom opnieuw terecht komen
in bloedsomloop
6.2.2.3 Absorptie vetten:
 Na mechanische en chemische afbraak voedingsstoffen  meeste
voedingsstoffen geabsorbeerd ter hoogte van darmcapillairen
 Meeste verteerde vetten: te groot om rechtstreeks in bloedbaan te
komen  worden opgenomen in lymfecapillairen ter hoogte van
darmvilli van dunne darm
o Lymfecapillairen fusioneren ter vorming van chylvat  sluit via
ductus thoracicus aan bij bloedbaan
 Een chylvat is een gespecialiseerd lymfvat in de
darmvlokken van de dunne darm, essentieel voor de
opname en het transport van vetten (chylus) uit de
voeding.

6.3 Aspecifieke immuniteit

 Aangeboren
 Bescherming tegen vreemde indringen in het lichaam
o Uiterlijke barrières
o Interne cellulaire of metabole processen
 Treedt snel op
 Op relatief aspecifieke manier  is wel in staat om infecties af te
remmen of voorkomen

6.3.1 Fysieke barrière:
 Antigeen van pathogeen moet eerst door fysieke barrières vooraleer
het schade kan aanrichten

3