Samenvatting Materieel Strafrecht

MATERIEEL STRAFRECHT
SAMENVATTING

, DEEL I
STRAFRECHT

,JURIDISCHE SITUERING
Een begripsomschrijving
 Rechtsregels over misdrijf, dader en straf
o Geen vaste definitie van strafrecht
 Naargelang de discipline bestaat er een andere benadering
 Bv. recht, criminologie, psychologie, sociologie,…
 Juridische definitie
o = een geheel van rechtsregels over misdrijf, dader en straf.
o = het geheel aan rechtsregels dat bepaalt onder welke voorwaarden
gedragingen misdrijven zijn en welke gedragingen misdrijven zijn
(1), wie dader van een misdrijf is en strafrechtelijke
verantwoordelijkheid draagt (2), welke straffen bestaan en welke
straffen op de misdrijven worden gesteld (3), onder welke
voorwaarden straffen aan daders kunnen worden opgelegd en
uitgevoerd (4) en hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf,
dader en straf (5).
 Misdrijf
o = afwijkingen van de norm die ongewenst en voldoende ernstig
geacht worden om een reactie in de vorm van een straf te
verantwoorden. Deze verschillen in tijd en ruimte
o Niet alles wat niet mag, verdient het om strafbaar te zijn
 Wie een fout maakt en daardoor schade aan iemand anders
toebrengt, betreft niet noodzakelijk het stellen van strafbaar
gedrag
 Een niet-strafrechtelijke verplichting tot
schadevergoeding volstaat
o Strafrecht houdt zich op 2 manieren bezig in de omgang met
misdrijven
 Algemeen (= bepaalt onder welke voorwaarden gedragingen
misdrijven kunnen zijn en wat de noodzakelijke bestanddelen
van elk misdrijf zijn.)
 Bijzonder (= bepaalt welke gedragingen misdrijven zijn; de
specifieke misdrijfomschrijvingen, strafbaarstellingen of
incriminaties.)
 Dader
o = de natuurlijke persoon of rechtspersoon die een misdrijf heeft
gepleegd.
 Straf (en maatregel)
o Kan op verschillende manieren gedefinieerd worden
o Algemeen: een wettelijk bepaalde vorm van leed dat door de
rechterlijke macht wordt opgelegd als sanctie voor een misdrijf.
 Voor kritiek vatbaar
o Strafrecht houdt zich op 2 manieren bezig in de omgang met
straffen

,  Algemeen (= vastlegging van welke straffen er bestaan en
bepaling van voorwaarden waaronder deze aan daders
kunnen worden opgelegd en uitgevoerd.
 Specifieke straffen voor een welbepaald misdrijf
o Onlosmakelijk verbonden met misdrijf
 Enkel misdrijven kunnen worden bestraft


o Beveiligingsmaatregelen
 = tegenhanger
 Bv. sancties die ook kunnen worden opgelegd aan
daders die niet schuldbekwaam zijn en dus niet aan
een ‘strafrechtelijke straf’ kunnen onderworpen
worden
 Bv. internering
 Procedureregels
o = formele regels over hoe de bevoegde instanties over misdrijf, straf
en dader oordelen.
 Een beschrijvende definitie voor afbakening


Strafrecht als publiek recht
 Verticale rechtsverhouding
o Publiek recht
 = het plegen van een misdrijf brengt een verticale
rechtsverhouding tot stand tussen de persoon die het misdrijf
pleegt en de staat. Het recht om te bestraffen is
voorbehouden aan de staatsorganen
 Enkel overheidsorganen kunnen strafbaarstellingen in
het leven roepen en zijn gemachtigd een strafvordering
uit te oefenen
 Burgers hebben in essentie geen bevoegdheden
 Openbare orde
o Strafwetten zijn dan dwingend recht (= er kunnen geen afspraken
over gemaakt worden, waardoor de inhoud of de reikwijdte ervan
kan aangepast worden.)
 Indien wel, nietig
o Niemand kan zich buiten de strafwet stellen
 Slachtoffers kunnen niet beslissen dat een bepaalde
gedraging die ten aanzien van hen wordt gesteld, buiten het
toepassingsbereik van de strafwet valt
 Toestemming van een slachtoffer kan geen
rechtvaardiging vormen voor een misdrijf, tenzij de wet
anders bepaalt
o Bv. aantasting van de fysieke integriteit
met toestemming van het slachtoffer blijft
strafbaar