Samenvatting Psychologie

Inleiding tot de psychologie:

1. Geest, gedrag en psychologie als Wetenschap:
1.1 Wat is psychologie:

Psychologie= de wetenschap van gedrag en geestelijke processen
 Breed domein met vele specialisaties
 Afkomst: Grieks (=studie van de geest)
 Psyche= geest
 Logos= studie
 Omvat zowel interne mentale processen als externe, observeerbare gedragingen
 Gebaseerd op objectieve/testbare wetenschappelijke evidentie (m.a.w. verifieerbare
gebeurtenissen)

Psychologie is NIET:
 Zuiver speculeren over menselijke aard
 Samenraapsel van volkswijsheid over mensen waarvan “iedereen” weet dat het waar is

Pseudowetenschap= elke poging om fenomenen i/d fysieke wereld verklaren zonder gebruik te
maken van empirische observatie of een andere wetenschappelijke methode (VB: astrologie,
grafologie)

Wat is kritisch nadenken?  stel vragen:
 Wat is de bron?
 Is de bewering redelijk of extreem?
 Wat is het bewijsmateriaal?
 Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
 Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
 Zijn voor het oplossen v/h probleem verschillende invalshoeken nodig?

1.2 Wat doen psychologen:

Psychologie is een breed domein met vele specialisaties
 Onderverdeeld in 3 grote categorieën:
 Experimentele psychologie
- Voeren meeste onderzoek op het brede terrein v/d psychologie uit
- Kunnen in privé-bedrijf/voor overheid werken
 Psychologie in het onderwijs (docenten)
- Geven vaak les aan hogeschool/unif
 Toegepaste psychologie (VB: therapeuten)
- Gebruiken de kennis die door experimentele psychologen is vergaard om
problemen van mensen op te lossen
- Specialisaties: arbeid/organisatie, sport, Forensisch, school, omgeving,
Klinisch/Counseling, Gerontologie (zie def in lesopname)
 Vaak overlapping


Psychologen ≠ psychiaters:

1

,  Psychologen:
 Breed studiegebied
 Master in de psychologie
 Psychiaters:
 Medische specialisatie:
- Eerst basisopleiding arts
- Specialisatie i/d (medische) behandeling van mentale-/gedragsproblemen
 Voorschrijven medicatie is mogelijk

1.3 Vanuit welke perspectieven werken hedendaagse psychologen:

Snel veranderende veld v/d moderne psychologie gedomineerd door 6 ≠ perspectieven:
 Biologische perspectief
 Cognitieve perspectief
 Behavioristische perspectief
 Gehele-persoon perspectief
 Ontwikkelings perspectief
 Socio-culturele perspectief

Moderne psychologie is ontstaan uit vele, dikwijls tegenstrijdige tradities
 VB: structuralisme, functionalisme, gestalt psychologie, Behaviorisme, psychoanalyse




Biologisch perspectief:

Gaat terug tot Descartes (17e eeuw, FRA)
 Stelde als 1ste dat er scheiding is tussen spirituele geest en fysiek lichaam
 Fysieke lichaam kan apart bestudeerd worden v/d geest
 Modern biologisch perspectief
 Ziet geest als product v/d hersenen
 Voegt lichaam en geest weer samen


 Wortels in medische wetenschappen
 Neurowetenschappen= studie voor processen in hersenen

2

,  VB: Biologische psychologie, biologie en neurologie
 Evolutionaire psychologie= gebaseerd op Darwin’s natuurlijke selectie

Visie op menselijke natuur: We zijn complexe systemen die zowel op erfelijke als op
omgevingsinvloeden reageren
Wat bepaalt gedrag: Hersenstructuren (neuronen), biochemie en aangeboren reacties
op externe signalen
Accent in onderzoek: Zenuwstelsel/hersenen/endocriene systemen/evolutionaire
voordelen/gedragingen

Cognitieve perspectief:

Ontstond o.b.v. een aantal benaderingen:
 Het structuralisme (Wilhelm Wundt)
 Reacties op het structuralisme:
- Het functionalisme (William James)
- Gestaltpsychologie

Structuralisme= tracht de basisstructuren v/d geest en de gedachten te ontrafelen
 1879: Wundt maakte eerste laboratorium voor experimentele psychologie te Leipzig
 Introspectie= iemand kijkt naar zichzelf en beschrijft wat er gaande is

Functionalisme= ging er van uit dat psychische processen het beste begrepen kunnen worden in
termen van hun adaptieve nut en functie
 James sluit aan bij Darwin: organismen passen zich aan aan hun omgeving

Gestaltpsychologie= heeft interesse in hou we “perceptuele gehelen” opbouwen
 Gestalt= geheel of configuratie (DUI)
 Perceptuele gehelen= gehelen die uw perceptie gaan ondersteunen

Visie op menselijke natuur: We zijn informatie verwerkende systemen
Wat bepaalt gedrag: Interpretatie van ervaringen door verwerking i/d hersenen
Accent in onderzoek: Mentale processen, waaronder sensatie, perceptie, leren,
geheugen en taal

Behavioristisch perspectief:

Ontstaan:
 Uit behaviorisme dat vond dat psychologie zich alleen moet bezighouden met
observeerbare gebeurtenissen
 Watson (begonnen met angstreacties aanleren door bep associaties)
- Stimulus respons
 Skinner (Skinnerbox)

Visie op menselijke natuur: We reageren op onze omgeving volgens de principes van
geconditioneerd leren
Wat bepaalt gedrag: Stimulus signalen, verleden van beloningen en straffen
Accent in onderzoek: ‘Wetten’ die onze responsen verbinden aan

3

, stimulusomstandigheden i/d omgeving

Gehele persoon perspectief:

Ontstaan:
 Uit psychoanalyse
 Omvat nu het modern psychodynamisch en humanistisch perspectief en trek en
temperamentbenaderingen

Psychoanalyse= beschouwt psychische stoornissen in termen van onbewuste conflicten en
onderdrukte herinneringen

Grondlegger is Freud:
 Beschouwt psychische stoornissen in termen van onbewuste conflicten en onderdrukte
herinneringen
 Eigen technieken:
 Droomanalyse= dromen zijn verdrongen verlangens of wensen die je niet kan
waarmaken (route naar onderbewuste)
 Vrije associatie= door mensen vrijuit en spontaan te laten praten ga je meer te
weten komen naar wat erachter zit

Visie op menselijke natuur: We zijn gedreven door onbewuste motieven
Wat bepaalt gedrag: Psychodynamische invalshoek: benadrukt onbewuste conflicten

Humanistische invalshoek: benadrukt zelfbeeld en behoefte aan
persoonlijke groei

De trekken/traits (temperament) benadering: benadrukt
blijvende kenmerken en disposities
Accent in onderzoek: Counseling and psychotherapie

Ontwikkelingsperspectief:

Ontwikkelingsperspectief= nadruk op veranderingen die ontstaan door nature VS nurture interactie

Visie op menselijke natuur: Mensen veranderen gedurende hun leven volgens voorspelbare
patronen
Wat bepaalt gedrag: De interactie tussen erfelijkheid en omgeving
Accent in onderzoek: Patronen van ontwikkeling gerelateerde veranderingen en
mogelijke verklaringen

Socio-culturele perspectief:

Socio-culturele perspectief= sociale invloed en individu in context staan centraal
Visie op menselijke natuur: We zijn sociale dieren; menselijk gedrag moet in zijn sociale
context geïnterpreteerd worden
Wat bepaalt gedrag: Culturen, sociale normen en verwachtingen; sociaal leren
Accent in onderzoek: Sociale interactie, socialisatie, cross-culturele verschillen


4