1. Waarover gaat deze cursus?
De cursus focust op het theoretische criminologische en victimologische denken. Het behandelt de geschiedenis, methodologie en verschillende benaderingen in de
criminologie, zoals klassiek, positivistisch, interactionistisch, en kritisch perspectief. Daarnaast komt de maatschappelijke en intellectuele context van deze stromingen
aan bod .
2. Wanneer ontstaat het wetenschappelijk criminologisch denken?
Het wetenschappelijk criminologisch denken vindt zijn oorsprong in de 19e eeuw. Het positivisme van Auguste Comte, het sociologisch onderzoek van Quetelet, en de
antropologische aanpak van Lombroso zijn hierin cruciaal .
3. Wat zijn enkele kenmerken van wetenschappelijk denken?
1. Systematisch: Wetenschap opereert volgens methoden en procedures.
2. Empirisch: Gebaseerd op waarnemingen en feiten.
3. Objectief: Persoonlijke overtuigingen worden uitgesloten.
4. Falsifieerbaar: Theoretische claims moeten weerlegd kunnen worden.
5. Dynamisch: Wetenschap evolueert met nieuwe ontdekkingen en inzichten .
4. Wat betekent “zoekend waarnemen”?
Wetenschap betekent gericht waarnemen, waarbij een onderzoeker selectief focust op een vraag of probleem. Popper noemt dit de zoeklichttheorie: bepaalde
aspecten worden verlicht, terwijl andere in de schaduw blijven .
5. Waarom is de scheiding tussen subject en object in sociale wetenschappen moeilijk?
De sociale wetenschappen bestuderen mensen, die zelf deel uitmaken van het onderzoeksproces. Het gedrag van mensen is niet altijd voorspelbaar of objectief
waarneembaar, en onderzoekers zijn zelf onderdeel van sociale systemen, wat totale objectiviteit bemoeilijkt .
6. Wat bedoelt Bruno Latour met “objectiviteit”?
Latour definieert objectiviteit als een resultaat van sociale en technische netwerken. Hij benadrukt dat objectiviteit niet losstaat van menselijke interacties en dat
wetenschap een collectieve, institutionele praktijk is .
7. Wat zijn de vier normatieve principes van R. Merton?
1. Communalisme: Wetenschappelijke kennis is collectief bezit en openbaar beschikbaar.
2. Universalisme: Wetenschappelijke claims worden onafhankelijk van de onderzoeker beoordeeld.
3. Belangeloosheid: Wetenschap moet vrij zijn van persoonlijke belangen.
4. Georganiseerde scepsis: Kritisch onderzoek en falsificatie zijn essentieel .
8. Waarom is wetenschappelijke kennis nooit definitief?
Wetenschappelijke kennis is nooit absoluut omdat nieuwe data of methoden bestaande inzichten kunnen weerleggen. Dit maakt falsificatie en voortdurende discussie
belangrijk .
9. Wanneer ontstaat criminologie als geïnstitutionaliseerde praktijk in België?
Criminologie wordt in België een academische discipline aan het einde van de 19e eeuw. Belangrijke mijlpalen zijn de oprichting van criminologische scholen:
• 1929: KU Leuven (Ecole des sciences criminelles).
• 1936: ULB (Ecole des sciences criminologiques).
• 1938: UGent en Universiteit Luik .
10. Wat is het onderzoeksobject van criminologie?
Criminologie bestudeert criminaliteit als sociaal fenomeen. Dit omvat:
• Gedrag: Het handelen van daders.
• Maatschappelijke reactie: Hoe de samenleving op criminaliteit reageert.
• Harm: De impact van criminaliteit op individuen en groepen
11. Welke vragen stellen criminologen volgens Eliaerts en Snacken? Welke kritische reflectie kan je hierbij formuleren?
Vragen:
• Waarom plegen mensen criminaliteit?
• Hoe reageert de samenleving op criminaliteit?
• Wat zijn de gevolgen van criminaliteit voor slachtoffers?
• Hoe voorkomen we criminaliteit?
Kritische reflectie:
Deze vragen zijn vaak beperkt tot strafrechtelijke definities van criminaliteit. Ze negeren bredere maatschappelijke factoren, zoals ongelijkheid, en kijken te weinig naar
de impact van criminalisering en structurele oorzaken .
De cursus focust op het theoretische criminologische en victimologische denken. Het behandelt de geschiedenis, methodologie en verschillende benaderingen in de
criminologie, zoals klassiek, positivistisch, interactionistisch, en kritisch perspectief. Daarnaast komt de maatschappelijke en intellectuele context van deze stromingen
aan bod .
2. Wanneer ontstaat het wetenschappelijk criminologisch denken?
Het wetenschappelijk criminologisch denken vindt zijn oorsprong in de 19e eeuw. Het positivisme van Auguste Comte, het sociologisch onderzoek van Quetelet, en de
antropologische aanpak van Lombroso zijn hierin cruciaal .
3. Wat zijn enkele kenmerken van wetenschappelijk denken?
1. Systematisch: Wetenschap opereert volgens methoden en procedures.
2. Empirisch: Gebaseerd op waarnemingen en feiten.
3. Objectief: Persoonlijke overtuigingen worden uitgesloten.
4. Falsifieerbaar: Theoretische claims moeten weerlegd kunnen worden.
5. Dynamisch: Wetenschap evolueert met nieuwe ontdekkingen en inzichten .
4. Wat betekent “zoekend waarnemen”?
Wetenschap betekent gericht waarnemen, waarbij een onderzoeker selectief focust op een vraag of probleem. Popper noemt dit de zoeklichttheorie: bepaalde
aspecten worden verlicht, terwijl andere in de schaduw blijven .
5. Waarom is de scheiding tussen subject en object in sociale wetenschappen moeilijk?
De sociale wetenschappen bestuderen mensen, die zelf deel uitmaken van het onderzoeksproces. Het gedrag van mensen is niet altijd voorspelbaar of objectief
waarneembaar, en onderzoekers zijn zelf onderdeel van sociale systemen, wat totale objectiviteit bemoeilijkt .
6. Wat bedoelt Bruno Latour met “objectiviteit”?
Latour definieert objectiviteit als een resultaat van sociale en technische netwerken. Hij benadrukt dat objectiviteit niet losstaat van menselijke interacties en dat
wetenschap een collectieve, institutionele praktijk is .
7. Wat zijn de vier normatieve principes van R. Merton?
1. Communalisme: Wetenschappelijke kennis is collectief bezit en openbaar beschikbaar.
2. Universalisme: Wetenschappelijke claims worden onafhankelijk van de onderzoeker beoordeeld.
3. Belangeloosheid: Wetenschap moet vrij zijn van persoonlijke belangen.
4. Georganiseerde scepsis: Kritisch onderzoek en falsificatie zijn essentieel .
8. Waarom is wetenschappelijke kennis nooit definitief?
Wetenschappelijke kennis is nooit absoluut omdat nieuwe data of methoden bestaande inzichten kunnen weerleggen. Dit maakt falsificatie en voortdurende discussie
belangrijk .
9. Wanneer ontstaat criminologie als geïnstitutionaliseerde praktijk in België?
Criminologie wordt in België een academische discipline aan het einde van de 19e eeuw. Belangrijke mijlpalen zijn de oprichting van criminologische scholen:
• 1929: KU Leuven (Ecole des sciences criminelles).
• 1936: ULB (Ecole des sciences criminologiques).
• 1938: UGent en Universiteit Luik .
10. Wat is het onderzoeksobject van criminologie?
Criminologie bestudeert criminaliteit als sociaal fenomeen. Dit omvat:
• Gedrag: Het handelen van daders.
• Maatschappelijke reactie: Hoe de samenleving op criminaliteit reageert.
• Harm: De impact van criminaliteit op individuen en groepen
11. Welke vragen stellen criminologen volgens Eliaerts en Snacken? Welke kritische reflectie kan je hierbij formuleren?
Vragen:
• Waarom plegen mensen criminaliteit?
• Hoe reageert de samenleving op criminaliteit?
• Wat zijn de gevolgen van criminaliteit voor slachtoffers?
• Hoe voorkomen we criminaliteit?
Kritische reflectie:
Deze vragen zijn vaak beperkt tot strafrechtelijke definities van criminaliteit. Ze negeren bredere maatschappelijke factoren, zoals ongelijkheid, en kijken te weinig naar
de impact van criminalisering en structurele oorzaken .
