Samenvatting - Grondslagen van het (straf)recht

Strafrechtgeschiedenis

26 september

Thema 1: de oudste sporen

A. Waarom (straf)rechtsgeschiedenis.

19de eeuw historische Schule door van Savigny geïnstalleerd.




Idee:

o Recht = maatschappelijk fenomeen

o Geschiedenis = studie van het verleden
- Rechtregels horen thuis in een bepaalde samenleving.
- Je moet de geschiedenis van dat recht en de samenleving leren -
om te begrijpen waarom die maaatschppij om die manier
geordend is. Dit doe je door de geschiedenis op basis van
bronnen.

 Rechtsgeschiedenis
Het samen-leven
- Waar mensen samenleven moeten regels zijn en die regels
komen meestal uit zichzelf
- Die regels worden bestraft, boete, gevangenis, verbannen…
- Die regels worden opgelegd door instellingen, rechtbank, …



Relevantie: inzicht verwerven in hedendaagse maatschappij, politiek,
cultuur, enz..

Cultuur en recht verbonden: Belgisch recht is niet hetzelfde als Duits recht
en we hebben ook cultuurverschillen

,Materiële sporen



 Rechtsarcheologie

Voorbeelden: gerechtsgebouwen, schandpalen, zwaarden,




tortuurinstrumenten



Nieuw gerechtshof-gebouw en oud gerechtsgebouw

Filosofie achter rechtsgebouw:

Oud gebouw:

Ziet eruit als een tempel en straalde een ernst uit.

Rechter beoordeel en veroordeeld en legt zijn macht op.

Heel duister

Nieuw gebouw:

Je kan door alle lokalen kijken

Er kwam een andere visie over toepassing recht:

- Recht moet transparant zijn
- Moderne gebouwen met veel glas
- Je kan zien wat daar te zien is

Bij zaak van Dutroux: mensen vonden dat wat er daar binnen gebeurde
niet mocht gezien worden.

Beide gebouwen zijn openbaar.




Schandpalen

,Veel sporen van de rechtsarcheologie in de straten

Guillotine ingevoerd voor vermenselijking van straffen.



 Rechtsiconografie en -iconologie

Voorbeeld: leerboeken, gerechtigheidstaferelen.

Tekeningen van het recht

Het oordeel van Cambyses

Schilderij van Gerard David

Te waarschuwen van rechters dat je niet omkoopbaar mag zijn




Je ziet een rechter die iets krijgt en dit wordt bekend gemaakt. Hij wordt
dus omgekocht




Als straf wordt hij levend gevild.

, Vervolgens zetelt de zoon van de vader die gevild wordt

Betekenis: voor alle rechter als u denk dat u zich moet laten omkopen dan
kunnen daar hel gruwelijke straffen aan vast hangen. Dit hing in de zalen
en ze moesten hier altijd naa kijken.



Geschreven bronnen



 Formele rechtsbronnen
 Wetgeving. Probleem: toepassing?
 Grote kloof tussen wettelijke wereld en werkelijke wereld
 Wet word pas toegepast als die in het staatsblad staat
 Kritisch zijn over bronnen
 Je kan alles op papier zetten

 Rechtspraak. Probleem: verschriftelijkingsgraad?
 Alles wordt neergeschreven op papier.
 Door dingen op papier te zetten of op een computer. Het
wordt moeilijker om te bewaren.
 De informatie geraakt bij jou of niet

 Rechtsleer. Probleem: de praktijk, standpunt.
 Wat professoren schrijven over het recht
 Iedereen die iets te zeggen heeft over het recht kan iets
publiceren over het recht
 Je kan het recht zien als een gereedschapskoffer. Iedereen
heeft dezelfde materialen maar iedereen doet er iets
anders mee.

Grote kloof tussen wettelijke wereld en werkelijke wereld

Voorbeeld: De doodstraf is afgeschaft is 1996. Door de voorwaarden die je
moet volgen bij de Europese unie te horen. Grondwettelijk verwijderd in
2002. De laatste doodstraf is uitgevoerd in 1862



 Rechtstoepaasing: in vonnissen, contracten e.a documenten?
 Probleem: strafrecht: aangifte? Vervolging?
‘Compositie/minnelijkes schikking? Genade?
 Je moet eerst een aangifte doen bij de politie.
 Politie neemt een verklaring af
 Als feiten ernstig genoeg zijn dat wordt het vervolg.
Procureur zegt of dit het vervolgen waard is of seponeren