Samenvatting Strafprocesrecht & Mensenrechten

Samenvatting Strafprocesrecht & Mensenrechten
Nodige informatie voor examen
Nieuwe wetgeving
 Wijziging grondwet + wijziging wet voorlopige hechtenis: arrestatietermijn wijzigde
 Wet onmiddellijke aanhouding en beveiligingstermijn
 Spijtoptant en burgerinfiltrant
Extra t.o.v. handboek
 Digitaal onderzoek (NIET KENNEN)
 Internering (NIET KENNEN)
 Updates t.o.v. handboek:
o Nieuwe wetgeving: te kennen
o Extra arresten? Enkel indien aangegeven – lijst met arresten en wetgeving
online
Examenvraag: waarom is bevel tot verlening afgeschaft? De aanhoudingstermijn zonder
tussenkomst van een rechter ligt op 24 uur. Wou men deze termijn verlengen, dan was er
een met redenen omklede beschikking van de onderzoeksrechter nodig. De wijziging van 24
uren naar 48 uren betekent dat een rechterlijk bevel tot verlenging – hetgeen men vroeger
nodig had om een verdachte langer vast te houden – geen reden tot bestaan meer heeft en
wordt afgeschaft.

Inleiding
Deel: De strafprocedure

1. Waarom toch strafprocesrecht?

Wat?
De wijze waarop we de waarheid achter de feiten proberen te achterhalen en deze
bestraffen.
4 procesfasen
Het strafprocesrecht omvat het geheel van al dan niet geschreven rechtsregels die in 4
procesfasen kunnen worden ondergebracht.
1. Het onderzoek: het opsporen van misdrijven en van de vermoedelijke daders ervan.
 zowel in het kader van een gerechtelijk onderzoek als een
opsporingsonderzoek.
2. De vervolging: het voor de rechter brengen van de verdachten of
inverdenkinggestelden.
3. De berechting: de besluitvorming van de feitenrechter.
4. De stafuitvoering: de tenuitvoerlegging van de gebeurlijk opgelegde straffen.
Het strafprocesrecht omvat zowel:
 De eigenlijke procedureregels


1

,  Maar ook de rechten en verplichtingen van de partijen en de organen die bij deze
procesfasen betrokken zijn.
Rechten van de verdediging
1. Rechten van verdediging: rechten voor iedereen tegen wie een strafvordering loopt
 Recht op een eerlijk proces
 Zwijgrecht
 …
2. Andere mensenrechten / wetgeving van belang:
 Verbod op foltering of onmenselijke behandeling
 Bescherming van het privéleven (privacy)
 Bescherming van persoonsgegevens
 Taalrechten
!! Ook rechten voor slachtoffers
Doelstellingen strafprocesrecht
1. Waarheidsvinding: het ontdekken van de waarheid
≠ schuldige/dader vinden!
2. Met respect voor de rechten van verdediging: het bereiken van een naar recht en
gerechtigheid verantwoorde beslissing omtrent de bevoegdheid van de strafrechter,
de ontvankelijkheid van de strafvordering en de gegrondheid ervan (veroordeling of
vrijspraak).
Waarheidsvinding en mensenrechten
Kunnen gelijk lopen: schending rechten van verdediging leidt vaak tot mank strafonderzoek
of strafproces.
 Bv. tijdens verhoor van verdachte wordt disproportionele druk uitgeoefend. Verdachte
bekent terwijl hij het niet heeft gedaan.
Kunnen met elkaar in conflict zijn: eventuele feiten of bewijzen komen niet aan het licht
omdat de bescherming van de rechten van verdediging bepaalde bewijsgaring beperkt of
verbiedt.
 Bv. niet alle gegevens van telefoongesprek wordt bijgehouden ter bescherming van
de privacy.
Evenwicht tussen collectieve belang van de maatschappij en het individu
In gelijk welk systeem van strafprocesrecht dient ernaar gestreefd te worden een evenwicht
te bereiken tussen het collectieve belang van de maatschappij bij een doelmatige
beteugeling van de misdrijven en de noodzakelijke waarborgen voor het individu.
 In een rechtsstaat wordt daarom de waarde van het systeem van het
strafprocesrecht niet alleen getoetst aan zijn bruikbaarheid om de waarheid te
achterhalen, maar ook aan zijn eerbied voor de mensenrechten.

2. Overzicht van de strafprocedure




2

,3

, 4