Samenvatting Recht en Criminologie
Inhoudsopgave
Hoc1: Introductie........................................................................................................................................... 5
HOC1: Module 1: Basisbeginselen van het straf(proces)recht.........................................................................8
1.1. Strafrecht is publiek recht! En geen privaat recht.........................................................................................8
1.2. 2 Takken van het publieke strafrecht (zie ook Van den Wyngaert, Reader).................................................9
1.2.1. Strafrecht moet legaal zijn! (heel belangrijk, legaliteitsbeginsel!!!).....................................................9
1.2.2. Strafrecht is normhandhavend recht..................................................................................................10
1.3. Vier belangrijke gevolgen van het legaliteitsbeginsel.................................................................................11
1.3.1. Niet retro-activiteit van de strafwet!!.................................................................................................11
1.3.2. Wetgevende macht beslist!.................................................................................................................11
1.3.3. “Wet” als “enige” bron van het Belgische straf(proces)recht.............................................................11
1.3.4. Is geen strafrecht, omdat de wet het zegt… (de wet zegt dat het geen strafrecht is)........................12
1.4. Straf is lijden ter vergelding van schuld = “leedtoevoeging”......................................................................12
1.4.1. Normen en strafrecht..........................................................................................................................12
1.4.2. Nietzsche..............................................................................................................................................13
1.4.3. Leedtoevoeging… om de “essentiële” normen te handhaven............................................................13
1.4.4. Constitutieve elementen misdrijf........................................................................................................13
1.4.5. Evoluties in strafrechtstheorieën en invulling van de straf.................................................................14
1.5. Strafrecht is “straf” en “recht”....................................................................................................................14
1.5.1. Twee karakteristieken van het strafrecht...........................................................................................15
1.5.2. “Schild-functie” & “zwaard-functie” van het strafrecht......................................................................15
1.6. Politieke dimensie van het strafrecht (Van den Wyngaert)........................................................................15
1.6.1. Welk gedrag strafbaar stellen?............................................................................................................15
1.6.2. Hoe misdrijven opsporen en vervolgen?.............................................................................................15
1.6.3. Wie straft en hoe?...............................................................................................................................16
1.6.4. Hoe de straf uitvoeren?.......................................................................................................................16
1.6.5. Evenwicht!!!.........................................................................................................................................16
1.6.6. Epiloog.................................................................................................................................................16
1.7. Reuzegom zaak...........................................................................................................................................16
1.8. Studiemateriaal (lezen en kennen obv slides).............................................................................................17
HOC2: Module 1: Basisbeginselen straf(proces)recht: Actoren van de strafrechtsbedeling............................17
2.1. Casus: “Reuzegom”.....................................................................................................................................17
2.2. Definitie en finaliteit van het strafproces....................................................................................................17
2.2.1. Definitie Van den Wyngaert................................................................................................................17
2.2.2. Dubbele finaliteit strafprocesrecht.....................................................................................................18
2.3. Het verloop van het strafproces in 2 fasen.................................................................................................19
2.3.1. Inquisitoir vs. Accusatoir......................................................................................................................19
2.3.2. Fase 1: inquisitoir vooronderzoek (onderzoeksfase)..........................................................................19
2.3.3. Fase 2: Accusatoir proces ten gronde (gerechtelijke fase)..................................................................20
2.4. Rechtsmiddelen na het proces....................................................................................................................21
2.5. Schema strafprocedure (m.m.v. S. Van Dijk)...............................................................................................21
1
, 2.6. Actoren........................................................................................................................................................23
2.6.1. De politie..............................................................................................................................................23
2.6.2. OM: “motor” of “zon” van de SRB.......................................................................................................23
2.6.3. Onderzoeksrechter..............................................................................................................................26
2.6.4. Onderzoeksgerechten: RK en KvI........................................................................................................26
2.6.5. Vonnisgerechten..................................................................................................................................26
2.6.6. Strafuitvoeringsrechtbanken...............................................................................................................28
2.6.7. Justitieassistenten................................................................................................................................28
2.6.8. Verdachte <-> dader............................................................................................................................28
2.6.9. En ook nog….........................................................................................................................................29
2.7. Epiloog: beleidsorganen..............................................................................................................................29
HOC3: Module 2: Historisch perspectief....................................................................................................... 29
3.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................29
3.2. Bronnenmateriaal Module 2.......................................................................................................................29
3.3. Casus: de opkomst van het herstelrecht.....................................................................................................30
3.4. De oudheid..................................................................................................................................................30
3.4.1. Goddelijke oorsprong & gewoonte als legitimatie om te straffen......................................................30
3.4.2. Talio-recht............................................................................................................................................30
3.4.3. 40 eeuwen “strafrecht”.......................................................................................................................30
3.5. Het Romeinse (straf)recht...........................................................................................................................31
3.5.1. Rationalisering & verwetenschappelijking..........................................................................................31
3.6. Vroege middeleeuwen.................................................................................................................................31
3.6.1. A. Lex Salica: dader-slachtoffer-verzoening........................................................................................31
3.6.2. B. Oudgermaans strafproces: beteugeling van ‘kwade feiten’, met Gods hulp.................................31
3.6.3. Lichtpunt in de middeleeuwen: het feodale leen-“contract”.............................................................32
3.7. Late middeleeuwen (12de eeuw)..................................................................................................................32
3.7.1. C. Inquisitie: op zoek naar de ‘waarheid’............................................................................................32
3.7.2. Lichtpunten… De opkomst van het constitutionalisme & het parlementarisme................................34
3.8. Casus herstelrecht oplossen........................................................................................................................35
HOC4: Module 2: Historisch perspectief....................................................................................................... 35
4.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................35
4.1.1. Lesdoelen vandaag..............................................................................................................................36
4.2. “Strafrechtelijke” lichtpunten in de Late Middeleeuwen….........................................................................36
4.2.1. Magna Carta Libertatum, 1215 (The great charter of the liberties, Engeland)...................................36
4.2.2. Constitutionalisme...............................................................................................................................36
4.2.3. Parlementarisme.................................................................................................................................37
4.3. Van Absolutisme naar Verlichting: het ontstaan van het klassieke strafrecht...........................................37
4.3.1. Vorstelijk absolutisme.........................................................................................................................37
4.3.2. “Wet”boeken & ordonnanties.............................................................................................................37
4.3.3. “Straffen” in tijden van absolutisme....................................................................................................37
4.4. Vanaf 16-17de eeuw: Natuurrecht...............................................................................................................38
4.4.1. Natuurrecht.........................................................................................................................................38
4.5. De Verlichting, 17-18de eeuw.......................................................................................................................38
4.5.1. De Verlichting en het ontstaan van de grondwet...............................................................................38
4.5.2. Joseph II (Oostenrijk), Verlicht despotisme.........................................................................................38
4.5.3. Cesare Beccaria (1764), humaniseer het strafrecht............................................................................39
4.5.4. Immanuel Kant, het recht regeert.......................................................................................................39
4.5.5. Charles de Montesquieu, Scheiding der machten...............................................................................39
2
, 4.5.6. Jean Jacques Rousseau, Sociaal contract............................................................................................40
4.5.7. John Locke, Sociaal contract................................................................................................................41
4.5.8. US Constitution (1787), De eerste “moderne” grondwet...................................................................41
4.6. Ontstaan “klassiek strafrecht”, eind 18de eeuw.........................................................................................43
4.7. Casus herstelrecht oplossen........................................................................................................................43
HOC5: Module 2: Historisch-theoretisch perspectief: de strafrechtstheorieën...............................................44
5.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................45
5.2. Van revolutionair strafrecht naar de wetboeken van Keizer Napoleon......................................................45
5.2.1. Franse Revolutie (1789).......................................................................................................................45
5.2.2. Napoleontische codificatiegolf (Franse tijd, 1794-1815)....................................................................46
5.2.3. Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830)............................................................................46
5.2.4. Belgische Grondwet 1831....................................................................................................................46
5.2.5. Belgisch “klassieke” strafrecht............................................................................................................46
5.3. Totalitarisme: crisis van het strafrecht.......................................................................................................47
5.3.1. De eerste criminologen & het “sociale vraagstuk”.............................................................................47
5.3.2. Opkomst sociaal verweer (eind 19de eeuw tot WOII, 2de strafrechtstheorie).....................................48
5.3.3. Het “Joodse vraagstuk”.......................................................................................................................48
5.3.4. Hoe de GW & grondrechten omzeilen?..............................................................................................49
5.3.5. Totalitarisme........................................................................................................................................49
5.4. Reacties op de tweede wereldoorlog..........................................................................................................49
5.4.1. Internationalisering (ook van het strafrecht)......................................................................................49
5.4.2. Nüremberg & legaliteit........................................................................................................................49
5.4.3. Nieuw sociaal verweer (na WOII, 3de strafrechtstheorie)....................................................................50
5.4.4. Strafrechtstheoretische epiloog..........................................................................................................50
5.5. Binnen welke strafrechtstheorie horen volgende argumentaties thuis?....................................................50
HOC6: Module 3: Europees mensenrechtelijk perspectief.............................................................................51
6.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................51
6.1.1. Drie vragen centraal............................................................................................................................51
6.2. Vraag 1: Waarom en hoe is het straf(proces)recht “grondwettelijk verankerd”?......................................52
6.2.1. Historisch perspectief GW...................................................................................................................52
6.2.2. Functies “GW”: democratische rechtstaat..........................................................................................52
6.2.3. GW: materiële en formele “verankering”...........................................................................................52
6.2.4. Terminologie?......................................................................................................................................53
6.2.5. Grond/mensenrechten........................................................................................................................53
6.3. Vraag 2: Waarom een Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en hoe werkt het?.....................55
6.3.1. Het EVRM: een regionaal mensenrechtenverdrag (Raad van Europa)...............................................55
6.3.2. Beantwoord volgende vragen (via chat).............................................................................................55
6.3.3. Na WOII: Verenigde naties – United Nations......................................................................................56
6.3.4. Ontstaan Raad van Europa (1949).......................................................................................................57
6.3.5. Quid EU?..............................................................................................................................................57
6.3.6. Inhoud EVRM?.....................................................................................................................................58
6.3.7. Evenwicht.............................................................................................................................................60
6.3.8. EHRM...................................................................................................................................................60
6.4. Vraag 3: Wat is de impact van de case-law van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens op het
straf(proces)recht?.............................................................................................................................................61
6.4.1. Oefening..............................................................................................................................................62
6.4.2. Studiemateriaal...................................................................................................................................64
HOC7: Module 4: Belgisch grondwettelijk perspectief...................................................................................65
3
, 7.1. Leerdoelen module 4...................................................................................................................................65
7.1.1. Drie vragen centraal............................................................................................................................65
7.2. Vraag 1: Ontstaan Belgische GW en fundamentele wijzigingen................................................................65
7.2.1. Historisch.............................................................................................................................................65
7.2.2. Ontstaan Belgische GW.......................................................................................................................66
7.2.3. Pragmatisch conservatisme.................................................................................................................66
7.2.4. Grote GW-wijzigingen..........................................................................................................................66
7.2.5. Materiële & formele GW.....................................................................................................................66
7.3. Vraag 2: De formele grondwet (België)......................................................................................................67
7.3.1. Herziening grondwet (lees art. 195 GW).............................................................................................67
7.4. Vraag 3: De materiële grondwet (impact grondwet op straf(proces)recht................................................67
7.4.1. Scheiding der machten........................................................................................................................68
7.4.2. Onafhankelijkheid rechterlijke macht.................................................................................................69
7.5. Rechten & vrijheden van burgers................................................................................................................69
7.5.1. Zoek op in de GW & denk na over de impact op het straf(proces)recht............................................69
7.5.2. Grondwettelijke verankering SR: rechten en vrijheden......................................................................70
7.5.3. Grondwettelijke indeling van de misdrijven <-> wettelijke indeling...................................................71
7.5.4. Politieke en persmisdrijven (een Belgische eigenaardigheid: art. 150 GW).......................................71
HOC8: Module 4: Belgisch grondwettelijk/grondrechtelijk perspectief..........................................................72
8.1. Het grondwettelijk Hof................................................................................................................................72
8.1.1. Historiek GW-toetsing.........................................................................................................................73
8.1.2. Bevoegdheid GH (lees arts. 141-142 GW)...........................................................................................73
8.1.3. Andere vormen van GW-toetsing in België.........................................................................................73
8.1.4. Organisatie GW Hof.............................................................................................................................74
8.1.5. Procedures GWH.................................................................................................................................74
8.1.6. Beperking grondrechten in GW...........................................................................................................74
8.1.7. Art. 53 EVRM: “onlosmakelijk geheel” GW/EVRM..............................................................................75
8.1.8. Casus “boerkaverbod”.........................................................................................................................75
8.1.9. Waardering van het GH.......................................................................................................................75
8.2. De bevoegdheidsverdeling inzake materieel en formeel strafrecht...........................................................76
8.2.1. Opdracht..............................................................................................................................................76
8.2.2. Waarom Bijz. Wet. Hervorming Instellingen?.....................................................................................76
8.2.3. De bevoegdheidsverdeling, Grondwet – begrippen staatsstructuur..................................................77
8.2.4. België: van unitaire naar federale staat..............................................................................................78
8.2.5. Art. 11 BWHI........................................................................................................................................80
8.2.6. Materieel strafrecht in de staatsstructuur:.........................................................................................80
8.2.7. Formeel strafrecht in de staatsstructuur:...........................................................................................81
8.2.8. Art. 11 bis.............................................................................................................................................81
4
Inhoudsopgave
Hoc1: Introductie........................................................................................................................................... 5
HOC1: Module 1: Basisbeginselen van het straf(proces)recht.........................................................................8
1.1. Strafrecht is publiek recht! En geen privaat recht.........................................................................................8
1.2. 2 Takken van het publieke strafrecht (zie ook Van den Wyngaert, Reader).................................................9
1.2.1. Strafrecht moet legaal zijn! (heel belangrijk, legaliteitsbeginsel!!!).....................................................9
1.2.2. Strafrecht is normhandhavend recht..................................................................................................10
1.3. Vier belangrijke gevolgen van het legaliteitsbeginsel.................................................................................11
1.3.1. Niet retro-activiteit van de strafwet!!.................................................................................................11
1.3.2. Wetgevende macht beslist!.................................................................................................................11
1.3.3. “Wet” als “enige” bron van het Belgische straf(proces)recht.............................................................11
1.3.4. Is geen strafrecht, omdat de wet het zegt… (de wet zegt dat het geen strafrecht is)........................12
1.4. Straf is lijden ter vergelding van schuld = “leedtoevoeging”......................................................................12
1.4.1. Normen en strafrecht..........................................................................................................................12
1.4.2. Nietzsche..............................................................................................................................................13
1.4.3. Leedtoevoeging… om de “essentiële” normen te handhaven............................................................13
1.4.4. Constitutieve elementen misdrijf........................................................................................................13
1.4.5. Evoluties in strafrechtstheorieën en invulling van de straf.................................................................14
1.5. Strafrecht is “straf” en “recht”....................................................................................................................14
1.5.1. Twee karakteristieken van het strafrecht...........................................................................................15
1.5.2. “Schild-functie” & “zwaard-functie” van het strafrecht......................................................................15
1.6. Politieke dimensie van het strafrecht (Van den Wyngaert)........................................................................15
1.6.1. Welk gedrag strafbaar stellen?............................................................................................................15
1.6.2. Hoe misdrijven opsporen en vervolgen?.............................................................................................15
1.6.3. Wie straft en hoe?...............................................................................................................................16
1.6.4. Hoe de straf uitvoeren?.......................................................................................................................16
1.6.5. Evenwicht!!!.........................................................................................................................................16
1.6.6. Epiloog.................................................................................................................................................16
1.7. Reuzegom zaak...........................................................................................................................................16
1.8. Studiemateriaal (lezen en kennen obv slides).............................................................................................17
HOC2: Module 1: Basisbeginselen straf(proces)recht: Actoren van de strafrechtsbedeling............................17
2.1. Casus: “Reuzegom”.....................................................................................................................................17
2.2. Definitie en finaliteit van het strafproces....................................................................................................17
2.2.1. Definitie Van den Wyngaert................................................................................................................17
2.2.2. Dubbele finaliteit strafprocesrecht.....................................................................................................18
2.3. Het verloop van het strafproces in 2 fasen.................................................................................................19
2.3.1. Inquisitoir vs. Accusatoir......................................................................................................................19
2.3.2. Fase 1: inquisitoir vooronderzoek (onderzoeksfase)..........................................................................19
2.3.3. Fase 2: Accusatoir proces ten gronde (gerechtelijke fase)..................................................................20
2.4. Rechtsmiddelen na het proces....................................................................................................................21
2.5. Schema strafprocedure (m.m.v. S. Van Dijk)...............................................................................................21
1
, 2.6. Actoren........................................................................................................................................................23
2.6.1. De politie..............................................................................................................................................23
2.6.2. OM: “motor” of “zon” van de SRB.......................................................................................................23
2.6.3. Onderzoeksrechter..............................................................................................................................26
2.6.4. Onderzoeksgerechten: RK en KvI........................................................................................................26
2.6.5. Vonnisgerechten..................................................................................................................................26
2.6.6. Strafuitvoeringsrechtbanken...............................................................................................................28
2.6.7. Justitieassistenten................................................................................................................................28
2.6.8. Verdachte <-> dader............................................................................................................................28
2.6.9. En ook nog….........................................................................................................................................29
2.7. Epiloog: beleidsorganen..............................................................................................................................29
HOC3: Module 2: Historisch perspectief....................................................................................................... 29
3.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................29
3.2. Bronnenmateriaal Module 2.......................................................................................................................29
3.3. Casus: de opkomst van het herstelrecht.....................................................................................................30
3.4. De oudheid..................................................................................................................................................30
3.4.1. Goddelijke oorsprong & gewoonte als legitimatie om te straffen......................................................30
3.4.2. Talio-recht............................................................................................................................................30
3.4.3. 40 eeuwen “strafrecht”.......................................................................................................................30
3.5. Het Romeinse (straf)recht...........................................................................................................................31
3.5.1. Rationalisering & verwetenschappelijking..........................................................................................31
3.6. Vroege middeleeuwen.................................................................................................................................31
3.6.1. A. Lex Salica: dader-slachtoffer-verzoening........................................................................................31
3.6.2. B. Oudgermaans strafproces: beteugeling van ‘kwade feiten’, met Gods hulp.................................31
3.6.3. Lichtpunt in de middeleeuwen: het feodale leen-“contract”.............................................................32
3.7. Late middeleeuwen (12de eeuw)..................................................................................................................32
3.7.1. C. Inquisitie: op zoek naar de ‘waarheid’............................................................................................32
3.7.2. Lichtpunten… De opkomst van het constitutionalisme & het parlementarisme................................34
3.8. Casus herstelrecht oplossen........................................................................................................................35
HOC4: Module 2: Historisch perspectief....................................................................................................... 35
4.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................35
4.1.1. Lesdoelen vandaag..............................................................................................................................36
4.2. “Strafrechtelijke” lichtpunten in de Late Middeleeuwen….........................................................................36
4.2.1. Magna Carta Libertatum, 1215 (The great charter of the liberties, Engeland)...................................36
4.2.2. Constitutionalisme...............................................................................................................................36
4.2.3. Parlementarisme.................................................................................................................................37
4.3. Van Absolutisme naar Verlichting: het ontstaan van het klassieke strafrecht...........................................37
4.3.1. Vorstelijk absolutisme.........................................................................................................................37
4.3.2. “Wet”boeken & ordonnanties.............................................................................................................37
4.3.3. “Straffen” in tijden van absolutisme....................................................................................................37
4.4. Vanaf 16-17de eeuw: Natuurrecht...............................................................................................................38
4.4.1. Natuurrecht.........................................................................................................................................38
4.5. De Verlichting, 17-18de eeuw.......................................................................................................................38
4.5.1. De Verlichting en het ontstaan van de grondwet...............................................................................38
4.5.2. Joseph II (Oostenrijk), Verlicht despotisme.........................................................................................38
4.5.3. Cesare Beccaria (1764), humaniseer het strafrecht............................................................................39
4.5.4. Immanuel Kant, het recht regeert.......................................................................................................39
4.5.5. Charles de Montesquieu, Scheiding der machten...............................................................................39
2
, 4.5.6. Jean Jacques Rousseau, Sociaal contract............................................................................................40
4.5.7. John Locke, Sociaal contract................................................................................................................41
4.5.8. US Constitution (1787), De eerste “moderne” grondwet...................................................................41
4.6. Ontstaan “klassiek strafrecht”, eind 18de eeuw.........................................................................................43
4.7. Casus herstelrecht oplossen........................................................................................................................43
HOC5: Module 2: Historisch-theoretisch perspectief: de strafrechtstheorieën...............................................44
5.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................45
5.2. Van revolutionair strafrecht naar de wetboeken van Keizer Napoleon......................................................45
5.2.1. Franse Revolutie (1789).......................................................................................................................45
5.2.2. Napoleontische codificatiegolf (Franse tijd, 1794-1815)....................................................................46
5.2.3. Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830)............................................................................46
5.2.4. Belgische Grondwet 1831....................................................................................................................46
5.2.5. Belgisch “klassieke” strafrecht............................................................................................................46
5.3. Totalitarisme: crisis van het strafrecht.......................................................................................................47
5.3.1. De eerste criminologen & het “sociale vraagstuk”.............................................................................47
5.3.2. Opkomst sociaal verweer (eind 19de eeuw tot WOII, 2de strafrechtstheorie).....................................48
5.3.3. Het “Joodse vraagstuk”.......................................................................................................................48
5.3.4. Hoe de GW & grondrechten omzeilen?..............................................................................................49
5.3.5. Totalitarisme........................................................................................................................................49
5.4. Reacties op de tweede wereldoorlog..........................................................................................................49
5.4.1. Internationalisering (ook van het strafrecht)......................................................................................49
5.4.2. Nüremberg & legaliteit........................................................................................................................49
5.4.3. Nieuw sociaal verweer (na WOII, 3de strafrechtstheorie)....................................................................50
5.4.4. Strafrechtstheoretische epiloog..........................................................................................................50
5.5. Binnen welke strafrechtstheorie horen volgende argumentaties thuis?....................................................50
HOC6: Module 3: Europees mensenrechtelijk perspectief.............................................................................51
6.1. Lesdoelen.....................................................................................................................................................51
6.1.1. Drie vragen centraal............................................................................................................................51
6.2. Vraag 1: Waarom en hoe is het straf(proces)recht “grondwettelijk verankerd”?......................................52
6.2.1. Historisch perspectief GW...................................................................................................................52
6.2.2. Functies “GW”: democratische rechtstaat..........................................................................................52
6.2.3. GW: materiële en formele “verankering”...........................................................................................52
6.2.4. Terminologie?......................................................................................................................................53
6.2.5. Grond/mensenrechten........................................................................................................................53
6.3. Vraag 2: Waarom een Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en hoe werkt het?.....................55
6.3.1. Het EVRM: een regionaal mensenrechtenverdrag (Raad van Europa)...............................................55
6.3.2. Beantwoord volgende vragen (via chat).............................................................................................55
6.3.3. Na WOII: Verenigde naties – United Nations......................................................................................56
6.3.4. Ontstaan Raad van Europa (1949).......................................................................................................57
6.3.5. Quid EU?..............................................................................................................................................57
6.3.6. Inhoud EVRM?.....................................................................................................................................58
6.3.7. Evenwicht.............................................................................................................................................60
6.3.8. EHRM...................................................................................................................................................60
6.4. Vraag 3: Wat is de impact van de case-law van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens op het
straf(proces)recht?.............................................................................................................................................61
6.4.1. Oefening..............................................................................................................................................62
6.4.2. Studiemateriaal...................................................................................................................................64
HOC7: Module 4: Belgisch grondwettelijk perspectief...................................................................................65
3
, 7.1. Leerdoelen module 4...................................................................................................................................65
7.1.1. Drie vragen centraal............................................................................................................................65
7.2. Vraag 1: Ontstaan Belgische GW en fundamentele wijzigingen................................................................65
7.2.1. Historisch.............................................................................................................................................65
7.2.2. Ontstaan Belgische GW.......................................................................................................................66
7.2.3. Pragmatisch conservatisme.................................................................................................................66
7.2.4. Grote GW-wijzigingen..........................................................................................................................66
7.2.5. Materiële & formele GW.....................................................................................................................66
7.3. Vraag 2: De formele grondwet (België)......................................................................................................67
7.3.1. Herziening grondwet (lees art. 195 GW).............................................................................................67
7.4. Vraag 3: De materiële grondwet (impact grondwet op straf(proces)recht................................................67
7.4.1. Scheiding der machten........................................................................................................................68
7.4.2. Onafhankelijkheid rechterlijke macht.................................................................................................69
7.5. Rechten & vrijheden van burgers................................................................................................................69
7.5.1. Zoek op in de GW & denk na over de impact op het straf(proces)recht............................................69
7.5.2. Grondwettelijke verankering SR: rechten en vrijheden......................................................................70
7.5.3. Grondwettelijke indeling van de misdrijven <-> wettelijke indeling...................................................71
7.5.4. Politieke en persmisdrijven (een Belgische eigenaardigheid: art. 150 GW).......................................71
HOC8: Module 4: Belgisch grondwettelijk/grondrechtelijk perspectief..........................................................72
8.1. Het grondwettelijk Hof................................................................................................................................72
8.1.1. Historiek GW-toetsing.........................................................................................................................73
8.1.2. Bevoegdheid GH (lees arts. 141-142 GW)...........................................................................................73
8.1.3. Andere vormen van GW-toetsing in België.........................................................................................73
8.1.4. Organisatie GW Hof.............................................................................................................................74
8.1.5. Procedures GWH.................................................................................................................................74
8.1.6. Beperking grondrechten in GW...........................................................................................................74
8.1.7. Art. 53 EVRM: “onlosmakelijk geheel” GW/EVRM..............................................................................75
8.1.8. Casus “boerkaverbod”.........................................................................................................................75
8.1.9. Waardering van het GH.......................................................................................................................75
8.2. De bevoegdheidsverdeling inzake materieel en formeel strafrecht...........................................................76
8.2.1. Opdracht..............................................................................................................................................76
8.2.2. Waarom Bijz. Wet. Hervorming Instellingen?.....................................................................................76
8.2.3. De bevoegdheidsverdeling, Grondwet – begrippen staatsstructuur..................................................77
8.2.4. België: van unitaire naar federale staat..............................................................................................78
8.2.5. Art. 11 BWHI........................................................................................................................................80
8.2.6. Materieel strafrecht in de staatsstructuur:.........................................................................................80
8.2.7. Formeel strafrecht in de staatsstructuur:...........................................................................................81
8.2.8. Art. 11 bis.............................................................................................................................................81
4