Inhoudstabel curatief gerichte
vorming voor volwassenen
Samenvatting pathologie 1________________________________________________ 3
H1: Algemene begrippen _____________________________________________________ 3
H2: Cardiologie _______________________________________________________________ 5
Het diagnostisch onderzoek ________________________________________________________ 5
Hart- en vaatziekten ________________________________________________________________ 6
Arteriële aandoeningen ____________________________________________________________ 6
Aandoeningen van het veneuze vaatstelsel _________________________________________ 8
Coronaire hartziekten ______________________________________________________________ 8
Aandoeningen van het myocard ___________________________________________________ 9
Hartklepaandoeningen ____________________________________________________________ 11
Hartgeleidingsstoornissen __________________________________________________________ 11
Hartfalen _________________________________________________________________________ 12
Shock ____________________________________________________________________________ 13
Hartaandoeningen bij kinderen ____________________________________________________ 13
H3: Bariatrische ingrepen _____________________________________________________ 14
Uitdrukking gewichtsverlies na operatie _____________________________________________ 14
Selectiecriteria ____________________________________________________________________ 15
Terugbetaling van het ziekenfonds _________________________________________________ 15
De ingrepen ______________________________________________________________________ 15
Begrippenlijst______________________________________________________________________ 21
__________________________________________________________________________________ 21
H4: Neurologie ______________________________________________________________ 21
Het diagnostisch onderzoek _______________________________________________________ 23
Hersen- en ruggenmergletsels ______________________________________________________ 23
Het cerebrovasculair accident _____________________________________________________ 24
Degeneratieve neurologische aandoeningen ______________________________________ 25
H5: Psychiatrie _______________________________________________________________ 26
Samenvatting farmacologie sem1 ________________________________________ 28
H1: Inleiding, toediening, resorptie en verdeling _______________________________ 28
De toediening ____________________________________________________________________ 28
De resorptie/absorptie _____________________________________________________________ 29
De verdeling ______________________________________________________________________ 32
H2: Eliminatie en interacties __________________________________________________ 33
Eliminatie _________________________________________________________________________ 33
Interacties ________________________________________________________________________ 35
Dosering, posologie en therapietrouw ______________________________________________ 36
Ongewenste effecten _____________________________________________________________ 37
H3: Indeling geneesmiddelen ________________________________________________ 38
Geneesmiddelenintoxicaties _______________________________________________________ 38
Farmacodynamiek ________________________________________________________________ 40
H4: Geneesmiddelen mbt het cardiovasculair stelsel __________________________ 41
Diuretica _________________________________________________________________________ 42
Beta-blokkers _____________________________________________________________________ 42
Calcium antagonisten / calcium channel blockers __________________________________ 43
1
, ACE-inhibitoren ___________________________________________________________________ 43
Sartanen _________________________________________________________________________ 44
Hypolipemiërende middelen _________________________________________________ 44
1. Statines ______________________________________________________________________ 45
Fibraten __________________________________________________________________________ 45
Omega-3-vetzuren ________________________________________________________________ 45
Samenvatting pathologie 2_______________________________________________ 46
H1: Pneumologie ____________________________________________________________ 46
De diagnose ______________________________________________________________________ 46
COPD: Chronic Obstructive Pulmonary Disease _____________________________________ 47
H2: endocrinologie __________________________________________________________ 49
De pancreas/alvleesklier __________________________________________________________ 49
H3: spijsverteringsstelsel ______________________________________________________ 51
Samenvatting farmacologie 2 ____________________________________________ 52
H1: Geneesmiddelen ivm obesitas ____________________________________________ 52
H2: Endocrinologie ___________________________________________________________ 53
De pancreas/alvleesklier __________________________________________________________ 53
Schildklier _________________________________________________________________________ 57
Bijnieren __________________________________________________________________________ 57
H3: spijsverteringsstelsel ______________________________________________________ 58
Anti-emetica______________________________________________________________________ 58
Antidiarreïca ______________________________________________________________________ 58
Laxativa __________________________________________________________________________ 59
Spasmolytica _____________________________________________________________________ 60
Antacida _________________________________________________________________________ 60
Maagzuursecretie inhibitoren ______________________________________________________ 61
Samenvatting pathologie 3_______________________________________________ 62
H1: Aandoeningen van het afweersysteem ____________________________________ 62
Aspecifiek of aangeboren afweersysteem __________________________________________ 64
Specifieke of verworven afweersysteem ____________________________________________ 66
Allergieën ________________________________________________________________________ 67
Auto-immuunziekten ______________________________________________________________ 71
Reumatologie_____________________________________________________________________ 71
Immuundeficiëntie ________________________________________________________________ 71
H2: Infectiologie _____________________________________________________________ 74
H3: hematologie _____________________________________________________________ 77
Anemie/bloedarmoede ___________________________________________________________ 80
H4: oncologie _______________________________________________________________ 83
Diagnostisch onderzoek ___________________________________________________________ 87
Behandeling ______________________________________________________________________ 88
Soorten kanker ____________________________________________________________________ 91
H5: nefrologie _______________________________________________________________ 94
Het zuur-base evenwicht __________________________________________________________ 94
Nefropathie_______________________________________________________________________ 95
Samenvatting farmacologie 3 __________________________________________ 100
H1: geneesmiddelen mbt het zenuwstelsel ___________________________________ 100
2
, Hypnotica, sedativa en anxiolytica ________________________________________________ 100
Antipsychotica ___________________________________________________________________ 101
Antidepressiva ___________________________________________________________________ 101
Centrale stimulantia ______________________________________________________________ 103
Antiparkinsonmiddelen ___________________________________________________________ 103
Anti-epileptica ___________________________________________________________________ 103
Anti-alzheimermiddelen __________________________________________________________ 104
H2: geneesmiddelen mbt pijn en koorts ______________________________________ 104
Geneesmiddelen voor pijnbehandeling ___________________________________________ 104
Onstekingsremmende geneesmiddelen ___________________________________________ 105
H3: geneesmiddelen mbt bloed en stolling ___________________________________ 106
Antitrombotica ___________________________________________________________________ 106
Antihemorragica _________________________________________________________________ 107
Middelen ivm bloedvorming ______________________________________________________ 107
Middelen ivm infecties ____________________________________________________________ 107
H4: geneesmiddelen mbt het urogenitaal stelsel ______________________________ 108
H5: geneesmiddelen ivm het ademhalingsstelsel _____________________________ 110
H6: middelen ivm oncologie ________________________________________________ 111
Alkylerende middelen ____________________________________________________________ 111
Antimetabolieten ________________________________________________________________ 112
Antitumorale antibiotica __________________________________________________________ 112
Monoklonale antilichamen _______________________________________________________ 112
Tyrosine kinase inhibitoren ________________________________________________________ 112
Samenvatting pathologie 1
H1: Algemene begrippen
Anatomie = de kennis van de normale bouw
Fysiologie = de kennis van het normaal functioneren
Ziekte = de verstoring van het functionele evenwicht (≃ homeostase: het constant blijven van de
interne omstandigheden. Het zorgt ervoor dat temp, pH, bloedvolume en vochtgehalte binnen
3
, bepaalde waarden blijven.) dat gepaard gaat met abnormale veranderingen van functies en
structuren.
Pathologie = de leer van de ziekten in het algemeen.
Pathofysiologie = de leer van de fysiologische processen die tot ziekten leiden.
Asymptomatisch = een ziekte waarbij de symptomen niet waarneembaar zijn.
Het diagnostisch onderzoek/diagnostiek = een toepassing van wetenschappelijke en klinische
methoden om een diagnose te stellen. Dit wordt door de arts uitgevoerd en is gebasseerd op:
➢ Anamnese en lichamelijk onderzoek
= Ondervragen van symptomen, de voorgeschiedenis en een familieanamnese om erfelijkheid
op te sporen.
➢ Eventueel aanvullend onderzoek
= Urine- en/of bloedonderzoek, elektrocardiografie, röntgenonderzoek, biopt (het afnemen
van een klein stukje weefsel voor microscopisch onderzoek.)
CT-scan (computer tomografie) = radiologisch onderzoek met röntgenstralen, de scan stuurt deze
stralen uit en meet hoeveel weefsel of bot er vandoor gelaten werd. Het maakt een dwarsdoorsnede
van het lichaam en brengt het in 3D beeld.
MRI-scan (magnetic resonance imaging) = deze scan gebruikt sterke magneetvelden en radiogolven
om weefsels te onderzoeken, het zijn ook dwarsdoorsneden van het lichaam.
Prognose = een uitspraak over het verwachte beloop en uitkomst van iemands ziekte.
Acute ziekte = ontstaat plotseling en duurt kort, vb.: verkoudheid.
Chronische ziekte = begint langzaam en is minder heftig, vb.: cardiovasculaire ziekten.
Remissie = de periode waarin symptomen verminderen maar dit is geen genezing!
Exacerbatie = de periode waarin symptomen in alle hevigheid terugkeren.
Recidief = wanneer een ziekte na herstel terugkeert, vb.: bij kanker.
Etiologie = de leer van de ziekteoorzaken.
Pathogenese = het ontstaansmechanisme van een ziekte, de wijze waarop de oorzaak lijdt tot de
anatomische en fysiologische veranderingen die tot de ziekte lijden.
Idiopathische ziekte = een ziekte waarvan de oorzaak niet gekend is, vb.: hypertensie.
Complicatie = een aandoening die bij een reeds bestaande ziekte optreedt en de situatie erger
maakt.
Dit zijn de belangrijkste oorzaken van ziekten die wel gekend zijn:
- Erfelijkheid: een afwijking in de genen
- Aangeboren (congenitaal): al aanwezig van bij de geboorte
- Degeneratie: structuur of werking van weefsel gaat achteruit, vb.: bij alzheimer
- Onsteking, auto-immuniteit of allergie: bij een auto-immuunziekte valt het lichaam zichzelf
aan en maakt het antostoffen tegen de eigen cellen aan.
- Neoplasmata: kankers
- Traumatisch: een letsel met een verloop door een beschadiging, kan psychisch zijn
- Voedingsgerelateerd
Er zijn ook verschillende risicofactoren van een ziekte en die kunnen we in twee opdelen:
1) Endogene risicofactoren = genetisch bepaald
2) Exogene risicofactoren = omgevingsfactoren, deze worden nog eens onderverdeeld:
➢ Chemische risicofactoren: erosieve stoffen, kan leiden tot branderosie
➢ Fysische risicofactoren: geluid of straling
➢ Biologische risicofactoren: virussen
➢ Voeding
➢ Stress
Risicofacoren = factoren die de kans op een bepaalde aandoening vergroten.
4
vorming voor volwassenen
Samenvatting pathologie 1________________________________________________ 3
H1: Algemene begrippen _____________________________________________________ 3
H2: Cardiologie _______________________________________________________________ 5
Het diagnostisch onderzoek ________________________________________________________ 5
Hart- en vaatziekten ________________________________________________________________ 6
Arteriële aandoeningen ____________________________________________________________ 6
Aandoeningen van het veneuze vaatstelsel _________________________________________ 8
Coronaire hartziekten ______________________________________________________________ 8
Aandoeningen van het myocard ___________________________________________________ 9
Hartklepaandoeningen ____________________________________________________________ 11
Hartgeleidingsstoornissen __________________________________________________________ 11
Hartfalen _________________________________________________________________________ 12
Shock ____________________________________________________________________________ 13
Hartaandoeningen bij kinderen ____________________________________________________ 13
H3: Bariatrische ingrepen _____________________________________________________ 14
Uitdrukking gewichtsverlies na operatie _____________________________________________ 14
Selectiecriteria ____________________________________________________________________ 15
Terugbetaling van het ziekenfonds _________________________________________________ 15
De ingrepen ______________________________________________________________________ 15
Begrippenlijst______________________________________________________________________ 21
__________________________________________________________________________________ 21
H4: Neurologie ______________________________________________________________ 21
Het diagnostisch onderzoek _______________________________________________________ 23
Hersen- en ruggenmergletsels ______________________________________________________ 23
Het cerebrovasculair accident _____________________________________________________ 24
Degeneratieve neurologische aandoeningen ______________________________________ 25
H5: Psychiatrie _______________________________________________________________ 26
Samenvatting farmacologie sem1 ________________________________________ 28
H1: Inleiding, toediening, resorptie en verdeling _______________________________ 28
De toediening ____________________________________________________________________ 28
De resorptie/absorptie _____________________________________________________________ 29
De verdeling ______________________________________________________________________ 32
H2: Eliminatie en interacties __________________________________________________ 33
Eliminatie _________________________________________________________________________ 33
Interacties ________________________________________________________________________ 35
Dosering, posologie en therapietrouw ______________________________________________ 36
Ongewenste effecten _____________________________________________________________ 37
H3: Indeling geneesmiddelen ________________________________________________ 38
Geneesmiddelenintoxicaties _______________________________________________________ 38
Farmacodynamiek ________________________________________________________________ 40
H4: Geneesmiddelen mbt het cardiovasculair stelsel __________________________ 41
Diuretica _________________________________________________________________________ 42
Beta-blokkers _____________________________________________________________________ 42
Calcium antagonisten / calcium channel blockers __________________________________ 43
1
, ACE-inhibitoren ___________________________________________________________________ 43
Sartanen _________________________________________________________________________ 44
Hypolipemiërende middelen _________________________________________________ 44
1. Statines ______________________________________________________________________ 45
Fibraten __________________________________________________________________________ 45
Omega-3-vetzuren ________________________________________________________________ 45
Samenvatting pathologie 2_______________________________________________ 46
H1: Pneumologie ____________________________________________________________ 46
De diagnose ______________________________________________________________________ 46
COPD: Chronic Obstructive Pulmonary Disease _____________________________________ 47
H2: endocrinologie __________________________________________________________ 49
De pancreas/alvleesklier __________________________________________________________ 49
H3: spijsverteringsstelsel ______________________________________________________ 51
Samenvatting farmacologie 2 ____________________________________________ 52
H1: Geneesmiddelen ivm obesitas ____________________________________________ 52
H2: Endocrinologie ___________________________________________________________ 53
De pancreas/alvleesklier __________________________________________________________ 53
Schildklier _________________________________________________________________________ 57
Bijnieren __________________________________________________________________________ 57
H3: spijsverteringsstelsel ______________________________________________________ 58
Anti-emetica______________________________________________________________________ 58
Antidiarreïca ______________________________________________________________________ 58
Laxativa __________________________________________________________________________ 59
Spasmolytica _____________________________________________________________________ 60
Antacida _________________________________________________________________________ 60
Maagzuursecretie inhibitoren ______________________________________________________ 61
Samenvatting pathologie 3_______________________________________________ 62
H1: Aandoeningen van het afweersysteem ____________________________________ 62
Aspecifiek of aangeboren afweersysteem __________________________________________ 64
Specifieke of verworven afweersysteem ____________________________________________ 66
Allergieën ________________________________________________________________________ 67
Auto-immuunziekten ______________________________________________________________ 71
Reumatologie_____________________________________________________________________ 71
Immuundeficiëntie ________________________________________________________________ 71
H2: Infectiologie _____________________________________________________________ 74
H3: hematologie _____________________________________________________________ 77
Anemie/bloedarmoede ___________________________________________________________ 80
H4: oncologie _______________________________________________________________ 83
Diagnostisch onderzoek ___________________________________________________________ 87
Behandeling ______________________________________________________________________ 88
Soorten kanker ____________________________________________________________________ 91
H5: nefrologie _______________________________________________________________ 94
Het zuur-base evenwicht __________________________________________________________ 94
Nefropathie_______________________________________________________________________ 95
Samenvatting farmacologie 3 __________________________________________ 100
H1: geneesmiddelen mbt het zenuwstelsel ___________________________________ 100
2
, Hypnotica, sedativa en anxiolytica ________________________________________________ 100
Antipsychotica ___________________________________________________________________ 101
Antidepressiva ___________________________________________________________________ 101
Centrale stimulantia ______________________________________________________________ 103
Antiparkinsonmiddelen ___________________________________________________________ 103
Anti-epileptica ___________________________________________________________________ 103
Anti-alzheimermiddelen __________________________________________________________ 104
H2: geneesmiddelen mbt pijn en koorts ______________________________________ 104
Geneesmiddelen voor pijnbehandeling ___________________________________________ 104
Onstekingsremmende geneesmiddelen ___________________________________________ 105
H3: geneesmiddelen mbt bloed en stolling ___________________________________ 106
Antitrombotica ___________________________________________________________________ 106
Antihemorragica _________________________________________________________________ 107
Middelen ivm bloedvorming ______________________________________________________ 107
Middelen ivm infecties ____________________________________________________________ 107
H4: geneesmiddelen mbt het urogenitaal stelsel ______________________________ 108
H5: geneesmiddelen ivm het ademhalingsstelsel _____________________________ 110
H6: middelen ivm oncologie ________________________________________________ 111
Alkylerende middelen ____________________________________________________________ 111
Antimetabolieten ________________________________________________________________ 112
Antitumorale antibiotica __________________________________________________________ 112
Monoklonale antilichamen _______________________________________________________ 112
Tyrosine kinase inhibitoren ________________________________________________________ 112
Samenvatting pathologie 1
H1: Algemene begrippen
Anatomie = de kennis van de normale bouw
Fysiologie = de kennis van het normaal functioneren
Ziekte = de verstoring van het functionele evenwicht (≃ homeostase: het constant blijven van de
interne omstandigheden. Het zorgt ervoor dat temp, pH, bloedvolume en vochtgehalte binnen
3
, bepaalde waarden blijven.) dat gepaard gaat met abnormale veranderingen van functies en
structuren.
Pathologie = de leer van de ziekten in het algemeen.
Pathofysiologie = de leer van de fysiologische processen die tot ziekten leiden.
Asymptomatisch = een ziekte waarbij de symptomen niet waarneembaar zijn.
Het diagnostisch onderzoek/diagnostiek = een toepassing van wetenschappelijke en klinische
methoden om een diagnose te stellen. Dit wordt door de arts uitgevoerd en is gebasseerd op:
➢ Anamnese en lichamelijk onderzoek
= Ondervragen van symptomen, de voorgeschiedenis en een familieanamnese om erfelijkheid
op te sporen.
➢ Eventueel aanvullend onderzoek
= Urine- en/of bloedonderzoek, elektrocardiografie, röntgenonderzoek, biopt (het afnemen
van een klein stukje weefsel voor microscopisch onderzoek.)
CT-scan (computer tomografie) = radiologisch onderzoek met röntgenstralen, de scan stuurt deze
stralen uit en meet hoeveel weefsel of bot er vandoor gelaten werd. Het maakt een dwarsdoorsnede
van het lichaam en brengt het in 3D beeld.
MRI-scan (magnetic resonance imaging) = deze scan gebruikt sterke magneetvelden en radiogolven
om weefsels te onderzoeken, het zijn ook dwarsdoorsneden van het lichaam.
Prognose = een uitspraak over het verwachte beloop en uitkomst van iemands ziekte.
Acute ziekte = ontstaat plotseling en duurt kort, vb.: verkoudheid.
Chronische ziekte = begint langzaam en is minder heftig, vb.: cardiovasculaire ziekten.
Remissie = de periode waarin symptomen verminderen maar dit is geen genezing!
Exacerbatie = de periode waarin symptomen in alle hevigheid terugkeren.
Recidief = wanneer een ziekte na herstel terugkeert, vb.: bij kanker.
Etiologie = de leer van de ziekteoorzaken.
Pathogenese = het ontstaansmechanisme van een ziekte, de wijze waarop de oorzaak lijdt tot de
anatomische en fysiologische veranderingen die tot de ziekte lijden.
Idiopathische ziekte = een ziekte waarvan de oorzaak niet gekend is, vb.: hypertensie.
Complicatie = een aandoening die bij een reeds bestaande ziekte optreedt en de situatie erger
maakt.
Dit zijn de belangrijkste oorzaken van ziekten die wel gekend zijn:
- Erfelijkheid: een afwijking in de genen
- Aangeboren (congenitaal): al aanwezig van bij de geboorte
- Degeneratie: structuur of werking van weefsel gaat achteruit, vb.: bij alzheimer
- Onsteking, auto-immuniteit of allergie: bij een auto-immuunziekte valt het lichaam zichzelf
aan en maakt het antostoffen tegen de eigen cellen aan.
- Neoplasmata: kankers
- Traumatisch: een letsel met een verloop door een beschadiging, kan psychisch zijn
- Voedingsgerelateerd
Er zijn ook verschillende risicofactoren van een ziekte en die kunnen we in twee opdelen:
1) Endogene risicofactoren = genetisch bepaald
2) Exogene risicofactoren = omgevingsfactoren, deze worden nog eens onderverdeeld:
➢ Chemische risicofactoren: erosieve stoffen, kan leiden tot branderosie
➢ Fysische risicofactoren: geluid of straling
➢ Biologische risicofactoren: virussen
➢ Voeding
➢ Stress
Risicofacoren = factoren die de kans op een bepaalde aandoening vergroten.
4
