2026
Strafprocesrecht &
Mensenrechten
PROF. PAUL DE HERT
,Strafprocesrecht & Mensenrechten 2025-2026
Prof. Paul De Hert
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Organen en personen bij het strafproces betrokken .................................................. 4
Situering van het strafproces ............................................................................................................ 4
Actoren ........................................................................................................................................... 4
De gerechtelijke politie ................................................................................................................. 4
Het Openbaar Ministerie .............................................................................................................. 6
De Onderzoeksrechter ............................................................................................................... 10
De Onderzoeksgerechten ........................................................................................................... 11
De Vonnisgerechten ................................................................................................................... 12
De strafuitvoeringsrechtbank ...................................................................................................... 14
Hof van Cassatie ........................................................................................................................ 15
De dader.................................................................................................................................... 15
De benadeelde .......................................................................................................................... 15
De burgerrechtelijke aansprakelijke partij .................................................................................... 16
Hoofdstuk 2 – De strafvordering ................................................................................................... 17
Begrip ............................................................................................................................................17
Uitoefening van de srafvordering .....................................................................................................17
Hinderpalen bij het uitoefenen van de strafvordering ........................................................................18
Gronden van schorsing van de strafvordering .............................................................................. 18
De gronden van verval van de strafvordering ................................................................................ 20
Hoofdstuk 3 – De burgerlijke vordering .......................................................................................... 23
Begrip ............................................................................................................................................23
De rechten van het slachtoBer.........................................................................................................23
Het slachtoFer dat geen enkele actie heeft ondernomen ............................................................. 23
De verklaring van de benadeelde persoon ................................................................................... 24
De uitoefening van de burgerlijke vordering door de burgerlijke partij ............................................ 24
Bijzondere procedure: bemiddeling .................................................................................................27
Hoofdstuk 4 – Het opsporingsonderzoek ....................................................................................... 29
Situering – begrip ............................................................................................................................29
Verschil opsporingsonderzoek en gerechtelijk onderzoek ............................................................. 30
Basiskenmerken opsporingsonderzoek ....................................................................................... 30
Start van het opsporingsonderzoek ..................................................................................................31
Het verloop van het opsporingsonderzoek........................................................................................32
Relatie OM en politie .................................................................................................................. 32
De voornaamste opsporingshandelingen mogelijk in een opsporingsonderzoek ............................ 32
Actiemogelijkheden van de rechtstreeks belanghebbenden, de verdachte en benadeelde, en derden .42
De rechtstreeks belanghebbenden: inzage en/of afschrift van het strafdossier .............................. 42
Recht op inzage en afschrift voor ‘derden’.................................................................................... 43
De verdachte en de benadeelde persoon: verrichten van bijkomende opsporingshandelingen en
controle op langdurige opsporingsonderzoeken ........................................................................... 43
1
,Strafprocesrecht & Mensenrechten 2025-2026
Prof. Paul De Hert
Derden: opheFing van een maatregel met betrekking tot goederen en inzage en/of afschrift van het
strafdossier ............................................................................................................................... 44
Hoofdstuk 5 – Het gerechtelijk onderzoek ..................................................................................... 45
Begrip ............................................................................................................................................45
3 basiskenmerken van het gerechtelijk onderzoek........................................................................ 45
Start van het gerechtelijk onderzoek ................................................................................................46
Verloop van het gerechtelijk onderzoek ............................................................................................48
Hoe verloopt een gerechtelijk onderzoek geleid door de onderzoeksrechter? ................................ 48
Relatie van de onderzoeksrechter met de politie .......................................................................... 48
De onderzoekshandelingen ........................................................................................................ 48
De actiemogelijkheden van het Openbaar Ministerie, de rechtstreeks belanghebbenden, de
inverdenkinggestelde en de burgerlijke partij, en derden ...................................................................59
Actiemogelijkgeden van het Openbaar Ministerie......................................................................... 59
Actiemogelijkheden derden ........................................................................................................ 60
Toezicht op het gerechtelijk onderzoek.............................................................................................61
Het klassiek toezicht van de KI .................................................................................................... 61
Het driemaandelijks toezicht op de burgerinfiltratie, zolang deze niet is beëindigd ......................... 63
Hoofdstuk 7 – Het einde van het vooronderzoek in strafzaken ........................................................ 64
Einde van het opsporingsonderzoek ................................................................................................64
Het seponeren van de zaak ......................................................................................................... 64
Het voorstellen van een minnelijke schikking ............................................................................... 64
De strafbemiddeling ................................................................................................................... 65
De erkenning van schuld ............................................................................................................ 67
Toezegging in het kader van de strafvordering............................................................................... 69
Het gerechtelijk onderzoek vorderen ........................................................................................... 70
Rechtstreeks dagvaarden ........................................................................................................... 70
Rechtstreeks dagvaarden door oproeping bij proces-verbaal ........................................................ 71
De snelrechtprocedure met het oog op onmiddellijke verschijning, zonder regeling van rechtspleging
door de Raadkamer .................................................................................................................... 72
Het einde van het gerechtelijk onderzoek .........................................................................................73
De beschikking tot mededeling ne de vordering tot regeling van de rechtspleging .......................... 74
Controle op de bijzondere opsporingsmethoden op het einde van een gerechtelijk onderzoek ....... 74
Procedure voor de Raadkamer (!!) ............................................................................................... 75
De taak van de Raadkamer ......................................................................................................... 76
Beschikkingen van de Raadkamer ............................................................................................... 77
Motiveringsverplichting van de Raadkamer .................................................................................. 77
Hoger beroep tegen de beschikking van de Raadkamer ....................................................................78
Hoofdstuk 8 – De behandeling van de zaak ten gronde ................................................................... 79
Kenmerken van de behandeling van de zaak ten gronde ....................................................................79
Mondeling.................................................................................................................................. 79
De kwalificatie van het feit ...............................................................................................................80
Bewijs ............................................................................................................................................80
2
, Strafprocesrecht & Mensenrechten 2025-2026
Prof. Paul De Hert
Bewijslast .................................................................................................................................. 80
Bewijsmiddelen ......................................................................................................................... 81
Bewijswaarde ............................................................................................................................ 81
Bewijskracht .............................................................................................................................. 82
Proces-verbaal van de terechtzitting ................................................................................................82
Motivering van vonnissen en arresten ..............................................................................................83
Samenhang en onsplitsbaarheid .....................................................................................................84
Hoofdstuk 9 – De procedure voor de verschillende vonnisgerechten .............................................. 86
De politierechtbank ........................................................................................................................86
Aanhangigmaking ...................................................................................................................... 86
De terechtzitting ten gronde........................................................................................................ 87
Het vonnis ................................................................................................................................. 89
Procedure voor de correctionele rechtbank .....................................................................................90
Aanhangigmaking ...................................................................................................................... 90
De terechtzitting ten gronde........................................................................................................ 91
Het vonnis ................................................................................................................................. 91
Procedure voor het Hof van Assisen.................................................................................................93
Procedure voorafgaand aan de zitting ten grode ........................................................................... 93
Zitting ten gronde ....................................................................................................................... 93
Hoofdstuk 10 – De rechtsmiddelen ............................................................................................... 94
Het Hof van Beroep.........................................................................................................................94
Aanhangigmaking ...................................................................................................................... 94
De terechtzitting ten gronde en het arrest .................................................................................... 94
De rechtsmiddelen .........................................................................................................................95
Verzet ........................................................................................................................................ 95
Hoger beroep ............................................................................................................................. 98
Cassatieberoep ....................................................................................................................... 101
3
Strafprocesrecht &
Mensenrechten
PROF. PAUL DE HERT
,Strafprocesrecht & Mensenrechten 2025-2026
Prof. Paul De Hert
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Organen en personen bij het strafproces betrokken .................................................. 4
Situering van het strafproces ............................................................................................................ 4
Actoren ........................................................................................................................................... 4
De gerechtelijke politie ................................................................................................................. 4
Het Openbaar Ministerie .............................................................................................................. 6
De Onderzoeksrechter ............................................................................................................... 10
De Onderzoeksgerechten ........................................................................................................... 11
De Vonnisgerechten ................................................................................................................... 12
De strafuitvoeringsrechtbank ...................................................................................................... 14
Hof van Cassatie ........................................................................................................................ 15
De dader.................................................................................................................................... 15
De benadeelde .......................................................................................................................... 15
De burgerrechtelijke aansprakelijke partij .................................................................................... 16
Hoofdstuk 2 – De strafvordering ................................................................................................... 17
Begrip ............................................................................................................................................17
Uitoefening van de srafvordering .....................................................................................................17
Hinderpalen bij het uitoefenen van de strafvordering ........................................................................18
Gronden van schorsing van de strafvordering .............................................................................. 18
De gronden van verval van de strafvordering ................................................................................ 20
Hoofdstuk 3 – De burgerlijke vordering .......................................................................................... 23
Begrip ............................................................................................................................................23
De rechten van het slachtoBer.........................................................................................................23
Het slachtoFer dat geen enkele actie heeft ondernomen ............................................................. 23
De verklaring van de benadeelde persoon ................................................................................... 24
De uitoefening van de burgerlijke vordering door de burgerlijke partij ............................................ 24
Bijzondere procedure: bemiddeling .................................................................................................27
Hoofdstuk 4 – Het opsporingsonderzoek ....................................................................................... 29
Situering – begrip ............................................................................................................................29
Verschil opsporingsonderzoek en gerechtelijk onderzoek ............................................................. 30
Basiskenmerken opsporingsonderzoek ....................................................................................... 30
Start van het opsporingsonderzoek ..................................................................................................31
Het verloop van het opsporingsonderzoek........................................................................................32
Relatie OM en politie .................................................................................................................. 32
De voornaamste opsporingshandelingen mogelijk in een opsporingsonderzoek ............................ 32
Actiemogelijkheden van de rechtstreeks belanghebbenden, de verdachte en benadeelde, en derden .42
De rechtstreeks belanghebbenden: inzage en/of afschrift van het strafdossier .............................. 42
Recht op inzage en afschrift voor ‘derden’.................................................................................... 43
De verdachte en de benadeelde persoon: verrichten van bijkomende opsporingshandelingen en
controle op langdurige opsporingsonderzoeken ........................................................................... 43
1
,Strafprocesrecht & Mensenrechten 2025-2026
Prof. Paul De Hert
Derden: opheFing van een maatregel met betrekking tot goederen en inzage en/of afschrift van het
strafdossier ............................................................................................................................... 44
Hoofdstuk 5 – Het gerechtelijk onderzoek ..................................................................................... 45
Begrip ............................................................................................................................................45
3 basiskenmerken van het gerechtelijk onderzoek........................................................................ 45
Start van het gerechtelijk onderzoek ................................................................................................46
Verloop van het gerechtelijk onderzoek ............................................................................................48
Hoe verloopt een gerechtelijk onderzoek geleid door de onderzoeksrechter? ................................ 48
Relatie van de onderzoeksrechter met de politie .......................................................................... 48
De onderzoekshandelingen ........................................................................................................ 48
De actiemogelijkheden van het Openbaar Ministerie, de rechtstreeks belanghebbenden, de
inverdenkinggestelde en de burgerlijke partij, en derden ...................................................................59
Actiemogelijkgeden van het Openbaar Ministerie......................................................................... 59
Actiemogelijkheden derden ........................................................................................................ 60
Toezicht op het gerechtelijk onderzoek.............................................................................................61
Het klassiek toezicht van de KI .................................................................................................... 61
Het driemaandelijks toezicht op de burgerinfiltratie, zolang deze niet is beëindigd ......................... 63
Hoofdstuk 7 – Het einde van het vooronderzoek in strafzaken ........................................................ 64
Einde van het opsporingsonderzoek ................................................................................................64
Het seponeren van de zaak ......................................................................................................... 64
Het voorstellen van een minnelijke schikking ............................................................................... 64
De strafbemiddeling ................................................................................................................... 65
De erkenning van schuld ............................................................................................................ 67
Toezegging in het kader van de strafvordering............................................................................... 69
Het gerechtelijk onderzoek vorderen ........................................................................................... 70
Rechtstreeks dagvaarden ........................................................................................................... 70
Rechtstreeks dagvaarden door oproeping bij proces-verbaal ........................................................ 71
De snelrechtprocedure met het oog op onmiddellijke verschijning, zonder regeling van rechtspleging
door de Raadkamer .................................................................................................................... 72
Het einde van het gerechtelijk onderzoek .........................................................................................73
De beschikking tot mededeling ne de vordering tot regeling van de rechtspleging .......................... 74
Controle op de bijzondere opsporingsmethoden op het einde van een gerechtelijk onderzoek ....... 74
Procedure voor de Raadkamer (!!) ............................................................................................... 75
De taak van de Raadkamer ......................................................................................................... 76
Beschikkingen van de Raadkamer ............................................................................................... 77
Motiveringsverplichting van de Raadkamer .................................................................................. 77
Hoger beroep tegen de beschikking van de Raadkamer ....................................................................78
Hoofdstuk 8 – De behandeling van de zaak ten gronde ................................................................... 79
Kenmerken van de behandeling van de zaak ten gronde ....................................................................79
Mondeling.................................................................................................................................. 79
De kwalificatie van het feit ...............................................................................................................80
Bewijs ............................................................................................................................................80
2
, Strafprocesrecht & Mensenrechten 2025-2026
Prof. Paul De Hert
Bewijslast .................................................................................................................................. 80
Bewijsmiddelen ......................................................................................................................... 81
Bewijswaarde ............................................................................................................................ 81
Bewijskracht .............................................................................................................................. 82
Proces-verbaal van de terechtzitting ................................................................................................82
Motivering van vonnissen en arresten ..............................................................................................83
Samenhang en onsplitsbaarheid .....................................................................................................84
Hoofdstuk 9 – De procedure voor de verschillende vonnisgerechten .............................................. 86
De politierechtbank ........................................................................................................................86
Aanhangigmaking ...................................................................................................................... 86
De terechtzitting ten gronde........................................................................................................ 87
Het vonnis ................................................................................................................................. 89
Procedure voor de correctionele rechtbank .....................................................................................90
Aanhangigmaking ...................................................................................................................... 90
De terechtzitting ten gronde........................................................................................................ 91
Het vonnis ................................................................................................................................. 91
Procedure voor het Hof van Assisen.................................................................................................93
Procedure voorafgaand aan de zitting ten grode ........................................................................... 93
Zitting ten gronde ....................................................................................................................... 93
Hoofdstuk 10 – De rechtsmiddelen ............................................................................................... 94
Het Hof van Beroep.........................................................................................................................94
Aanhangigmaking ...................................................................................................................... 94
De terechtzitting ten gronde en het arrest .................................................................................... 94
De rechtsmiddelen .........................................................................................................................95
Verzet ........................................................................................................................................ 95
Hoger beroep ............................................................................................................................. 98
Cassatieberoep ....................................................................................................................... 101
3
