MATERIEEL STRAFRECHT
EXAMEN:
Vb: ter beschikkingstelling van strafuitveroingsrechtbank: wat is dat?
Uitstel en opschorting in oud strafwetboek tov nieuw strafwetboek => vragen die je zeker kan
krijgen
Slides geeft een goed beeld wat hij als leerstof ziet en daar houdt hij zich ook
2.4.5 en 3.7.3
Deel II (103 vanaf 2.2. tot 118)
Deel I, H2 ‘functies en achtergronden’ =39-71(wordt heel summier besproken, studenten
moeten het zelf lezen en op het examen een van de twee volgende vragen kunnen
beantwoorden
‘Leg uit hoe de Code Pénal of Code Napoleon (1810) en de Code Pénal Belge (1867)
beïnvloed zijn door de klassieke leer’ (cf. 2.4.5)
Code Pénal van 1810 onder Napoleon
- Wetboek belichaamde veel vh klassieke strafrechtsdenken
- Legaliteit en proportionaliteit stonden centraal en aantal concepten zoals de poging en
misdrijf bepalen werden verder uitgewerkt
- Kende min en maxstraffen
- Werd gezegd dat het een wetboek was met te zware straffen waarbij de klemtoon in
belangrijke mate op vergelding lag
➔ Zonder veel aandacht voor proportionaliteitsoverwegingen
Vb: in elk geval was gevangenisstraf in wetboek prominent en als straf aanwezig
Code Pénal Belge
- Verschilde nt veel met wetboek v 1810
- Vernieuwingen met betrekking tot straffen waarin duidelijke verzachtende
omstandigheden aangebracht werden
- Doodstraf bleef evenwel bestaan
- Vooral aanpassingen v juridische technische aard die fouten in napoleontische wetboek
moest wegnemen
Klassiek strafrecht
- Klemtoon op de daad met veel meer aandacht voor legaliteit en proportionaliteit en
schuld
‘Leg uit hoe het nieuwe Strafwetboek aansluit bij het gedachtengoed van het nieuwe
sociaal verweer, maar ook andere, meer daadgerichte elementen bevat’).
Nieuw sociaal verweer
- Klemtoon ligt op
➔ fundamentele mensenrechten
➔ rechtsbeschermende beginselen
➔ resocialisatie vd delinquent
- dader nog steeds erg centraal vr strafrechtelijke interventie
➔ strafrechtelijke interventie en hulpverlening hand in hand = straffen moeten ook
dienen om de persoon te helpen
, - voorbeelden die door nieuw sociaal verweer geïnspireerd zijn en aanpassingen brachten
aan oude wetten
• probatiewet
• interneringswet
• jeugdbeschermingswet
nieuw strafwetboek
- streefdoel om een wetboek te maken dat accuraat, coherent en eenvoudig is
- accuraat
= moet garantie zijn voor de rechtszekerheid
- coherentie
= moet het mogelijk maken om de wet vlot toe te passen op concrete situaties
- eenvoudig wetboek
= nodig om iedereen de wet moet (kunnen) kennen
Link
- grote mate dadergericht met veel mogelijkheden tot individualisering bij de bestraffing en
een grote aandacht vr resocialisatie en herstel
- breiden arsenaal aan straffen uit en beperkt de gevangenisstraf
, Les 1
Hoofdstuk 1 een juridische situering
1. Een begripsomschrijving
- Juristen
➔ Zien strafrecht als geheel v rechtsregels over misdrijf, dader en straf
- Juridische definitie 5 componenten:
1. Wat is een misdrijf
- Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en welke gedargingen misdrijven
zijn
- = afwijkingen vd norm die ongewenst en voldoende ernstig geacht worden om reactie in
vorm v straf te verantwoorden
➔ Verschilt in tijd en ruimte
- Strafrecht houdt zich bezig op 2 manieren bezig met misdrijven
• Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven kunnen zijn en wat
noodzakelijke bestanddelen v elk misdrijf zijn
= bepalingen over misdrijven algemeen
• Bepaalt welke gedragingen misdrijven zijn: specifieke misdrijfomschrijvingen,
strafbaarstellingen of incriminaties
= bepalingen over misdrijven in het bijzonder
2. Wie zijn de daders?
- Wie dader v misdrijf en strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt
- Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen verantwoordelijk zijn
3. Wat is een straf?
- Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven worden gesteld
4. Voorwaarden vr opleggingen en uitvoering
- Onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen worden opgelegd en uitgevoerd
5. Procedureregels
- Hoe bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf
= houdt zich niet alleen bezig met inhoudelijke aspecten v misdrijf, dader en straf
MAAR ook
➔ formele regels over hoe bevoegde instanties over misdrijf, straf en dader oordelen
2. Strafrecht als publiek recht
- Verticale rechtsverhouding
= plegen v misdrijf brengt relatie tussen persoon die het misdrijf pleegt en de staat
➔ Recht om straffen is vr staat
➔ Burgers geen bevoegdheid om te bepalen of bepaalde gedraging al dan nt strafbaar
is of moet worden gestraft
- Openbare orde
= strafwetten dwingend recht
➔ Niemand kan zich buiten de strafwet stellen
➔ SLA kunnen nt beslissen dat bepaalde gedraging tov hen nt v onder strafwet valt
Vb: zaak Bart de Pauw
! tenzij strafwet het expliciet bepaalt zal toestemming v sla geen rechtvaardiging
kunnen vormen v misdrijf !
Vb: aantastingen v fysieke integriteit die met toestemming v sla zijn aangebracht blijft
strafbaar
- Slachtoffers
• Sla nt staat om te straffen, doet de staat
, • Nieuw strafwetboek: klachtmisdrijven afgeschaft
= misdrijven waarvoor klacht vh sla noodzakelijk was vr bestraffing vh misdrijf
Vb: laster, smaad of belaging
➢ Nu SLA nt meer nodig om strafprocedure op te starten en bestraffing mogelijk
te maken
• Sla kan deelnemen aan strafprocedure
➢ Sommige gevallen zelf opstarten via klacht met stelling v burgerlijke partij bij
onderzoeksrechter of rechtstreekse dagvaarding vr vonnisgerecht
➢ Strafprocedure schadevergoeding vorderen
! maar geen straf !
3. Materieel en formeel strafrecht
- Materieel = component v 1 tot en met 4
= rechtsregels die betrekking hebben op omschrijving v strafbare gedragingen,
daderschap, straffen en de voorwaarden om straffen op te leggen en uit te voeren
- Formeel = component 5
= procedureregels over toepassing v materieel strafrecht
➔ Bepaalt dr wie en op welke manier misdrijven worden vastgesteld, opgespoord,
vervolgd, bewezen, berecht en uitgevoerd
- Strafuitvoeringsrecht
= geheel aan rechtsregels die betrekking hebben op voorwaarden, modaliteiten en
procedures mbt uitvoering vd straf
➔ Zit in beide
➔ Recht dat strafuitvoering regelt: dr rechter opgelegde straffen worden vaak nog
aangepast en veranderd tijdens uitvoering ervan
- Materieel (inhoud) heeft het formele (de vorm) nodig om toepassing en afdwinging te
krijgen
4. Nationaal en internationaal strafrecht
4.1 nationaal strafrecht
- bepalen wat niet mag en hoe dit bestraft wordt is nationaal
- strafrecht per land afzonderlijk geregeld
- federaal parlement
➔ heeft bevoegdheid om via wetten materieel strafrecht te maken
➔ ook andere strafwetgever:
• gemeenschappen
• gewesten
vb: strafbaarstelling vr inbreuken op milieuregels invoeren
• provincies
• gemeenten
vb: straffen bepalen vr inbreuken op de openbare orde en veiligheid
4.2 internationaal strafrecht
- nationaal recht met intern achtergrond
• op vlak v materieel strafrecht nt veel internationaal strafecht
➢ strafbaarstellingen = nationaal
• sommige gedragingen zo ernstig dat ze overal strafbaar moeten zijn/gelijkaardige
manier bestraft worden
vb: mensenhandel, terrorisme, foltering…
➢ Verenigde Naties, Raad v Europa
EXAMEN:
Vb: ter beschikkingstelling van strafuitveroingsrechtbank: wat is dat?
Uitstel en opschorting in oud strafwetboek tov nieuw strafwetboek => vragen die je zeker kan
krijgen
Slides geeft een goed beeld wat hij als leerstof ziet en daar houdt hij zich ook
2.4.5 en 3.7.3
Deel II (103 vanaf 2.2. tot 118)
Deel I, H2 ‘functies en achtergronden’ =39-71(wordt heel summier besproken, studenten
moeten het zelf lezen en op het examen een van de twee volgende vragen kunnen
beantwoorden
‘Leg uit hoe de Code Pénal of Code Napoleon (1810) en de Code Pénal Belge (1867)
beïnvloed zijn door de klassieke leer’ (cf. 2.4.5)
Code Pénal van 1810 onder Napoleon
- Wetboek belichaamde veel vh klassieke strafrechtsdenken
- Legaliteit en proportionaliteit stonden centraal en aantal concepten zoals de poging en
misdrijf bepalen werden verder uitgewerkt
- Kende min en maxstraffen
- Werd gezegd dat het een wetboek was met te zware straffen waarbij de klemtoon in
belangrijke mate op vergelding lag
➔ Zonder veel aandacht voor proportionaliteitsoverwegingen
Vb: in elk geval was gevangenisstraf in wetboek prominent en als straf aanwezig
Code Pénal Belge
- Verschilde nt veel met wetboek v 1810
- Vernieuwingen met betrekking tot straffen waarin duidelijke verzachtende
omstandigheden aangebracht werden
- Doodstraf bleef evenwel bestaan
- Vooral aanpassingen v juridische technische aard die fouten in napoleontische wetboek
moest wegnemen
Klassiek strafrecht
- Klemtoon op de daad met veel meer aandacht voor legaliteit en proportionaliteit en
schuld
‘Leg uit hoe het nieuwe Strafwetboek aansluit bij het gedachtengoed van het nieuwe
sociaal verweer, maar ook andere, meer daadgerichte elementen bevat’).
Nieuw sociaal verweer
- Klemtoon ligt op
➔ fundamentele mensenrechten
➔ rechtsbeschermende beginselen
➔ resocialisatie vd delinquent
- dader nog steeds erg centraal vr strafrechtelijke interventie
➔ strafrechtelijke interventie en hulpverlening hand in hand = straffen moeten ook
dienen om de persoon te helpen
, - voorbeelden die door nieuw sociaal verweer geïnspireerd zijn en aanpassingen brachten
aan oude wetten
• probatiewet
• interneringswet
• jeugdbeschermingswet
nieuw strafwetboek
- streefdoel om een wetboek te maken dat accuraat, coherent en eenvoudig is
- accuraat
= moet garantie zijn voor de rechtszekerheid
- coherentie
= moet het mogelijk maken om de wet vlot toe te passen op concrete situaties
- eenvoudig wetboek
= nodig om iedereen de wet moet (kunnen) kennen
Link
- grote mate dadergericht met veel mogelijkheden tot individualisering bij de bestraffing en
een grote aandacht vr resocialisatie en herstel
- breiden arsenaal aan straffen uit en beperkt de gevangenisstraf
, Les 1
Hoofdstuk 1 een juridische situering
1. Een begripsomschrijving
- Juristen
➔ Zien strafrecht als geheel v rechtsregels over misdrijf, dader en straf
- Juridische definitie 5 componenten:
1. Wat is een misdrijf
- Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en welke gedargingen misdrijven
zijn
- = afwijkingen vd norm die ongewenst en voldoende ernstig geacht worden om reactie in
vorm v straf te verantwoorden
➔ Verschilt in tijd en ruimte
- Strafrecht houdt zich bezig op 2 manieren bezig met misdrijven
• Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven kunnen zijn en wat
noodzakelijke bestanddelen v elk misdrijf zijn
= bepalingen over misdrijven algemeen
• Bepaalt welke gedragingen misdrijven zijn: specifieke misdrijfomschrijvingen,
strafbaarstellingen of incriminaties
= bepalingen over misdrijven in het bijzonder
2. Wie zijn de daders?
- Wie dader v misdrijf en strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt
- Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen verantwoordelijk zijn
3. Wat is een straf?
- Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven worden gesteld
4. Voorwaarden vr opleggingen en uitvoering
- Onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen worden opgelegd en uitgevoerd
5. Procedureregels
- Hoe bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf
= houdt zich niet alleen bezig met inhoudelijke aspecten v misdrijf, dader en straf
MAAR ook
➔ formele regels over hoe bevoegde instanties over misdrijf, straf en dader oordelen
2. Strafrecht als publiek recht
- Verticale rechtsverhouding
= plegen v misdrijf brengt relatie tussen persoon die het misdrijf pleegt en de staat
➔ Recht om straffen is vr staat
➔ Burgers geen bevoegdheid om te bepalen of bepaalde gedraging al dan nt strafbaar
is of moet worden gestraft
- Openbare orde
= strafwetten dwingend recht
➔ Niemand kan zich buiten de strafwet stellen
➔ SLA kunnen nt beslissen dat bepaalde gedraging tov hen nt v onder strafwet valt
Vb: zaak Bart de Pauw
! tenzij strafwet het expliciet bepaalt zal toestemming v sla geen rechtvaardiging
kunnen vormen v misdrijf !
Vb: aantastingen v fysieke integriteit die met toestemming v sla zijn aangebracht blijft
strafbaar
- Slachtoffers
• Sla nt staat om te straffen, doet de staat
, • Nieuw strafwetboek: klachtmisdrijven afgeschaft
= misdrijven waarvoor klacht vh sla noodzakelijk was vr bestraffing vh misdrijf
Vb: laster, smaad of belaging
➢ Nu SLA nt meer nodig om strafprocedure op te starten en bestraffing mogelijk
te maken
• Sla kan deelnemen aan strafprocedure
➢ Sommige gevallen zelf opstarten via klacht met stelling v burgerlijke partij bij
onderzoeksrechter of rechtstreekse dagvaarding vr vonnisgerecht
➢ Strafprocedure schadevergoeding vorderen
! maar geen straf !
3. Materieel en formeel strafrecht
- Materieel = component v 1 tot en met 4
= rechtsregels die betrekking hebben op omschrijving v strafbare gedragingen,
daderschap, straffen en de voorwaarden om straffen op te leggen en uit te voeren
- Formeel = component 5
= procedureregels over toepassing v materieel strafrecht
➔ Bepaalt dr wie en op welke manier misdrijven worden vastgesteld, opgespoord,
vervolgd, bewezen, berecht en uitgevoerd
- Strafuitvoeringsrecht
= geheel aan rechtsregels die betrekking hebben op voorwaarden, modaliteiten en
procedures mbt uitvoering vd straf
➔ Zit in beide
➔ Recht dat strafuitvoering regelt: dr rechter opgelegde straffen worden vaak nog
aangepast en veranderd tijdens uitvoering ervan
- Materieel (inhoud) heeft het formele (de vorm) nodig om toepassing en afdwinging te
krijgen
4. Nationaal en internationaal strafrecht
4.1 nationaal strafrecht
- bepalen wat niet mag en hoe dit bestraft wordt is nationaal
- strafrecht per land afzonderlijk geregeld
- federaal parlement
➔ heeft bevoegdheid om via wetten materieel strafrecht te maken
➔ ook andere strafwetgever:
• gemeenschappen
• gewesten
vb: strafbaarstelling vr inbreuken op milieuregels invoeren
• provincies
• gemeenten
vb: straffen bepalen vr inbreuken op de openbare orde en veiligheid
4.2 internationaal strafrecht
- nationaal recht met intern achtergrond
• op vlak v materieel strafrecht nt veel internationaal strafecht
➢ strafbaarstellingen = nationaal
• sommige gedragingen zo ernstig dat ze overal strafbaar moeten zijn/gelijkaardige
manier bestraft worden
vb: mensenhandel, terrorisme, foltering…
➢ Verenigde Naties, Raad v Europa
