Criminologische psychologie
Examen uitleg:
• Gesloten boek
• 20 meerkeuzevragen
• 1 open vraag: ‘factchecker’
• Leerstof: slides (!nota’s!) & bijkomende literatuur op Canvas (verplicht vs. achtergrond)
Les 1 ontwikkeling antisociaal gedrag
- Forensische psychologie: een introductie
- Netflix docu’s hebben impact op criminaliteit en forensisch medewerkers
➔ Beeld dat vaak blijft hangen
Vb: forensisch psychologen zijn agenten die mee in de praktijk op straat gaan MAAR is niet zo
in de realiteit
Vb: Het idee dat rechtszaken of criminele feiten heel snel opgelost geraken => klopt ook
helemaal niet
➔ Reguliere forensisch psychologen zijn nt bezig met profiling
.1 forensische psychologie ≠
- werken met verschillende disciplines samen
- forensische wetenschappen is iets heel breed
➔ allemaal brede werkveleden die toegepast worden binnen forensische setting die gaat over
waar criminele feiten gepleegd worden
- forensische geneeskunde
vb: lijkenonderzoek, forensisch bouwkunde, forensische boekhouding om fraude te
onderzoeken, forensische psychiatrie
.2 forensische psychologie =
= domein waarbij het recht samenkomt met de psychologie
- veel collega’s en experten proberen het def te geven
- toepassing v psychologie binnen justitiële context
- toepassing v psychologie binnen werkveld
• geen aparte tak
• kan gaan over onderzoek, over de praktijk…
• wordt toegepast binnen verschillende contexten
• gaat over politie, rechtbank, beveiligde afdeling, reclassering MAAR gaat ook over
eerstelijn die met gewelddadig gedrag te maken of het veilig huis
• niet alleen denken aan FPC’s maar bekijk heel de zorglijn
,verschillende visies op forensische psychologie
- Toch 1961
= wetenschap die het proces bestudeert waarmee rechtvaardigheid tot stand komt
➔ onderzoekt de mensen die aan dat proces deelnemen en bekijkt hun doelen, gedachten en
gevoelens
- Gudjonsson & Haward, 1998
➔ tak vd toegepaste pscyhologie die zich bezighoudt met het verzamelen, onderzoeken en
presenteren v bewijs vr gerechtelijke doeleinden
- Bartol 2008
➔ zowel onderzoek dat aspecten v menselijk gedrag bestudeert die rechtstreeks verband
houden met het rechtssysteem ALS professionele praktijk vd psychologie zowel burgerlijk als
strafrecht omvat
- Needs 2008
➔ FP is de toepassing van psychologische methoden, theorieën en bevindingen op
vraagstukken binnen het straf- en burgerlijk recht. Forensisch psychologen werken onder
meer bij de politie, rechtbanken, gevangenissen, zorginstellingen, reclassering en in de
academische wereld.
- American psychological assocation’s speciality guidelines for forensic psychologists
➔ Amerikaanse def geeft aan dat alle specialisaties binnen psychologie zowel ontwikkeling /
sociale of cognitieve psychologie relevant kunnen zijn voor forensische psychologie
- Forensische psychologie kan toepast worden op justitiële vragen zoals deskundig onderzoek
Vb: is iemand ontoerekeningsvatbaar of risicotaxatie
➔ maar je kan ook contractuele en administratieve vraagstukken voorgelegd worden
vb: bij echtscheidingen => adviezen formuleren voor de familierechtbank
- Opdracht v verzekeringen of er blijvende schade is na het delict
➔ kunnen allemaal opdrachten zijn als forensische psycholoog
- Erkennen ook dat er iets is zoals niet justitiële vraagstukken: vrijwillige hulpverlening
➔ kan zijn dat persoon die kind heeft misbruikt tot besef komt dat hij het niet meer wil en naar
hulpverlening wil stappen en niet naar de politie
➔ dat valt onder dader hulp verlening
➢ komt niet via justitie
➔ bijvoorbeeld projecten op school over gewelddadig gedrag van leerlingen
➢ valt ook onder nt justitiële vraagstukken
- Vermijden van normoverschrijding gedrag in het brede zin van het woord zowel binnen justitie
als er buiten
- Kennis inzetten op verschillende interventies maar voornamelijk behandeling en
psychodiagnostiek (persoonlijkheidsonderzoek bij verdachte vb)
,Schema:
- In praktijk veel psychologische kennis toegepast op subwerkvelden
Vb: politie
- Psychologen worden voornamelijk in B ingezet om politie te laten omgaan met stress en trauma
- Specifieke psychologische kennis concreet toegepast worden op criminele fenomenen
➔ Nt alleen praktijk onderzoek ernaar
- Zeer moeilijk om concrete def te vinden
- Criminologisch: hoe crimineel gedrag tot stand komt
- Rechtspsychologie
➔ Binnen rechtsproces, politie
Vb: evalueren v getuige of betrouwbaarheid, het ondersteunen v verhoor
.3 psychologie en recht
- Psychologie wetenschap komt samen met doorgaans strafrecht, daarin zit forensische
psychologie
- Verschillen in training:
• taal verschillen?
➢ in mate v mogelijke rekening houden met andere voc: duidelijke communicatie
is essentieel
, vb: psychiatrische termen gebruiken zonder uitleg te geven dus gaan het zelf
interpreteren of googlen
• Training?
- Verschillen in attitudes: bescherming vs hulp
➔ Justitie heeft als opdracht om maatsch te beschermen MAAR psycholoog heeft als doel om
persoon hulp te bieden aan persoon
➢ Nt altijd ten behoeve vd bescherming vd maatschappij
➢ Andersom ook: maatschappij beschermen mr nt altijd in voordeel v persoon
- Evidence-based toepassing v gedragswetenschappen in justitiële context
• Klinisch vs wetenschappelijke opinie
➢ Nt alles wat wij zeggen als psychloiig is juist: transparant zijn en nt alles
voorstellen als evidence-based want dat is het nt
• Toepasbaarheid binnen juridische vraagstelling
➢ Proberen juridische vragen te beantwoorden mr lukt nt altijd waardoor er een
spanningsveld ontstaat
Vb: wat is het effect v scheiding op de kinderen en wat is het effect als de kinderen
vb 2 weken blijven bij de vader => kan je nt wetenschappelijk onderzoek maar is
klinische opinie
Vb: rechter wou nagaan of zijn cliënt een valse bekentenis had afgelegd maar dat kan
je als psycholoog niet onderzoeken want kunnen niet nagaan of iemand effectief
feiten heeft gepleegd want at is een politonele taak wat ze wel kunnen doen is of de
persoon risicofactoren of het effectief is gepleegd
• Onbeantwoordbare juridische vragen
4 verschillen in paradigma’s
1. Vrije wil determinisme
• Mensen hebben vrije wil en bepalen zelf welk bepaald gedrag ze gaan stellen vs
psychologen
• Al veel onderzoek gedaan die aangeven dat wij nt de volledige controle hebben over
ons eigen gedrag
➢ Contextuele of familiale factoren
➢ Hoe gaan zij om met conflicten want dat bepaald hoe wij omgaan met
conflicten
➢ Veel factoren die invloed hebben op ons dagelijks en crimineel gedrag
➢ In hoeverre heb je controle of vat op iets?
2. Feiten
• Het proces: preventie vs conflict
• Rechter wil feitelijkheiden MAAR psychologen kunnen dat nt altijd geven en gaan uit v
hyptoheses en theorieën
➢ Kunnen dat nt ten gronde gaan onderzoeken dus gaan ze hypotheses gaan
stellen
➢ Psychologen zitten met bril: “ik wil bepaald gedrag voorkomen”
3. Aard vh feit
• V kans tot zekerheid
➢ Juristen willen zekerheid MAAR psychologen spreken over hypothese en kansen
➢ Als ze spreken over evidence based werken dan is het moeilijk om dat toe te
passen op het individu
Examen uitleg:
• Gesloten boek
• 20 meerkeuzevragen
• 1 open vraag: ‘factchecker’
• Leerstof: slides (!nota’s!) & bijkomende literatuur op Canvas (verplicht vs. achtergrond)
Les 1 ontwikkeling antisociaal gedrag
- Forensische psychologie: een introductie
- Netflix docu’s hebben impact op criminaliteit en forensisch medewerkers
➔ Beeld dat vaak blijft hangen
Vb: forensisch psychologen zijn agenten die mee in de praktijk op straat gaan MAAR is niet zo
in de realiteit
Vb: Het idee dat rechtszaken of criminele feiten heel snel opgelost geraken => klopt ook
helemaal niet
➔ Reguliere forensisch psychologen zijn nt bezig met profiling
.1 forensische psychologie ≠
- werken met verschillende disciplines samen
- forensische wetenschappen is iets heel breed
➔ allemaal brede werkveleden die toegepast worden binnen forensische setting die gaat over
waar criminele feiten gepleegd worden
- forensische geneeskunde
vb: lijkenonderzoek, forensisch bouwkunde, forensische boekhouding om fraude te
onderzoeken, forensische psychiatrie
.2 forensische psychologie =
= domein waarbij het recht samenkomt met de psychologie
- veel collega’s en experten proberen het def te geven
- toepassing v psychologie binnen justitiële context
- toepassing v psychologie binnen werkveld
• geen aparte tak
• kan gaan over onderzoek, over de praktijk…
• wordt toegepast binnen verschillende contexten
• gaat over politie, rechtbank, beveiligde afdeling, reclassering MAAR gaat ook over
eerstelijn die met gewelddadig gedrag te maken of het veilig huis
• niet alleen denken aan FPC’s maar bekijk heel de zorglijn
,verschillende visies op forensische psychologie
- Toch 1961
= wetenschap die het proces bestudeert waarmee rechtvaardigheid tot stand komt
➔ onderzoekt de mensen die aan dat proces deelnemen en bekijkt hun doelen, gedachten en
gevoelens
- Gudjonsson & Haward, 1998
➔ tak vd toegepaste pscyhologie die zich bezighoudt met het verzamelen, onderzoeken en
presenteren v bewijs vr gerechtelijke doeleinden
- Bartol 2008
➔ zowel onderzoek dat aspecten v menselijk gedrag bestudeert die rechtstreeks verband
houden met het rechtssysteem ALS professionele praktijk vd psychologie zowel burgerlijk als
strafrecht omvat
- Needs 2008
➔ FP is de toepassing van psychologische methoden, theorieën en bevindingen op
vraagstukken binnen het straf- en burgerlijk recht. Forensisch psychologen werken onder
meer bij de politie, rechtbanken, gevangenissen, zorginstellingen, reclassering en in de
academische wereld.
- American psychological assocation’s speciality guidelines for forensic psychologists
➔ Amerikaanse def geeft aan dat alle specialisaties binnen psychologie zowel ontwikkeling /
sociale of cognitieve psychologie relevant kunnen zijn voor forensische psychologie
- Forensische psychologie kan toepast worden op justitiële vragen zoals deskundig onderzoek
Vb: is iemand ontoerekeningsvatbaar of risicotaxatie
➔ maar je kan ook contractuele en administratieve vraagstukken voorgelegd worden
vb: bij echtscheidingen => adviezen formuleren voor de familierechtbank
- Opdracht v verzekeringen of er blijvende schade is na het delict
➔ kunnen allemaal opdrachten zijn als forensische psycholoog
- Erkennen ook dat er iets is zoals niet justitiële vraagstukken: vrijwillige hulpverlening
➔ kan zijn dat persoon die kind heeft misbruikt tot besef komt dat hij het niet meer wil en naar
hulpverlening wil stappen en niet naar de politie
➔ dat valt onder dader hulp verlening
➢ komt niet via justitie
➔ bijvoorbeeld projecten op school over gewelddadig gedrag van leerlingen
➢ valt ook onder nt justitiële vraagstukken
- Vermijden van normoverschrijding gedrag in het brede zin van het woord zowel binnen justitie
als er buiten
- Kennis inzetten op verschillende interventies maar voornamelijk behandeling en
psychodiagnostiek (persoonlijkheidsonderzoek bij verdachte vb)
,Schema:
- In praktijk veel psychologische kennis toegepast op subwerkvelden
Vb: politie
- Psychologen worden voornamelijk in B ingezet om politie te laten omgaan met stress en trauma
- Specifieke psychologische kennis concreet toegepast worden op criminele fenomenen
➔ Nt alleen praktijk onderzoek ernaar
- Zeer moeilijk om concrete def te vinden
- Criminologisch: hoe crimineel gedrag tot stand komt
- Rechtspsychologie
➔ Binnen rechtsproces, politie
Vb: evalueren v getuige of betrouwbaarheid, het ondersteunen v verhoor
.3 psychologie en recht
- Psychologie wetenschap komt samen met doorgaans strafrecht, daarin zit forensische
psychologie
- Verschillen in training:
• taal verschillen?
➢ in mate v mogelijke rekening houden met andere voc: duidelijke communicatie
is essentieel
, vb: psychiatrische termen gebruiken zonder uitleg te geven dus gaan het zelf
interpreteren of googlen
• Training?
- Verschillen in attitudes: bescherming vs hulp
➔ Justitie heeft als opdracht om maatsch te beschermen MAAR psycholoog heeft als doel om
persoon hulp te bieden aan persoon
➢ Nt altijd ten behoeve vd bescherming vd maatschappij
➢ Andersom ook: maatschappij beschermen mr nt altijd in voordeel v persoon
- Evidence-based toepassing v gedragswetenschappen in justitiële context
• Klinisch vs wetenschappelijke opinie
➢ Nt alles wat wij zeggen als psychloiig is juist: transparant zijn en nt alles
voorstellen als evidence-based want dat is het nt
• Toepasbaarheid binnen juridische vraagstelling
➢ Proberen juridische vragen te beantwoorden mr lukt nt altijd waardoor er een
spanningsveld ontstaat
Vb: wat is het effect v scheiding op de kinderen en wat is het effect als de kinderen
vb 2 weken blijven bij de vader => kan je nt wetenschappelijk onderzoek maar is
klinische opinie
Vb: rechter wou nagaan of zijn cliënt een valse bekentenis had afgelegd maar dat kan
je als psycholoog niet onderzoeken want kunnen niet nagaan of iemand effectief
feiten heeft gepleegd want at is een politonele taak wat ze wel kunnen doen is of de
persoon risicofactoren of het effectief is gepleegd
• Onbeantwoordbare juridische vragen
4 verschillen in paradigma’s
1. Vrije wil determinisme
• Mensen hebben vrije wil en bepalen zelf welk bepaald gedrag ze gaan stellen vs
psychologen
• Al veel onderzoek gedaan die aangeven dat wij nt de volledige controle hebben over
ons eigen gedrag
➢ Contextuele of familiale factoren
➢ Hoe gaan zij om met conflicten want dat bepaald hoe wij omgaan met
conflicten
➢ Veel factoren die invloed hebben op ons dagelijks en crimineel gedrag
➢ In hoeverre heb je controle of vat op iets?
2. Feiten
• Het proces: preventie vs conflict
• Rechter wil feitelijkheiden MAAR psychologen kunnen dat nt altijd geven en gaan uit v
hyptoheses en theorieën
➢ Kunnen dat nt ten gronde gaan onderzoeken dus gaan ze hypotheses gaan
stellen
➢ Psychologen zitten met bril: “ik wil bepaald gedrag voorkomen”
3. Aard vh feit
• V kans tot zekerheid
➢ Juristen willen zekerheid MAAR psychologen spreken over hypothese en kansen
➢ Als ze spreken over evidence based werken dan is het moeilijk om dat toe te
passen op het individu
