De verzorgingsstaat
Samenvatting artikel “Normatieve dimensies en solidariteit”
Wat is solidariteit ?
- Relatie tussen mensen, groepen of organisaties
- Gekenmerkt door wederkerigheid indien niet, spraken van hulpvaardigheid
- Stoelt op bereidheid elkaar te steunen
- Opnemen van verantwoordelijkheden voor andermans lot, belangen, keuzen of
strevingen
- Omvattend of specifiek
o O = bijstand, ongeacht oorzaak of vorm (mijn kind)
o S = bijstand beperkt tot specifieke oorzaken of vormen (bepaalde groep)
Solidariteit en lidmaatschap
- Nood aan inleefvermogen, gedeelde wij-identiteit => solidair met andere omdat ze
worden beschouwd als leden van dezelfde groep
- Rechten op solidariteit gebaseerd op lidmaatschap :
o Arguments from membership : welke solidariteit is verschuldigt aan leden?
o Arguments for membership : wie hoort bij de groep en waarom?
- macrosolidariteit (grote schaal) : Diachroon en synchroon
o D = verantwoordelijkheid van huidige generaties tov toekomstige generaties
(doorheen de tijd)
o S = (in dezelfde tijd) tussen volkeren (bv westen derde wereld / binnen
samenleving (bv leefloon)
o Macro = onpersoonlijk kent betrokkenen niet
- Microsolidariteit (kleine schaal):
o Diachroon : zorg voor kinderen, ouderen,…
o Synchroon : met concrete anderen (bv barmachtige Samaritaan, hulp bij
ongevallen)
- Onpersoonlijk, gebaseerd op mens-zijn en tolerantiegedachte
- Natiestaat : solidariteit juridisch verankerd via belastingen, sociale zekerheid,
burgerplicht,… + politiek construct (geschiedenis en gedeelde ervaring)
Verschillende vormen en netwerken van solidariteit
- Gedwongen solidariteit= fiscaliteit en sociale zekerheid
- Familiale solidariteit
o Spontaan, ongekozen en weinig geregeld
o Oorspronkelijk traditioneel, nu ook door overheid versterkt (bv. rusthuizen en
kinderopvangen) (kan ook afdwingbaar : alimentatie, erfrecht,…)
- Tussen lotgenoten
o Collectieve gedacht (individu is machteloos, maar samen sterk),
verzekeringsgedachte (iedereen draagt bij, wie getroffen wordt, wordt
gecompenseerd)
o Eigen lot verbeteren door collectieve actie
o Versterkt door vakbonden
- Groepsverbondenheid
, o Binnen politieke partij, geloofs- of levensbeschouwelijke gemeenschap, club,
maffia, ... (gebaseerd op lidmaatschap en loyaliteit)
o Belangengemeenschap is subjectief gebaseerd op loyaliteit
- Etnische, culturele of linguïstische gemeenschap
o Nationalistische wij-identiteit
o Gebaseerd op gevoel van lotsverbondenheid, groepsloyaliteit, nationalisme en
familiale bindingen gemeenschappelijke geschiedenis (historische rol)
- Politieke solidariteit
o Tussen burgers onderling wij-identiteit (bv. belastingen) + afdwingbaar
- Humanistische solidariteit
o Micro- of macro (individuen of volkeren/generaties)
o “omdat wij mensen zijn” berust op zelfde nature
- Hoe?
o Overdracht : in natura (goederen, diensten,…) of geld
- Nadeel / voordeel geld:
o + : meer keuzevrijheid voor ontvanger
o - : kans op slecht beheer armoede blijft bestaan
o Geen rationeel gebruik van solidariteit kan leiden tot zware/nefaste situaties
- Tijdelijk of permanent
o T : naar aanleiding van ramp, hongersnood, oorlog
o P : onpersoonlijk, maatschappelijk bv sociale zekerheid
- Solidariteit in moderne SL: onpersoonlijk, gedwongen solidariteit maar sluit mensen
niet uit
Solidariteit en sociale zekerheid
- Solidariteit in sociale rechtsstaat is : tussen individuen en gericht op individuele
rechten en steunt op collectivistische verzekering met als doel gelijke kansen voor
iedereen
- ‘pechnotie’ speelt centrale rol betrokkene is niet verantwoordelijk voor situatie
o sociale grondrechten van solidariteit gebaseerd op solidariteit met zieke
mensen, slachtoffers van een ongeval, werklozen
- conservatief (leggen sneller verantwoordelijkheid bij individu) vs. Progressief
(benadrukken maatschappelijke en structurele oorzaken van noden) (impliciete
consensus)
o vluchtelingen, drugsverslaafden, Aidsslachtoffers, langdurige werklozen, ...
wordt niet als situaties zonder verantwoordelijkheid gezien sneller door
progressieven dan conservatieven geholpen
- andere vormen van solidariteit, los van verantwoordelijkheidsnotie (bv.
zwangerschapsbescherming, pensioen, kinderbijslagen)
- pensioenen : bijzondere vorm want is vorm van opgelegde zelfdwang => verplicht te
sparen omdat op lange termijn in eigen belang is
Solidariteit, kennis en technologie
- solidariteit afh van wetenschappelijke en technologische ontwikkeling
- Verruimt mogelijkheden tot intermenselijke solidariteit (samenhorigheid,
verzekeringsgedachte, gemeenschapsgedachte, wederkerigheid, menswaardigheid en
levenskwaliteit)
- Verlegt grenzen van menselijke solidariteit moet als wet kan worden gedaan om te
helpen, ook effectief worden gedaan ?
, - Onmogelijk om iedereen te helpen kiezen voor solidariteit (= specifieke vorm)
Sociale grondrechten (probleem van rechtenvertoog)
- Individuele rechten : probleem : rechten worden fragmentair opgeëist en botsen met
elkaar daarom : globaal rechtvaardigheidsperspectief nodig
- Grondrechten : Ruime morele, kritische betekenis + hogere normatieve status
- Nooit ‘nageleefd of niet’ kan steeds geoptimaliseerd worden
- Verschil klassieke vrijheidsrechten en sociale grondrechten
o Vrijheid geven om vrijheid en bescherming op een ander vlak terug te krijgen
- Globale werking maatschappij beoordelen adhv individueel en collectief welzijn
- Mens vaak gefocust op individuele rechten, niet genoeg op vermaatschappelijking van
deze rechten gebrek bereidheid solidariteit
Grondrechten en solidariteit
- Sociale grondrechten = individuele, maar geen individualistische rechten (ook
dynamisch : evolueren met tijd) + geldt onbeperkt
- Rechten en plichten of verantwoordelijkheden
- Economisch denken is onbarmhartig van de hand gewezen door welzijnswerk of
gezondheidszorg (maar solidariteit kost middelen)
Sociale grondrechten als stapstenen naar emancipatie
- Denkbare samenlevingsverbanden produceren sociale uitsluiting actief en manifest
sociale uitsluiting = discriminatie
- Verschillende vormen van sociale uitsluiting door heersende opvattingen van
normaliteit in de samenleving (elk systeem creëert eigen uitsluitingsmechanismen)
- Groepen die het meest nood hebben aan ondersteuning en hulp, vallen vaak door de
mazen van de vangnetten
- Sociale grondrechten kunnen niet los worden gezien van : participatierechten en
organisatierechten
- Nood aan zowel ‘directe’ (hulp,voorzieningen) als ‘indirecte’ (= zelforganisatie wordt
gestimuleerd/eigen initiatief bv huurdersbonden, seniorenorganisaties,…) strategieën
bij voorzieningen om grondrechten te verwerkelijken
Samenvatting artikel "Misdaad en straf vandaag: van verzorgingsstaat naar
veiligheidsstaat"
Inleiding
Onderwerp: Dit document analyseert de evolutie van criminologie, criminaliteit en
strafsystemen, met een focus op de transitie van de verzorgingsstaat naar de
veiligheidsstaat.
Patrick Hebberecht: De tekst is geïnspireerd door zijn analyses en inzichten in de
kritische criminologie.
Hoofdpunten
1. Afname van de Impact van Progressieve Criminologie
o Huidige situatie: Progressieve criminologen hebben in de 21e eeuw weinig
impact gehad op beleidsvorming en criminaliteitsbestrijding.
o Oorzaken: Een gebrek aan begrip van structurele en historische veranderingen
in de jaren voor en na de eeuwwisseling heeft hun effectiviteit verminderd.
Hierdoor waren zij minder in staat om innovatieve beleidsvoorstellen te doen.
Samenvatting artikel “Normatieve dimensies en solidariteit”
Wat is solidariteit ?
- Relatie tussen mensen, groepen of organisaties
- Gekenmerkt door wederkerigheid indien niet, spraken van hulpvaardigheid
- Stoelt op bereidheid elkaar te steunen
- Opnemen van verantwoordelijkheden voor andermans lot, belangen, keuzen of
strevingen
- Omvattend of specifiek
o O = bijstand, ongeacht oorzaak of vorm (mijn kind)
o S = bijstand beperkt tot specifieke oorzaken of vormen (bepaalde groep)
Solidariteit en lidmaatschap
- Nood aan inleefvermogen, gedeelde wij-identiteit => solidair met andere omdat ze
worden beschouwd als leden van dezelfde groep
- Rechten op solidariteit gebaseerd op lidmaatschap :
o Arguments from membership : welke solidariteit is verschuldigt aan leden?
o Arguments for membership : wie hoort bij de groep en waarom?
- macrosolidariteit (grote schaal) : Diachroon en synchroon
o D = verantwoordelijkheid van huidige generaties tov toekomstige generaties
(doorheen de tijd)
o S = (in dezelfde tijd) tussen volkeren (bv westen derde wereld / binnen
samenleving (bv leefloon)
o Macro = onpersoonlijk kent betrokkenen niet
- Microsolidariteit (kleine schaal):
o Diachroon : zorg voor kinderen, ouderen,…
o Synchroon : met concrete anderen (bv barmachtige Samaritaan, hulp bij
ongevallen)
- Onpersoonlijk, gebaseerd op mens-zijn en tolerantiegedachte
- Natiestaat : solidariteit juridisch verankerd via belastingen, sociale zekerheid,
burgerplicht,… + politiek construct (geschiedenis en gedeelde ervaring)
Verschillende vormen en netwerken van solidariteit
- Gedwongen solidariteit= fiscaliteit en sociale zekerheid
- Familiale solidariteit
o Spontaan, ongekozen en weinig geregeld
o Oorspronkelijk traditioneel, nu ook door overheid versterkt (bv. rusthuizen en
kinderopvangen) (kan ook afdwingbaar : alimentatie, erfrecht,…)
- Tussen lotgenoten
o Collectieve gedacht (individu is machteloos, maar samen sterk),
verzekeringsgedachte (iedereen draagt bij, wie getroffen wordt, wordt
gecompenseerd)
o Eigen lot verbeteren door collectieve actie
o Versterkt door vakbonden
- Groepsverbondenheid
, o Binnen politieke partij, geloofs- of levensbeschouwelijke gemeenschap, club,
maffia, ... (gebaseerd op lidmaatschap en loyaliteit)
o Belangengemeenschap is subjectief gebaseerd op loyaliteit
- Etnische, culturele of linguïstische gemeenschap
o Nationalistische wij-identiteit
o Gebaseerd op gevoel van lotsverbondenheid, groepsloyaliteit, nationalisme en
familiale bindingen gemeenschappelijke geschiedenis (historische rol)
- Politieke solidariteit
o Tussen burgers onderling wij-identiteit (bv. belastingen) + afdwingbaar
- Humanistische solidariteit
o Micro- of macro (individuen of volkeren/generaties)
o “omdat wij mensen zijn” berust op zelfde nature
- Hoe?
o Overdracht : in natura (goederen, diensten,…) of geld
- Nadeel / voordeel geld:
o + : meer keuzevrijheid voor ontvanger
o - : kans op slecht beheer armoede blijft bestaan
o Geen rationeel gebruik van solidariteit kan leiden tot zware/nefaste situaties
- Tijdelijk of permanent
o T : naar aanleiding van ramp, hongersnood, oorlog
o P : onpersoonlijk, maatschappelijk bv sociale zekerheid
- Solidariteit in moderne SL: onpersoonlijk, gedwongen solidariteit maar sluit mensen
niet uit
Solidariteit en sociale zekerheid
- Solidariteit in sociale rechtsstaat is : tussen individuen en gericht op individuele
rechten en steunt op collectivistische verzekering met als doel gelijke kansen voor
iedereen
- ‘pechnotie’ speelt centrale rol betrokkene is niet verantwoordelijk voor situatie
o sociale grondrechten van solidariteit gebaseerd op solidariteit met zieke
mensen, slachtoffers van een ongeval, werklozen
- conservatief (leggen sneller verantwoordelijkheid bij individu) vs. Progressief
(benadrukken maatschappelijke en structurele oorzaken van noden) (impliciete
consensus)
o vluchtelingen, drugsverslaafden, Aidsslachtoffers, langdurige werklozen, ...
wordt niet als situaties zonder verantwoordelijkheid gezien sneller door
progressieven dan conservatieven geholpen
- andere vormen van solidariteit, los van verantwoordelijkheidsnotie (bv.
zwangerschapsbescherming, pensioen, kinderbijslagen)
- pensioenen : bijzondere vorm want is vorm van opgelegde zelfdwang => verplicht te
sparen omdat op lange termijn in eigen belang is
Solidariteit, kennis en technologie
- solidariteit afh van wetenschappelijke en technologische ontwikkeling
- Verruimt mogelijkheden tot intermenselijke solidariteit (samenhorigheid,
verzekeringsgedachte, gemeenschapsgedachte, wederkerigheid, menswaardigheid en
levenskwaliteit)
- Verlegt grenzen van menselijke solidariteit moet als wet kan worden gedaan om te
helpen, ook effectief worden gedaan ?
, - Onmogelijk om iedereen te helpen kiezen voor solidariteit (= specifieke vorm)
Sociale grondrechten (probleem van rechtenvertoog)
- Individuele rechten : probleem : rechten worden fragmentair opgeëist en botsen met
elkaar daarom : globaal rechtvaardigheidsperspectief nodig
- Grondrechten : Ruime morele, kritische betekenis + hogere normatieve status
- Nooit ‘nageleefd of niet’ kan steeds geoptimaliseerd worden
- Verschil klassieke vrijheidsrechten en sociale grondrechten
o Vrijheid geven om vrijheid en bescherming op een ander vlak terug te krijgen
- Globale werking maatschappij beoordelen adhv individueel en collectief welzijn
- Mens vaak gefocust op individuele rechten, niet genoeg op vermaatschappelijking van
deze rechten gebrek bereidheid solidariteit
Grondrechten en solidariteit
- Sociale grondrechten = individuele, maar geen individualistische rechten (ook
dynamisch : evolueren met tijd) + geldt onbeperkt
- Rechten en plichten of verantwoordelijkheden
- Economisch denken is onbarmhartig van de hand gewezen door welzijnswerk of
gezondheidszorg (maar solidariteit kost middelen)
Sociale grondrechten als stapstenen naar emancipatie
- Denkbare samenlevingsverbanden produceren sociale uitsluiting actief en manifest
sociale uitsluiting = discriminatie
- Verschillende vormen van sociale uitsluiting door heersende opvattingen van
normaliteit in de samenleving (elk systeem creëert eigen uitsluitingsmechanismen)
- Groepen die het meest nood hebben aan ondersteuning en hulp, vallen vaak door de
mazen van de vangnetten
- Sociale grondrechten kunnen niet los worden gezien van : participatierechten en
organisatierechten
- Nood aan zowel ‘directe’ (hulp,voorzieningen) als ‘indirecte’ (= zelforganisatie wordt
gestimuleerd/eigen initiatief bv huurdersbonden, seniorenorganisaties,…) strategieën
bij voorzieningen om grondrechten te verwerkelijken
Samenvatting artikel "Misdaad en straf vandaag: van verzorgingsstaat naar
veiligheidsstaat"
Inleiding
Onderwerp: Dit document analyseert de evolutie van criminologie, criminaliteit en
strafsystemen, met een focus op de transitie van de verzorgingsstaat naar de
veiligheidsstaat.
Patrick Hebberecht: De tekst is geïnspireerd door zijn analyses en inzichten in de
kritische criminologie.
Hoofdpunten
1. Afname van de Impact van Progressieve Criminologie
o Huidige situatie: Progressieve criminologen hebben in de 21e eeuw weinig
impact gehad op beleidsvorming en criminaliteitsbestrijding.
o Oorzaken: Een gebrek aan begrip van structurele en historische veranderingen
in de jaren voor en na de eeuwwisseling heeft hun effectiviteit verminderd.
Hierdoor waren zij minder in staat om innovatieve beleidsvoorstellen te doen.
