Blok 2B - OV
INHOUD
CASUS 2 (deel 2)
Onderzoek in de gezondheidszorg .......................................................................................................... 3
3.1 Indelingen van onderzoek ............................................................................................................. 3
3.2 Experimentele onderzoeksdesigns ................................................................................................ 4
3.3 Observationele onderzoeksdesigns............................................................................................... 4
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................... 5
6.1 Kiezen van methoden .................................................................................................................... 8
6.2 Betrouwbaarheid van meetinstrumenten .................................................................................... 9
6.3 Validiteit van meetinstrumenten .................................................................................................. 9
16.1 Evidence-based handelen ......................................................................................................... 10
16.2 De stappen van evidence-based practice.................................................................................. 10
16.3 Richtlijnen, protocollen en standaarden ................................................................................... 10
16.4 Problemen bij evidence-based practice .................................................................................... 10
Evidence-based practice voor verpleegkundige.................................................................................... 11
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 11
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ........................................................................................ 11
2.4 Beoordelen van wetenschappelijk bewijs ................................................................................... 14
2.5 Toepassen van het resultaat in de praktijk ................................................................................. 16
2.6 Evalueren ..................................................................................................................................... 17
7.2 Systematische reviews ................................................................................................................ 17
7.3 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 17
7.4 Zoeken naar systemetische reviews ............................................................................................ 18
7.5 Beoordelen van een systematische reviews ............................................................................... 18
7.6 Data-analyse en datasynthese .................................................................................................... 19
7.7 Toepassen .................................................................................................................................... 19
7.8 Evalueren ..................................................................................................................................... 19
7.9 Beschouwing................................................................................................................................ 19
8.2 Verpleegkundig interventieonderzoek ........................................................................................ 19
8.3 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 20
8.4 Zoeken naar interventieonderzoek ............................................................................................. 20
8.5 Beoordelen van interventieonderzoek........................................................................................ 20
8.6 Gezamenlijke besluitvorming ...................................................................................................... 21
8.7 Toepassen .................................................................................................................................... 21
8.8 Evalueren ..................................................................................................................................... 21
1
,Blok 2B - OV
9.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 21
9.2 Het verpleegproces ..................................................................................................................... 22
9.3 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 22
9.4 Zoeken naar diagnostisch onderzoek .......................................................................................... 22
9.5 Beoordelen van diagnostisch onderzoek .................................................................................... 22
9.6 Gezamenlijkse besluitvorming .................................................................................................... 23
9.7 Toepassen .................................................................................................................................... 23
9.8 Evalueren ..................................................................................................................................... 23
10.1 inleiding ..................................................................................................................................... 24
10.2 kwalitatief onderzoek ................................................................................................................ 24
10.4 zoeken naar kwalitatief onderzoek ........................................................................................... 26
10.5 beoordelen van kwalitatief onderzoek ..................................................................................... 26
10.6 toepassen van kwalitatief onderzoek in de zorgpraktijk........................................................... 26
Kwantitatief versus kwalitatief onderzoek ............................................................................................ 28
CASUS 3 (deel 1)
Onderzoek in de gezondheidszorg ........................................................................................................ 29
3.1 Indelingen van onderzoek ........................................................................................................... 29
3.2 Experimentele onderzoeksdesigns .............................................................................................. 30
3.3 Observationele onderzoeksdesigns............................................................................................. 30
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit..................................................................................................... 31
10.1 steekproef vurses populatie ...................................................................................................... 34
10.2 De empirische regel ................................................................................................................... 34
10.3. Toeval of niet? .......................................................................................................................... 34
10.4 De P-waarde .............................................................................................................................. 34
10.5 Betrouwbaarheidsintervallen .................................................................................................... 35
10.6 Een statische techniek kiezen.................................................................................................... 35
Kwantitatief onderzoek: validiteit, betrouwbaarheid en generaliseerbaarheid................................... 36
2
,Blok 2B - OV
CASUS 2 (DEEL 2)
ONDERZOEK IN DE GEZONDHEIDSZORG
3.1 INDELINGEN VAN ONDERZOEK
Meest gebruikte onderzoek indelingen in de gezondheidszorg:
• Indelingen op basis van het doel dat je met het onderzoek wilt bereiken
• Indelingen op basis van het soort gegevens dat je verzamelt
• Indelingen op basis van het tijdpad van je onderzoek
• Indelingen op basis van het onderzoeksdesign
Definiërend Waarbij je de bepalende kenmerken van het onderwerp aangeeft.
onderzoek
Beschrijvend Waarin je de eigenschappen van het onderwerp in kaart brengt.
onderzoek
Vergelijkend Waarin je verschillen tussen twee of meerdere groepen, situaties of
onderzoek instrumenten onderzoekt.
Verklarend Dat zich richt op oorzaken van gevonden verschillen of verbanden.
onderzoek
Voorspellend Waarmee je de gevolgen van het onderwerp bekijkt.
onderzoek
Evalueren onderzoek Dat het effect van een bepaalde interventie of maatregel evalueert.
Voorschrijvend Dat bedoeld is om maatregelen of richtlijnen op te stellen.
onderzoek
Explorerend Waarbij je op zoek gaat naar verbanden of verklaringen.
onderzoek
Toetsend onderzoek Waarbij je een theorie of verwachtingen wilt toetsen of het effect van een
bepaalde interventie of maatregel onderzoekt.
Kwalitatief onderzoek: hierbij gaat het om gegevens over de beleving, ervaringen of verwachtingen
van de proefpersonen. Kwalitatief onderzoek vindt vaak plaats in de alledaagse omgeving van de
3
, Blok 2B - OV
proefpersonen (naturalistisch onderzoek). Minder proefpersonen dan bij kwantitatief onderzoek. De
resultaten bevatten vaak uitgebreide en gedetailleerde beschrijven.
Kwantitatief onderzoek: hierbij zijn de uitkomsten makkelijk in cijfers uit te drukken. Doordat je bij
kwantitatief onderzoek vaak gebruikmaakt van bijvoorbeeld vragenlijsten, is het aantal
proefpersonen hoger dan bij kwalitatief onderzoek.
3.2 EXPERIMENTELE ONDERZOEKSDESIGNS
Experimentele onderzoeksdesigns onderscheiden zich van observationele onderzoeksdesigns
doordat de onderzoeker in experimenteel onderzoek bewust iets in de onderzoeksgroep verandert.
Tot de experimentele onderzoeksdesigns behoren het experiment, het quasi-experiment en het pre-
experiment.
3.2.1 Experiment
Bij een experiment deel je de proefpersonen op basis van toeval in in twee groepen: de
experimentele groep (interventiegroep) en de controlegroep. Door gebruik te maken van een
experimentele groep en een controlegroep kun je kijken of de interventie daadwerkelijk een effect
heeft, of dat een eventuele verandering in de experimentele groep spontaan is opgetreden en niet te
wijten is aan de interventie. Eén van de belangrijkste kenmerken van experimenteel onderzoek is
randomisatie: de toewijzing van de proefpersonen aan één van beide groepen op basis van toeval.
Dit noem je aselecte toewijzing of ‘random’ groepsindeling.
Voor experimentele onderzoeken kun je verschillende benamingen tegenkomen, namelijk:
‘randomized controlled trials’ of ‘randomized clinical trials’ (RCT). Maar ook ‘double blind
randomized controlled trials’. Oftewel blinderen.
3.2.2 Quasi-experiment
Een alternatief van een experiment is het quasi-experiment. Hierbij ga je uit van bestaande groepen;
de randomisatie ontbreekt. Doordat de toewijzing aan groepen niet op basis van toeval gebeurt, is er
bij een quasi-experiment minder controle mogelijk dan bij een experiment. Er is een grotere kans op
vertekening van de onderzoeksresultaten, doordat de groepssamenstelling het onderzoeksresultaat
mede bepaalt.
3.2.3 Pre-experiment
Soms is het niet mogelijk een controlegroep samen te stellen. In dat geval spreken we van een pre-
experiment (natuurlijk experiment) of voor-en-na-vergelijking. Doordat er geen controlegroep
bestaat, is nooit met zekerheid te zeggen of een eventuele verandering toe te schrijven is aan de
interventie of dat deze spontaan ook was opgetreden.
3.3 OBSERVATIONELE ONDERZOEKSDESIGNS
Bij observationeel onderzoek beperkt de onderzoeker zich tot het verrichten van waarnemingen en
metingen.
3.3.1 Cohortonderzoek
Als je binnen een onderzoek een vaststaande groep mensen gedurende een bepaalde periode volgt,
spreken we van cohortonderzoek. Een vaststaande onderzoeksgroep noem je een cohort. Bij een
cohortonderzoek met meerdere groepen kun je de groepen vormen op basis van een bestaande
groepen of door ingrijpen van de onderzoeker.
4
INHOUD
CASUS 2 (deel 2)
Onderzoek in de gezondheidszorg .......................................................................................................... 3
3.1 Indelingen van onderzoek ............................................................................................................. 3
3.2 Experimentele onderzoeksdesigns ................................................................................................ 4
3.3 Observationele onderzoeksdesigns............................................................................................... 4
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................... 5
6.1 Kiezen van methoden .................................................................................................................... 8
6.2 Betrouwbaarheid van meetinstrumenten .................................................................................... 9
6.3 Validiteit van meetinstrumenten .................................................................................................. 9
16.1 Evidence-based handelen ......................................................................................................... 10
16.2 De stappen van evidence-based practice.................................................................................. 10
16.3 Richtlijnen, protocollen en standaarden ................................................................................... 10
16.4 Problemen bij evidence-based practice .................................................................................... 10
Evidence-based practice voor verpleegkundige.................................................................................... 11
2.2 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 11
2.3 Zoeken naar wetenschappelijk bewijs ........................................................................................ 11
2.4 Beoordelen van wetenschappelijk bewijs ................................................................................... 14
2.5 Toepassen van het resultaat in de praktijk ................................................................................. 16
2.6 Evalueren ..................................................................................................................................... 17
7.2 Systematische reviews ................................................................................................................ 17
7.3 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 17
7.4 Zoeken naar systemetische reviews ............................................................................................ 18
7.5 Beoordelen van een systematische reviews ............................................................................... 18
7.6 Data-analyse en datasynthese .................................................................................................... 19
7.7 Toepassen .................................................................................................................................... 19
7.8 Evalueren ..................................................................................................................................... 19
7.9 Beschouwing................................................................................................................................ 19
8.2 Verpleegkundig interventieonderzoek ........................................................................................ 19
8.3 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 20
8.4 Zoeken naar interventieonderzoek ............................................................................................. 20
8.5 Beoordelen van interventieonderzoek........................................................................................ 20
8.6 Gezamenlijke besluitvorming ...................................................................................................... 21
8.7 Toepassen .................................................................................................................................... 21
8.8 Evalueren ..................................................................................................................................... 21
1
,Blok 2B - OV
9.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 21
9.2 Het verpleegproces ..................................................................................................................... 22
9.3 Een vraag formuleren .................................................................................................................. 22
9.4 Zoeken naar diagnostisch onderzoek .......................................................................................... 22
9.5 Beoordelen van diagnostisch onderzoek .................................................................................... 22
9.6 Gezamenlijkse besluitvorming .................................................................................................... 23
9.7 Toepassen .................................................................................................................................... 23
9.8 Evalueren ..................................................................................................................................... 23
10.1 inleiding ..................................................................................................................................... 24
10.2 kwalitatief onderzoek ................................................................................................................ 24
10.4 zoeken naar kwalitatief onderzoek ........................................................................................... 26
10.5 beoordelen van kwalitatief onderzoek ..................................................................................... 26
10.6 toepassen van kwalitatief onderzoek in de zorgpraktijk........................................................... 26
Kwantitatief versus kwalitatief onderzoek ............................................................................................ 28
CASUS 3 (deel 1)
Onderzoek in de gezondheidszorg ........................................................................................................ 29
3.1 Indelingen van onderzoek ........................................................................................................... 29
3.2 Experimentele onderzoeksdesigns .............................................................................................. 30
3.3 Observationele onderzoeksdesigns............................................................................................. 30
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit..................................................................................................... 31
10.1 steekproef vurses populatie ...................................................................................................... 34
10.2 De empirische regel ................................................................................................................... 34
10.3. Toeval of niet? .......................................................................................................................... 34
10.4 De P-waarde .............................................................................................................................. 34
10.5 Betrouwbaarheidsintervallen .................................................................................................... 35
10.6 Een statische techniek kiezen.................................................................................................... 35
Kwantitatief onderzoek: validiteit, betrouwbaarheid en generaliseerbaarheid................................... 36
2
,Blok 2B - OV
CASUS 2 (DEEL 2)
ONDERZOEK IN DE GEZONDHEIDSZORG
3.1 INDELINGEN VAN ONDERZOEK
Meest gebruikte onderzoek indelingen in de gezondheidszorg:
• Indelingen op basis van het doel dat je met het onderzoek wilt bereiken
• Indelingen op basis van het soort gegevens dat je verzamelt
• Indelingen op basis van het tijdpad van je onderzoek
• Indelingen op basis van het onderzoeksdesign
Definiërend Waarbij je de bepalende kenmerken van het onderwerp aangeeft.
onderzoek
Beschrijvend Waarin je de eigenschappen van het onderwerp in kaart brengt.
onderzoek
Vergelijkend Waarin je verschillen tussen twee of meerdere groepen, situaties of
onderzoek instrumenten onderzoekt.
Verklarend Dat zich richt op oorzaken van gevonden verschillen of verbanden.
onderzoek
Voorspellend Waarmee je de gevolgen van het onderwerp bekijkt.
onderzoek
Evalueren onderzoek Dat het effect van een bepaalde interventie of maatregel evalueert.
Voorschrijvend Dat bedoeld is om maatregelen of richtlijnen op te stellen.
onderzoek
Explorerend Waarbij je op zoek gaat naar verbanden of verklaringen.
onderzoek
Toetsend onderzoek Waarbij je een theorie of verwachtingen wilt toetsen of het effect van een
bepaalde interventie of maatregel onderzoekt.
Kwalitatief onderzoek: hierbij gaat het om gegevens over de beleving, ervaringen of verwachtingen
van de proefpersonen. Kwalitatief onderzoek vindt vaak plaats in de alledaagse omgeving van de
3
, Blok 2B - OV
proefpersonen (naturalistisch onderzoek). Minder proefpersonen dan bij kwantitatief onderzoek. De
resultaten bevatten vaak uitgebreide en gedetailleerde beschrijven.
Kwantitatief onderzoek: hierbij zijn de uitkomsten makkelijk in cijfers uit te drukken. Doordat je bij
kwantitatief onderzoek vaak gebruikmaakt van bijvoorbeeld vragenlijsten, is het aantal
proefpersonen hoger dan bij kwalitatief onderzoek.
3.2 EXPERIMENTELE ONDERZOEKSDESIGNS
Experimentele onderzoeksdesigns onderscheiden zich van observationele onderzoeksdesigns
doordat de onderzoeker in experimenteel onderzoek bewust iets in de onderzoeksgroep verandert.
Tot de experimentele onderzoeksdesigns behoren het experiment, het quasi-experiment en het pre-
experiment.
3.2.1 Experiment
Bij een experiment deel je de proefpersonen op basis van toeval in in twee groepen: de
experimentele groep (interventiegroep) en de controlegroep. Door gebruik te maken van een
experimentele groep en een controlegroep kun je kijken of de interventie daadwerkelijk een effect
heeft, of dat een eventuele verandering in de experimentele groep spontaan is opgetreden en niet te
wijten is aan de interventie. Eén van de belangrijkste kenmerken van experimenteel onderzoek is
randomisatie: de toewijzing van de proefpersonen aan één van beide groepen op basis van toeval.
Dit noem je aselecte toewijzing of ‘random’ groepsindeling.
Voor experimentele onderzoeken kun je verschillende benamingen tegenkomen, namelijk:
‘randomized controlled trials’ of ‘randomized clinical trials’ (RCT). Maar ook ‘double blind
randomized controlled trials’. Oftewel blinderen.
3.2.2 Quasi-experiment
Een alternatief van een experiment is het quasi-experiment. Hierbij ga je uit van bestaande groepen;
de randomisatie ontbreekt. Doordat de toewijzing aan groepen niet op basis van toeval gebeurt, is er
bij een quasi-experiment minder controle mogelijk dan bij een experiment. Er is een grotere kans op
vertekening van de onderzoeksresultaten, doordat de groepssamenstelling het onderzoeksresultaat
mede bepaalt.
3.2.3 Pre-experiment
Soms is het niet mogelijk een controlegroep samen te stellen. In dat geval spreken we van een pre-
experiment (natuurlijk experiment) of voor-en-na-vergelijking. Doordat er geen controlegroep
bestaat, is nooit met zekerheid te zeggen of een eventuele verandering toe te schrijven is aan de
interventie of dat deze spontaan ook was opgetreden.
3.3 OBSERVATIONELE ONDERZOEKSDESIGNS
Bij observationeel onderzoek beperkt de onderzoeker zich tot het verrichten van waarnemingen en
metingen.
3.3.1 Cohortonderzoek
Als je binnen een onderzoek een vaststaande groep mensen gedurende een bepaalde periode volgt,
spreken we van cohortonderzoek. Een vaststaande onderzoeksgroep noem je een cohort. Bij een
cohortonderzoek met meerdere groepen kun je de groepen vormen op basis van een bestaande
groepen of door ingrijpen van de onderzoeker.
4
