Samenvatting ontwikkelingspsychologie - deel 2 - babytijd

OP – Deel 2: De Babytijd – H4, H5, H6 en H7
H4 – De geboorte en het pasgeboren kind (p128 – p135)
Leerplandoelstellingen
 De fysieke en zintuiglijke vaardigheden van pasgeborenen benoemen.
 Uitleggen wat het leervermogen van de pasgeborene behelst.
 De manieren beschrijven waarop pasgeborenen op anderen reageren.

4.3) Wat een pasgeboren baby allemaal kan
Allemaal te vroeg geboren  herseninhoud v gem pasgeborene = slecht 1/4 v die v volwassenen.

4.3.1) Fysieke vaardigheden
Pasgeborene / neonaat heeft meestal het vermogen om automatisch te beginnen ademen  adem-
halingsstelsel redelijk goed ontwikkeld.
Spijsverteringsstelsel snel actief  1ste ontlasting in vorm v meconium = overblijfsel v tijd als foetus.
Reflexen = al geoefend in de buik  niet-aangeleerde, gestructureerde, onvrijwillige respons die
automatisch optreedt in de aanwezigheid v bepaalde stimuli
 zuigreflex en slikreflex: voedsel tot zich nemen
 zoekreflex: baby draait in richting v stimulatiebron in buurt vd mond  voedselbron

4.3.2) Zintuigen
Sensatie vs perceptie
 Sensatie = elementaire gewaarwording v stimulus, zoals die geregistreerd wordt door een zintuig.
Perceptie = de verwerking en interpretatie v zintuiglijke informatie door de hersenen.
- Tast- reuk- en smaakzin zijn bij de geboorte goed ontwikkeld.
- Gehoor = aanwezig, maar verbetert nog aanzienlijk in de 1 ste levensmaanden.
- Gezichtsvermogen = bij de geboorte het minst ontwikkeld.  Ze kunnen ook nog niet echt kleuren
onderscheiden, wel verschil tussen licht en donker.
 pas na 4tal weken kleuren onderscheiden. Ze hebben een voorkeur voor specifieke kleuren.

4.3.3) Leervermogen van een pasgeborene
Klassieke conditionering Operante conditionering Gewenning / habituatie

Organisme leert op bepaalde Vrijwillige respons wordt Afname vd reactie op een stimulus die plaatsvindt na
manier reageren op een versterkt / verzwakt door herhaaldelijke presentatie v die stimulus.
neutrale stimulus die dat associatie met  Als de nieuwigheid na herhaaldelijke blootstelling
type respons normaal niet respectievelijke positieve of verdwijnt reageert de baby niet meer met
teweeg brengt. Doordat negatieve consequenties. oriëntatiereactie
neutrale stimulus gekoppeld  Baby heeft geleerd om oorspr stimulus te
wordt aan andere stimulus, herkennen en te onderscheiden v andere stimuli.
krijgt die stimulus extra  Gewenning meten: veranderingen in hartslag,
betekenis + ontlokt zelfde ademhalingstempo, tijd die een baby naar bepaalde
respons. stimulus kijkt
 Gekoppeld aan fysieke en cognitieve rijping




2

,4.3.4) Sociale vaardigheden: reageren op anderen
Baby’s hebben het vermogen om anderen te imiteren + ze ontlenen er plezier uit.
Field  Toonde aan dat baby’s onderscheid kunnen maken tussen basale gezichtsuitdrukkingen als
vrolijkheid, verdriet en verbazing. Met een vb v een volwassene konden baby’s de gezichtsuitdrukking
vrij accuraat imiteren
Voor slechts één imitatie consistente evidentie: uitsteken vd tong.
Imitatievaardigheden = de belangrijke basis voor sociale interacties in het latere leven.
 Interactieve vaardigheden + responsen die zijn gedrag oproept bij de ouders moeten basis leggen
voor toekomstige sociale interacties.
 Pasgeborene ≠ enkel fysieke en perceptuele vaardigheden ook sterk ontw sociale vaardigheden.




PWP
Infant Mental Health  ook perspectief vh kind innemen
De eerste 1000 dagen: vanaf conceptie
blauwdruk (meerdere generaties)  epigenetica
vb. invloed v toxische stress tijdens zwangerschap bepaalt temperament vd baby (reactiever stress-
responssysteem).
 Aanmaak v cortisol  kan impact hebben op foetus
 hypergevoelig stressresponssysteem
Belang v sensitief-responsief ouderschap, co-regulatie en de zorg voor ouder én baby door de
context errond.




2

, H5 – De fysieke ontwikkeling in de babytijd (p140 – p173)
Leerplandoelstellingen
 Beschrijven hoe het menselijk lichaam zich in de babytijd ontwikkelt.
 Reflexen en hun bijdragen aan de motorische ontwikkeling beschrijven.
 De ontwikkeling en coördinatie van motorische vaardigheden bij baby’s toelichten.
 Uitleggen hoe ontwikkelingsnormen worden gehanteerd en geïnterpreteerd.
 De visuele perceptievaardigheden van baby’s benoemen.
 De auditieve perceptievaardigheden van baby’s benoemen.
 Het vermogen van baby’s om te ruiken, proeven en voelen beschrijven.
 Uitleggen wat multimodale perceptie is.

5.1) Groei en ontwikkeling
5.1.1) Fysieke groei: de snelle schreden van de babytijd
De groei van baby’s loopt in de
pas met de gewichtstoename. In
de 1ste twee jaar v zijn leven
begint de rest vh lichaam aan
een inhaalslag.
Hoewel de grootste toename v
lengte en gewicht toeneemt in
het 1ste levensjaar, blijven
kinderen hun hele baby- en
peutertijd sterk groeien.
Slinkende proporties  bij
pasgeborenen vormt het hoofd
1/4 vh lichaam. Als de
volwassenheid bereikt is, slechts
1/8 vh gehele lichaam.
4 principes v groei:
Cefalocaudale Groei van boven naar beneden. Eerst het Vb: visuele vermogens ontwikkelen eerder dan
principe hoofd en bovenste lichaamsdelen, daarna het vermogen om te lopen.
rest vh lichaam.  al aanwezig in baarmoeder: eerst ontw vh
 Richting v groei hoofd, later pas die vd voeten

Proximodistale Principe dat de ontw zich vanuit het Vb: romp groeit en functioneert eerder dan
principe centrum v ons lichaam naar buiten toe armen/benen  armen functioneren eerder dan
voltrekt. handen/vingers.

Principe van Eenvoudige vaardigheden ontw eerst Vb: een voorwerp vastgrijpen kan pas nadat het
hiërarchische afzonderlijk en worden later gecombineerd kind afzonderlijke vingerbewegingen beheerst.
integratie tot complexere vaardigheden.

Principe vd onafh Lichaamssystemen groeien in verschillend Vb: groei v lichaamsomvang, zenuwstelsel en
van systemen tempo. seksuele rijpheid verloopt volgens eigen patroon.




2