Juridische vaardigheden: wetgeving
WETGEVING
1. Wat is wetgeving?
Formele bronnen van recht
- Wetgeving = geheel van rechtsregels + primaire bron van het recht à alles wat in wetboeken
staat (staat bovenaan als belangrijkste bron van recht)
- Rechtspraak
- Rechtsleer
- Algemene rechtsbeginselen = regels die niet in de wetgeving vastgelegd zijn maar wel zo
belangrijk zijn dat ze deel van het recht zijn
- Gewoonte/ gebruiken
- Billijkheid
Formele rechtsbronnen vs. Materiële rechtsbronnen
- Formele rechtsbronnen = hebben een officiële waarden
- Materiële rechtsbronnen = hebben niet echt een waarde op gebied van het recht
Materiële wet Vs. Formele wet (ex)
- Materiële wet = algemeen verbindende rechtsregel op personen waarvoor die regel van
toepassing is (niet alIjd op iedereen van toepassing) en die door een bevoegd
overheidsorgaan is uitgevaardigd.
à vb. de wegcode is op iedereen van toepassing die zich op de weg verbindt maar niet op
mensen die binnen in huis ziJen.
- Formele wet = elke beslissing gestemd door de wetgevende macht van de federale staat of
een van de deelstaten.
!! Een wet kan zowel beide zijn, een van beide of geen van beide.
- Is elke algemeen verbindende rechtsregel, een regel die uitgaat van de wetgevende macht?
(Is elke materiële wet een formele wet?)
à Neen, zelfs de minderheid. Niet elke rechtsregel gaat uit van de wetgevende macht
(formele wet), de meerderheid, vaak ook vanuit de ministers (MB’s of KB’s).
- Is elke regel die uitgaat van de wetgevende macht, een algemeen verbindende rechtsregel?
(Is elke formele wet een materiële wet?)
à Neen, maar wel de meerderheid. De meerderheid van de beslissingen aangenomen door
de wetgevende macht omvat immers algemeen verbindende rechtsregels.
à BegroIngsweJen omvaJen geen algemeen bindende regels, dit is de meest gekende.
,Belang van onderscheid materiële wet >< formele wet
- GrondweJelijk Hof: gaat na als er een nieuwe rechtsregel komt of is, of deze in
overeenstemming is met de GW
à Toetst alleen formele weJen (uitgaan van wetgevende macht) af aan de grondwet!! (Staat
bovenaan in hiërarchie, normen die eronder staan moeten in overeenstemming zijn met
grondwet. Alleen niet met KB’s en MB’s.
- Hof van CassaIe: gaat na of uitspraken van rechters (vonnissen of arresten) (in laatste aanleg
gewezen) in overeenstemming zijn met de wet.
à Toets uitspraken alleen af aan materiële weJen!! (ArIkel 606 Ger.W)
à Kijkt alleen na of de rechter wel de wet hee^ nageleefd, of er geen procedurefouten
gemaakt zijn en of inhoudelijke beslissing in overeenstemming was met de wet. Niet
geïnteresseerd op inhoudelijke feiten.
Recht van openbare orde – dwingend recht – aanvullend recht
Deze begrippen sluiten elkaar wel uit.
- Van openbare orde: zie arIkel 1.3, vierde lid BW
“Is van openbare orde de rechtsregel die de essenIële belangen van de staat of van de gemeenschap
raakt of die in het privaatrecht de juridische grondslagen bepaalt waarop de maatschappij berust,
zoals de economische orde, de morele orde, de sociale orde of de orde van het leefmilieu.
”Wetgeving die de belangen van de staat of van de gemeenschap in het algemeen raakt, gaat verder
dan 2 par9jen Vb. strafwe>en
à Het gaat verder dan dader-slachtoffer rela9e, de maatschappij heef belang bij deze we>en vb. als
er een moord gepleegd is heeC de maatschappij er ook baadt bij dat de dader gede9neerd wordt.
à Fiscale we>en gaan uit van de schatkist en hier heeC iedereen baadt bij dat de overheid geld heeC
- Dwingen recht: zie arIkel 1.3, vijfde lid BW:
“Van dwingend recht de rechtsregel die is vastgesteld ter bescherming van een parIj die door de wet
als zwakker wordt gehouden.” (Niet van afwijken, doe toch gaat wetgeving voor op afwijking)
Het zijn bepalingen waar je niet van kan afwijken. Vb. woning-huurdecreet à u mag max een
huurwaarborg hebben van 3 maand à dit is allemaal van dwingend recht (als ze vragen voor 5 en er
is conflict telt wetgeving).
- Aanvullend recht: rechtsregels die van toepassing zijn tenzij parIjen onderling iets anders
bepaald hebben.
Vult aan waar par9jen iets vergeten zijn, vb. als je vergeet iets te bepalen in het contract ga je kijken
naar wat de wetgeving zegt. Par9jen kunnen ervan afwijken maar als ze er niets over bepaald hebben
geeC de wet een oplossing. Als wel bepaald is gaat regeling tussen par9jen voor.
, Hiërarchie der normen
Binnen de wetgeving is er ook een hiërarchie:
- InternaIonale verdragen die de grondwet
conform zijn
- Grondwet à alles wat hieronder staat moet
in overeenstemming zijn met deze grondwet
- WeJen en decreten en ordonnanIes +
internaIonale verdragen zonder grondwet
conform
Federaal en deelstaten niveau op 1 lijn, het is niet
zo dat het federaal niveau hoger staat. Ze hebben
elk hun eigen bevoegdheden. Vb. defensie op
federaal niveau en onderwijs op niveau van de
deelstaat.
Lagere norm moet in overeenstemming zijn met hogere norm, zo niet kan de rechter ze in een
concreet geschil buiten toepassing laten of kunnen bepaalde rechtsbanken de lagere norm
vernieIgen.
Wat moet je doen? Als in een bepaald geval de norm die op de casus/ dossier van toepassing
is in uw nadeel speelt, dan nagaan of deze norm wel in overeenstemming is met de hogere
normen.
2. Vindplaats van wetgeving
Officieel
Analoog: Belgisch Staatsblad (BS)
Digitaal: via juridat.be of belgielex.be
Officieus digitaal (efficiënter met kernwoorden data opzoeken)
Databanken: jura, strada, …
Betalend
Officieus analoog
Papieren wetboeken: VRG-codex (examen!)
WETGEVING
1. Wat is wetgeving?
Formele bronnen van recht
- Wetgeving = geheel van rechtsregels + primaire bron van het recht à alles wat in wetboeken
staat (staat bovenaan als belangrijkste bron van recht)
- Rechtspraak
- Rechtsleer
- Algemene rechtsbeginselen = regels die niet in de wetgeving vastgelegd zijn maar wel zo
belangrijk zijn dat ze deel van het recht zijn
- Gewoonte/ gebruiken
- Billijkheid
Formele rechtsbronnen vs. Materiële rechtsbronnen
- Formele rechtsbronnen = hebben een officiële waarden
- Materiële rechtsbronnen = hebben niet echt een waarde op gebied van het recht
Materiële wet Vs. Formele wet (ex)
- Materiële wet = algemeen verbindende rechtsregel op personen waarvoor die regel van
toepassing is (niet alIjd op iedereen van toepassing) en die door een bevoegd
overheidsorgaan is uitgevaardigd.
à vb. de wegcode is op iedereen van toepassing die zich op de weg verbindt maar niet op
mensen die binnen in huis ziJen.
- Formele wet = elke beslissing gestemd door de wetgevende macht van de federale staat of
een van de deelstaten.
!! Een wet kan zowel beide zijn, een van beide of geen van beide.
- Is elke algemeen verbindende rechtsregel, een regel die uitgaat van de wetgevende macht?
(Is elke materiële wet een formele wet?)
à Neen, zelfs de minderheid. Niet elke rechtsregel gaat uit van de wetgevende macht
(formele wet), de meerderheid, vaak ook vanuit de ministers (MB’s of KB’s).
- Is elke regel die uitgaat van de wetgevende macht, een algemeen verbindende rechtsregel?
(Is elke formele wet een materiële wet?)
à Neen, maar wel de meerderheid. De meerderheid van de beslissingen aangenomen door
de wetgevende macht omvat immers algemeen verbindende rechtsregels.
à BegroIngsweJen omvaJen geen algemeen bindende regels, dit is de meest gekende.
,Belang van onderscheid materiële wet >< formele wet
- GrondweJelijk Hof: gaat na als er een nieuwe rechtsregel komt of is, of deze in
overeenstemming is met de GW
à Toetst alleen formele weJen (uitgaan van wetgevende macht) af aan de grondwet!! (Staat
bovenaan in hiërarchie, normen die eronder staan moeten in overeenstemming zijn met
grondwet. Alleen niet met KB’s en MB’s.
- Hof van CassaIe: gaat na of uitspraken van rechters (vonnissen of arresten) (in laatste aanleg
gewezen) in overeenstemming zijn met de wet.
à Toets uitspraken alleen af aan materiële weJen!! (ArIkel 606 Ger.W)
à Kijkt alleen na of de rechter wel de wet hee^ nageleefd, of er geen procedurefouten
gemaakt zijn en of inhoudelijke beslissing in overeenstemming was met de wet. Niet
geïnteresseerd op inhoudelijke feiten.
Recht van openbare orde – dwingend recht – aanvullend recht
Deze begrippen sluiten elkaar wel uit.
- Van openbare orde: zie arIkel 1.3, vierde lid BW
“Is van openbare orde de rechtsregel die de essenIële belangen van de staat of van de gemeenschap
raakt of die in het privaatrecht de juridische grondslagen bepaalt waarop de maatschappij berust,
zoals de economische orde, de morele orde, de sociale orde of de orde van het leefmilieu.
”Wetgeving die de belangen van de staat of van de gemeenschap in het algemeen raakt, gaat verder
dan 2 par9jen Vb. strafwe>en
à Het gaat verder dan dader-slachtoffer rela9e, de maatschappij heef belang bij deze we>en vb. als
er een moord gepleegd is heeC de maatschappij er ook baadt bij dat de dader gede9neerd wordt.
à Fiscale we>en gaan uit van de schatkist en hier heeC iedereen baadt bij dat de overheid geld heeC
- Dwingen recht: zie arIkel 1.3, vijfde lid BW:
“Van dwingend recht de rechtsregel die is vastgesteld ter bescherming van een parIj die door de wet
als zwakker wordt gehouden.” (Niet van afwijken, doe toch gaat wetgeving voor op afwijking)
Het zijn bepalingen waar je niet van kan afwijken. Vb. woning-huurdecreet à u mag max een
huurwaarborg hebben van 3 maand à dit is allemaal van dwingend recht (als ze vragen voor 5 en er
is conflict telt wetgeving).
- Aanvullend recht: rechtsregels die van toepassing zijn tenzij parIjen onderling iets anders
bepaald hebben.
Vult aan waar par9jen iets vergeten zijn, vb. als je vergeet iets te bepalen in het contract ga je kijken
naar wat de wetgeving zegt. Par9jen kunnen ervan afwijken maar als ze er niets over bepaald hebben
geeC de wet een oplossing. Als wel bepaald is gaat regeling tussen par9jen voor.
, Hiërarchie der normen
Binnen de wetgeving is er ook een hiërarchie:
- InternaIonale verdragen die de grondwet
conform zijn
- Grondwet à alles wat hieronder staat moet
in overeenstemming zijn met deze grondwet
- WeJen en decreten en ordonnanIes +
internaIonale verdragen zonder grondwet
conform
Federaal en deelstaten niveau op 1 lijn, het is niet
zo dat het federaal niveau hoger staat. Ze hebben
elk hun eigen bevoegdheden. Vb. defensie op
federaal niveau en onderwijs op niveau van de
deelstaat.
Lagere norm moet in overeenstemming zijn met hogere norm, zo niet kan de rechter ze in een
concreet geschil buiten toepassing laten of kunnen bepaalde rechtsbanken de lagere norm
vernieIgen.
Wat moet je doen? Als in een bepaald geval de norm die op de casus/ dossier van toepassing
is in uw nadeel speelt, dan nagaan of deze norm wel in overeenstemming is met de hogere
normen.
2. Vindplaats van wetgeving
Officieel
Analoog: Belgisch Staatsblad (BS)
Digitaal: via juridat.be of belgielex.be
Officieus digitaal (efficiënter met kernwoorden data opzoeken)
Databanken: jura, strada, …
Betalend
Officieus analoog
Papieren wetboeken: VRG-codex (examen!)
