Bijzondere overeenkomstenrecht:
Hoofdstuk 1: inleiding:
Verschillende soorten bijzondere overeenkomsten:
Een overeenkomst sluiten:
Uitgangspunt: Contractsvrijheid van partijen (art. 5.14 BW)
Welke overeenkomst werd gesloten?
Partijen kiezen zelf welke overeenkomst zij sluiten, bijvoorbeeld koopovereenkomst,
huurovereenkomst, enzovoort. Ingeval van twijfel, dient in eerste instantie de gemeenschappelijke
bedoeling van partijen te worden achterhaald om de overeenkomst juist te interpreteren(art. 5.69 BW).
Interpretatie van duidelijke contracten is uiteraard niet mogelijk.
Een contract strekt partijen tot wet (art. 5.69 BW) en de rechter is gebonden door de door partijen
gekozen rechtsfiguur, tenzij de contractuele bepalingen niet verenigbaar zijn met de wettelijke
toepassingsvoorwaarden van de gekozen rechtsfiguur (art. 5.64 BW): in dat geval kan de rechter de
overeenkomst herkwalificeren
Indien het contract valt onder één bijzondere overeenkomst (zoals geregeld in het BW), dan worden
de rechten en verplichtingen van partijen als volgt beoordeeld:
1° toepassing van regels van openbare orde1 en/of dwingend recht2
2° toepassing van alle contractuele bepalingen mits deze niet strijdig zijn met regels van openbare
orde of van dwingend recht
3° indien een aspect niet is geregeld in het contract:
3a) toepassing van de (aanvullende) bijzondere rechtsregels3 van de betrokken rechtsfiguur in het BW
3b) en wanneer over dit aspect geen eigen bijzondere rechtsregels bestaan: terugvallen op de
(aanvullende) algemene rechtsregels van het verbintenissenrecht
Eventueel meerdere rechtsfiguren vervat in de contractuele bepalingen, dan:
- ofwel gezamenlijke toepassing rechtsregels meerdere rechtsfiguren
- ofwel voorrang van één rechtsfiguur (cf. regels van openbare orde / dwingend recht /
belangrijkste karakteristieken van de overeenkomst)
- ofwel een overeenkomst sui generis (met eigen rechtsregels)
1
Openbare orde = regels ter bescherming van het algemeen belang (kan men nooit van afwijken)
2
Dwingend recht = zijn regels ter bescherming van partijen (rechtsregel per rechtsregel bekijken wie er
beschermd wordt, je kan enkel afwijken zolang je de bescherming niet aanpast (wel in voordeel van
beschermde).
3
Aanvullend recht = als contractanten iets zijn vergeten in een contract wordt dit aangevuld met aanvullend recht.
Moet nageleefd worden.
,
,Hoofdstuk 2: koop:
Deel 1: gemeen kooprecht:
1 Definitie en constitutieve bestanddelen
1.1 Definitie en kenmerken
Definitie
wilsovereenstemming tussen partijen omtrent:
- eigendomsoverdracht van een zaak
- betaling van een geldprijs
Kenmerken
- onder bezwarende titel
- wederkerig
- consensueel ≠ zakelijk ≠ vormelijk
- een zaak (goed) ≠ een dienst (≠ eigendomsoverdracht)
1.2 Constitutieve bestanddelen
- Eigendomsoverdracht
F principe: vanaf de totstandkoming koop ongeacht levering / betaling
F uitzonderingen:
- contractueel overeengekomen afwijking
- omwille van de aard van de zaak (bv. art. 1585 oud BW, art. 1587 oud BW)
- alternatieve koop (vanaf keuze)
- toekomstige zaak (vanaf bestaan)
F ingeval van opschortende voorwaarde: koop bestaat, maar koop pas uitvoerbaar/opeisbaar als
opschortende voorwaarde vervuld wordt
F belang:
- overdracht eigendom inclusief alle zakelijke rechten
- overdracht risico4
- behoudens andersluidende, contractuele afwijkingen (bv. eigendomsvoorbehoud)
- behoudens koop onder opschortende voorwaarde5 (risico pas over als voorwaarde vervuld is)
F Opgelet! Verkoper kan enkel eigen zaak verkopen (of opdracht krijgen van eigenaar om zaak te
verkopen), anders kan koper nietigheid van de koop eisen.
Totstandkoming (koop) à eigendomsoverdracht à risico overdracht
4
Als er tussen tijdstip van overdracht en betaling, iets gebeurt met het goed, is de eigenaar degene die al
consensueel de eigenaar is geworden. (de koop gaat dan ook door aan dezelfde prijs, want voor overmacht is het
risico overgedragen op het moment van de wilsovereenstemming). (je kan wel een clausule invoegen dit zegt dat
de eigendomsoverdracht pas gebeurt als de betaling volledig ontvangen is). (of risico overdracht gaat pas
beginnen vanaf levering).
5
Bijvoorbeeld dat je eerst een lening wilt hebben voor je pas overgaat tot de koop en de koop is pas definitief als
je deze lening krijgt
, Betaling van de prijs
- in geld
- vrij overeen te komen6
- prijs bepaald of bepaalbaar7
- informatieplicht en betalingsregeling t.a.v. consumenten (in WER)
- ernstig (prijsbewimpeling!)8
- soms prijsreglementering door overheid
Partijen kunnen andere voorwaarden toevoegen als bestanddelen voor totstandkoming van de
koop.
2 Geldigheidsvoorwaarden
2.1 Bekwaamheid
Principe: iedereen bekwaam als koper/verkoper
Uitzonderingen:
- minderjarigen
- onbekwaam verklaard door vrederechter9
- wettelijke uitzonderingen (art. 1596-1597 oud BW)
2.2 Voorwerp van de prestatie
- zaak moet (kunnen) bestaan
- eventueel toekomstige zaak (uitz. nalatenschap)10
- zaak moet in de handel zijn11
- zaak moet bepaald of bepaalbaar zijn
6
Bv ruil
7
Bv rekening houden met een komende indexering
8
In voordeel fiscus; rechten die je moet betalen voor de overdracht van een onroerend goed (=registratierechten).
(je moet dus eigenlijk betalen wat het goed waard is, als de fiscus vind dat je precies te weinig hebt betaalt dan
het goed waard is, dan kan de fiscus je een boete geven en zul je deze moeten betalen want dit kan je niet
bewijzen).
9
Door bv mentale of fysieke beperking (vroeger verlengde minderjarigheid) of dementie.
10
Om te vermijden dat mensen gaan zeggen dat ze nog een rijke oma hebben en ze ooit dat geld krijgen om te
bepalen
11
Geen drugs, organen, mensensmokkel
Hoofdstuk 1: inleiding:
Verschillende soorten bijzondere overeenkomsten:
Een overeenkomst sluiten:
Uitgangspunt: Contractsvrijheid van partijen (art. 5.14 BW)
Welke overeenkomst werd gesloten?
Partijen kiezen zelf welke overeenkomst zij sluiten, bijvoorbeeld koopovereenkomst,
huurovereenkomst, enzovoort. Ingeval van twijfel, dient in eerste instantie de gemeenschappelijke
bedoeling van partijen te worden achterhaald om de overeenkomst juist te interpreteren(art. 5.69 BW).
Interpretatie van duidelijke contracten is uiteraard niet mogelijk.
Een contract strekt partijen tot wet (art. 5.69 BW) en de rechter is gebonden door de door partijen
gekozen rechtsfiguur, tenzij de contractuele bepalingen niet verenigbaar zijn met de wettelijke
toepassingsvoorwaarden van de gekozen rechtsfiguur (art. 5.64 BW): in dat geval kan de rechter de
overeenkomst herkwalificeren
Indien het contract valt onder één bijzondere overeenkomst (zoals geregeld in het BW), dan worden
de rechten en verplichtingen van partijen als volgt beoordeeld:
1° toepassing van regels van openbare orde1 en/of dwingend recht2
2° toepassing van alle contractuele bepalingen mits deze niet strijdig zijn met regels van openbare
orde of van dwingend recht
3° indien een aspect niet is geregeld in het contract:
3a) toepassing van de (aanvullende) bijzondere rechtsregels3 van de betrokken rechtsfiguur in het BW
3b) en wanneer over dit aspect geen eigen bijzondere rechtsregels bestaan: terugvallen op de
(aanvullende) algemene rechtsregels van het verbintenissenrecht
Eventueel meerdere rechtsfiguren vervat in de contractuele bepalingen, dan:
- ofwel gezamenlijke toepassing rechtsregels meerdere rechtsfiguren
- ofwel voorrang van één rechtsfiguur (cf. regels van openbare orde / dwingend recht /
belangrijkste karakteristieken van de overeenkomst)
- ofwel een overeenkomst sui generis (met eigen rechtsregels)
1
Openbare orde = regels ter bescherming van het algemeen belang (kan men nooit van afwijken)
2
Dwingend recht = zijn regels ter bescherming van partijen (rechtsregel per rechtsregel bekijken wie er
beschermd wordt, je kan enkel afwijken zolang je de bescherming niet aanpast (wel in voordeel van
beschermde).
3
Aanvullend recht = als contractanten iets zijn vergeten in een contract wordt dit aangevuld met aanvullend recht.
Moet nageleefd worden.
,
,Hoofdstuk 2: koop:
Deel 1: gemeen kooprecht:
1 Definitie en constitutieve bestanddelen
1.1 Definitie en kenmerken
Definitie
wilsovereenstemming tussen partijen omtrent:
- eigendomsoverdracht van een zaak
- betaling van een geldprijs
Kenmerken
- onder bezwarende titel
- wederkerig
- consensueel ≠ zakelijk ≠ vormelijk
- een zaak (goed) ≠ een dienst (≠ eigendomsoverdracht)
1.2 Constitutieve bestanddelen
- Eigendomsoverdracht
F principe: vanaf de totstandkoming koop ongeacht levering / betaling
F uitzonderingen:
- contractueel overeengekomen afwijking
- omwille van de aard van de zaak (bv. art. 1585 oud BW, art. 1587 oud BW)
- alternatieve koop (vanaf keuze)
- toekomstige zaak (vanaf bestaan)
F ingeval van opschortende voorwaarde: koop bestaat, maar koop pas uitvoerbaar/opeisbaar als
opschortende voorwaarde vervuld wordt
F belang:
- overdracht eigendom inclusief alle zakelijke rechten
- overdracht risico4
- behoudens andersluidende, contractuele afwijkingen (bv. eigendomsvoorbehoud)
- behoudens koop onder opschortende voorwaarde5 (risico pas over als voorwaarde vervuld is)
F Opgelet! Verkoper kan enkel eigen zaak verkopen (of opdracht krijgen van eigenaar om zaak te
verkopen), anders kan koper nietigheid van de koop eisen.
Totstandkoming (koop) à eigendomsoverdracht à risico overdracht
4
Als er tussen tijdstip van overdracht en betaling, iets gebeurt met het goed, is de eigenaar degene die al
consensueel de eigenaar is geworden. (de koop gaat dan ook door aan dezelfde prijs, want voor overmacht is het
risico overgedragen op het moment van de wilsovereenstemming). (je kan wel een clausule invoegen dit zegt dat
de eigendomsoverdracht pas gebeurt als de betaling volledig ontvangen is). (of risico overdracht gaat pas
beginnen vanaf levering).
5
Bijvoorbeeld dat je eerst een lening wilt hebben voor je pas overgaat tot de koop en de koop is pas definitief als
je deze lening krijgt
, Betaling van de prijs
- in geld
- vrij overeen te komen6
- prijs bepaald of bepaalbaar7
- informatieplicht en betalingsregeling t.a.v. consumenten (in WER)
- ernstig (prijsbewimpeling!)8
- soms prijsreglementering door overheid
Partijen kunnen andere voorwaarden toevoegen als bestanddelen voor totstandkoming van de
koop.
2 Geldigheidsvoorwaarden
2.1 Bekwaamheid
Principe: iedereen bekwaam als koper/verkoper
Uitzonderingen:
- minderjarigen
- onbekwaam verklaard door vrederechter9
- wettelijke uitzonderingen (art. 1596-1597 oud BW)
2.2 Voorwerp van de prestatie
- zaak moet (kunnen) bestaan
- eventueel toekomstige zaak (uitz. nalatenschap)10
- zaak moet in de handel zijn11
- zaak moet bepaald of bepaalbaar zijn
6
Bv ruil
7
Bv rekening houden met een komende indexering
8
In voordeel fiscus; rechten die je moet betalen voor de overdracht van een onroerend goed (=registratierechten).
(je moet dus eigenlijk betalen wat het goed waard is, als de fiscus vind dat je precies te weinig hebt betaalt dan
het goed waard is, dan kan de fiscus je een boete geven en zul je deze moeten betalen want dit kan je niet
bewijzen).
9
Door bv mentale of fysieke beperking (vroeger verlengde minderjarigheid) of dementie.
10
Om te vermijden dat mensen gaan zeggen dat ze nog een rijke oma hebben en ze ooit dat geld krijgen om te
bepalen
11
Geen drugs, organen, mensensmokkel
