NIEUWS EN JOURNALISTIEK
1. NIEUWSGEBRUIK
DE NIEUWSBUNDEL: PAPIER, ONLINE EN SOCIALE MEDIA
Doctoraat over impact van internet op J & kranten.
Hij ging er vanuit dat mensen nog altijd een
krantenbundel zouden lezen in 2025, mogelijks niet
persé op papier maar op een soort digitaal papier (bv. e-
reader). Maar we zullen dus nog altijd nood hebben aan
de nieuwsbundel (krant of journaal) bestaande uit de
belangrijkste nieuwsberichten van de dag die een
redactie heeft samengesteld en geselecteerd.
De krant als bundel: Nieuws op 7/2/2024
1. Huurprijzen met 6,4% omhooggegaan
2. Abdeslam overgebracht naar Frankrijk
3. Aantal jongeren met migratie-achtergrond verdubbeld in 20 jaar tijd
4. Barack Obama komt naar Puurs
5. Beschamende verkiezingsnederlaag Nikki Haley in Nevada
6. Misbruik kleuterleerkracht in Geraardsbergen
7. Chileense oud-president omgekomen in helikopterongeluk
8. Ex-Fox-reporter Tucker Carlson interviewt Poetin
9. Stroompanne bij Telenet
→ De krant vat het belangrijkste nieuws samen in een bundel (bv. de Standaard brengt elke avond
een nieuwsoverzicht met 9 belangrijke gebeurtenissen die de moeite zijn om te onthouden, als je
deze leest, ben je mee met het nieuws van de dag). Wie bepaalt dat dit het nieuws van de dag is?
Journalisten bepalen dit op basis van nieuwsselectie-criteria en overwegingen die zij maken.
~> als we het nieuws vergelijken:
Niet enkel de Standaard vindt dat dit nieuws is, maar ook de VRT; het zijn dezelfde
verhalen en dezelfde selecties of keuzes die de journalisten maken.
→ ze vinden dezelfde verhalen nieuwswaardig
Geografische context speelt bv. al een rol (in Nederland zal er niet over de zedenfeiten in
Geraardsbergen gesproken worden). Maar er kunnen ook andere factoren een rol spelen.
Online krijg je nog altijd een bundel en een overzicht met een bepaalde hiërarchie van
belangrijk & niet belangrijk nieuws. Dus je hebt misschien de papieren drager niet meer nodig om
elke dag op de hoogte te blijven vh nieuws want je kan evengoed terugvallen op nieuwssites & -apps.
1
, • De meerwaarde van papieren krant tov digitale krant: meer actieve vorm v
nieuwsconsumptie, aandachtiger lezen, langere leestijd door meer inspanning,
minder oppervlakkig, opiniestukken (te lang om op een klein scherm te lezen).
• Wat is de betaalbereidheid? Wanneer je gewend bent aan betaalde toegang, gaat dit zich
wellicht in je verdere leven voortzetten, maar als je nu al toekomt met gratis informatie dan is
de kans kleiner dat je nog ooit een abonnement gaat nemen.
Het nieuwsgebruik verschuift vandaag meer en meer naar andere platformen.
De nieuwsconsumptie start meestal niet meer bij een krant of een
nieuwssite, maar bij sociale media. De toegang tot het nieuws start dus
meestal bij sociale media en niet meer bij nieuwssites of nieuwsapps.
Het is interessant om te kijken naar wat VRT nws op Instagram aanbiedt:
er blijven nog veel minder nieuwsberichten over → de selectie is veel strenger.
Daarnaast krijg je ook een selectie op maat van het publiek.
~> Bepaalde nieuwsberichten kan je bv niet terugvinden op het Instragramprofiel
van nwsnwsnws (bv. de stroompanne: volgers van nwsnwsnws bellen niet en
hebben hier dus geen interesse voor).
Er worden ook steeds meer filmpjes gemaakt op maat van TikTok
-> jongeren zijn minder te bereiken via traditionele sociale media platformen.
Een krantenjournalist zal zeggen dat dit geen nieuws is, maar consumentenadvies/…
TikTok maakt bepaalde filmpjes ook zichtbaarder (bv. TikTok heeft vastgesteld dat
gebruikers & zelfs volgers v vrt.nws het bericht over Gaza niet willen zien, het
algoritme toont het dus minder ~> minder views & engagement)
-> niet soort complot dat ze dit bewust niet laten zien, het was foute inschatting v vrt
-> dit is geen nieuws om op tiktok te brengen
(nieuwswaarden zijn niet goed toepasbaar op dit soort content -> wij hebben het over nieuwssites, journaal,…)
Besluit: het kanaal dat we gebruiken heeft een invloed op het nieuws dat we te zien krijgen
(we weten dit ook en combineren dus verschillende kanalen).
Nieuws bereikt ons:
• overal
• overvloedig (~> minder nood aan papieren krant/bep kanalen/alerts van nieuwsapps/…)
• onophoudelijk (mensen zijn doorheen heel de dag ‘bezig’ met het nieuws, gn vast moment)
• ongeordend
• ontbundeld (het komt via verschillende kanalen tot ons)
• ongevraagd (het komt ‘vanzelf’ tot bij ons)
2
, NIEUWSGEBRUIK IN CIJFERS
IMEC DIGIMETER
• Jaarlijkse survey bij panel (representatieve sample) van ca. 2000
Vlamingen (15+) over hun digitale mediagebruik
• Uitgevoerd door onderzoeksgroep Imec-MICT-Ugent
Crossmediaal & mobiel nieuwsgebruik: nieuwsconsumptie in 3 lagen
Als je kijkt naar het nieuwsgebruik van de Vlaming, is het interessant om te kijken in lagen
-> er zijn drie lagen waarlangs we nieuws consumeren
(het belang vd versch lagen verschilt voor versch nieuwsgebruikers)
• Laag 1: nieuws via klassieke media
o Tv-nieuws (& radio)
o Krant (papier → digitaal) (ook digitale kranten w dus gezien als klassieke media)
o De meeste mensen vinden het belangrijk nieuws te volgen en doen dit in grote mate
via de klassieke kanalen. Dus de klassieke media blijven een belangrijke rol spelen.
Hoe ouder de bevolking, hoe belangrijker 1e laag, maar bij geen enkele leeftijdsgroep
verdwijnt deze laag volledig.
• Laag 2: online nieuws
o Nieuwssites
o Nieuwsapps
o Search (Google)
o In 2018 waren de nieuwssites en nieuwsapps de belangrijkste gateways voor online
nieuwsgebruik <-> vandaag is search media meer belangrijk aan het worden
~> Dit komt door sociale media → laag 3.
• Laag 3: nieuws via sociale media
o Facebook, Instagram, TikTok, X, YouTube, Telegram, …
o Messaging apps (bv. Whatsapp) ~> zelfs in gesloten groepen ontvangt men nieuws
(links/er w gepraat over dingen die nieuws voor jou zijn)
o Derde laag steeds meer centraal in & ‘vertrekpunt’ (gateway) v nieuwsgebruik
-> Het is vaak sociale media die ons iets laat zien, soms blijf je hangen & ga je zoeken
door bv. de nieuwssite / nieuwsapp te openen OF door een search te doen op Google
(laag 2). ~> Dus het gebeurt steeds meer dat mensen nadat ze iets gezien hebben op
sociale media het gaan verifiëren ergens anders. (sm -> google -> nieuwssites/…)
Meeste mensen combineren alle lagen voortdurend. (klassieke media, online & sm nieuws)
DUS als men zegt “sociale media dragen bij tot polarisering” -> het effect v wat we zien op sm w
reeds deels gemodereerd door wat we te izen krijgen op andere nieuwskanalen
-> belangrijk te beseffen: er is bijna niemand die nieuws énkel via 1 sm-kanaal volgt
3
, Nieuwsgebruik in 2024
(Bron: Imec Digimeter 2022 = cijfers verzameld in 2022 en gepubliceerd in 2023)
De klassieke laag (televisie, radio, papieren krant)
maakt nog altijd een belangrijk deel uit van het
nieuwsrepertoire van veel mensen.
-> Het is minder dan het ooit geweest is maar het
zijn vrij stabiele cijfers.
De Vlaming blijft nieuwsgierig & dat is in alle lagen van de
bevolking. Bij 18-24 jarigen is de noodzaak om elke dag het
nieuws te volgen iets minder groot, maar dat was vroeger
ook al zo dus het is geen nieuw gegeven.
Nieuwssites en nieuwsapps (laag 2) zijn nog altijd
belangrijke kanalen om wekelijks het nieuws te volgen.
Maar we zien een kleine daling.
Sociale media (laag 3) zijn de afgelopen jaren
belangrijker geworden.
De smartphone wordt meer en meer belangrijk voor
nieuwsconsumptie maar sluit niet uit dat we het
combineren met andere toestellen; de televisie blijft
heel goed standhouden (het zijn dus vooral de papieren
dragers die minder belangrijk worden).
➔ Deze tendensen gelden voor BE,
maar dikwijls ook wereldwijd
4
1. NIEUWSGEBRUIK
DE NIEUWSBUNDEL: PAPIER, ONLINE EN SOCIALE MEDIA
Doctoraat over impact van internet op J & kranten.
Hij ging er vanuit dat mensen nog altijd een
krantenbundel zouden lezen in 2025, mogelijks niet
persé op papier maar op een soort digitaal papier (bv. e-
reader). Maar we zullen dus nog altijd nood hebben aan
de nieuwsbundel (krant of journaal) bestaande uit de
belangrijkste nieuwsberichten van de dag die een
redactie heeft samengesteld en geselecteerd.
De krant als bundel: Nieuws op 7/2/2024
1. Huurprijzen met 6,4% omhooggegaan
2. Abdeslam overgebracht naar Frankrijk
3. Aantal jongeren met migratie-achtergrond verdubbeld in 20 jaar tijd
4. Barack Obama komt naar Puurs
5. Beschamende verkiezingsnederlaag Nikki Haley in Nevada
6. Misbruik kleuterleerkracht in Geraardsbergen
7. Chileense oud-president omgekomen in helikopterongeluk
8. Ex-Fox-reporter Tucker Carlson interviewt Poetin
9. Stroompanne bij Telenet
→ De krant vat het belangrijkste nieuws samen in een bundel (bv. de Standaard brengt elke avond
een nieuwsoverzicht met 9 belangrijke gebeurtenissen die de moeite zijn om te onthouden, als je
deze leest, ben je mee met het nieuws van de dag). Wie bepaalt dat dit het nieuws van de dag is?
Journalisten bepalen dit op basis van nieuwsselectie-criteria en overwegingen die zij maken.
~> als we het nieuws vergelijken:
Niet enkel de Standaard vindt dat dit nieuws is, maar ook de VRT; het zijn dezelfde
verhalen en dezelfde selecties of keuzes die de journalisten maken.
→ ze vinden dezelfde verhalen nieuwswaardig
Geografische context speelt bv. al een rol (in Nederland zal er niet over de zedenfeiten in
Geraardsbergen gesproken worden). Maar er kunnen ook andere factoren een rol spelen.
Online krijg je nog altijd een bundel en een overzicht met een bepaalde hiërarchie van
belangrijk & niet belangrijk nieuws. Dus je hebt misschien de papieren drager niet meer nodig om
elke dag op de hoogte te blijven vh nieuws want je kan evengoed terugvallen op nieuwssites & -apps.
1
, • De meerwaarde van papieren krant tov digitale krant: meer actieve vorm v
nieuwsconsumptie, aandachtiger lezen, langere leestijd door meer inspanning,
minder oppervlakkig, opiniestukken (te lang om op een klein scherm te lezen).
• Wat is de betaalbereidheid? Wanneer je gewend bent aan betaalde toegang, gaat dit zich
wellicht in je verdere leven voortzetten, maar als je nu al toekomt met gratis informatie dan is
de kans kleiner dat je nog ooit een abonnement gaat nemen.
Het nieuwsgebruik verschuift vandaag meer en meer naar andere platformen.
De nieuwsconsumptie start meestal niet meer bij een krant of een
nieuwssite, maar bij sociale media. De toegang tot het nieuws start dus
meestal bij sociale media en niet meer bij nieuwssites of nieuwsapps.
Het is interessant om te kijken naar wat VRT nws op Instagram aanbiedt:
er blijven nog veel minder nieuwsberichten over → de selectie is veel strenger.
Daarnaast krijg je ook een selectie op maat van het publiek.
~> Bepaalde nieuwsberichten kan je bv niet terugvinden op het Instragramprofiel
van nwsnwsnws (bv. de stroompanne: volgers van nwsnwsnws bellen niet en
hebben hier dus geen interesse voor).
Er worden ook steeds meer filmpjes gemaakt op maat van TikTok
-> jongeren zijn minder te bereiken via traditionele sociale media platformen.
Een krantenjournalist zal zeggen dat dit geen nieuws is, maar consumentenadvies/…
TikTok maakt bepaalde filmpjes ook zichtbaarder (bv. TikTok heeft vastgesteld dat
gebruikers & zelfs volgers v vrt.nws het bericht over Gaza niet willen zien, het
algoritme toont het dus minder ~> minder views & engagement)
-> niet soort complot dat ze dit bewust niet laten zien, het was foute inschatting v vrt
-> dit is geen nieuws om op tiktok te brengen
(nieuwswaarden zijn niet goed toepasbaar op dit soort content -> wij hebben het over nieuwssites, journaal,…)
Besluit: het kanaal dat we gebruiken heeft een invloed op het nieuws dat we te zien krijgen
(we weten dit ook en combineren dus verschillende kanalen).
Nieuws bereikt ons:
• overal
• overvloedig (~> minder nood aan papieren krant/bep kanalen/alerts van nieuwsapps/…)
• onophoudelijk (mensen zijn doorheen heel de dag ‘bezig’ met het nieuws, gn vast moment)
• ongeordend
• ontbundeld (het komt via verschillende kanalen tot ons)
• ongevraagd (het komt ‘vanzelf’ tot bij ons)
2
, NIEUWSGEBRUIK IN CIJFERS
IMEC DIGIMETER
• Jaarlijkse survey bij panel (representatieve sample) van ca. 2000
Vlamingen (15+) over hun digitale mediagebruik
• Uitgevoerd door onderzoeksgroep Imec-MICT-Ugent
Crossmediaal & mobiel nieuwsgebruik: nieuwsconsumptie in 3 lagen
Als je kijkt naar het nieuwsgebruik van de Vlaming, is het interessant om te kijken in lagen
-> er zijn drie lagen waarlangs we nieuws consumeren
(het belang vd versch lagen verschilt voor versch nieuwsgebruikers)
• Laag 1: nieuws via klassieke media
o Tv-nieuws (& radio)
o Krant (papier → digitaal) (ook digitale kranten w dus gezien als klassieke media)
o De meeste mensen vinden het belangrijk nieuws te volgen en doen dit in grote mate
via de klassieke kanalen. Dus de klassieke media blijven een belangrijke rol spelen.
Hoe ouder de bevolking, hoe belangrijker 1e laag, maar bij geen enkele leeftijdsgroep
verdwijnt deze laag volledig.
• Laag 2: online nieuws
o Nieuwssites
o Nieuwsapps
o Search (Google)
o In 2018 waren de nieuwssites en nieuwsapps de belangrijkste gateways voor online
nieuwsgebruik <-> vandaag is search media meer belangrijk aan het worden
~> Dit komt door sociale media → laag 3.
• Laag 3: nieuws via sociale media
o Facebook, Instagram, TikTok, X, YouTube, Telegram, …
o Messaging apps (bv. Whatsapp) ~> zelfs in gesloten groepen ontvangt men nieuws
(links/er w gepraat over dingen die nieuws voor jou zijn)
o Derde laag steeds meer centraal in & ‘vertrekpunt’ (gateway) v nieuwsgebruik
-> Het is vaak sociale media die ons iets laat zien, soms blijf je hangen & ga je zoeken
door bv. de nieuwssite / nieuwsapp te openen OF door een search te doen op Google
(laag 2). ~> Dus het gebeurt steeds meer dat mensen nadat ze iets gezien hebben op
sociale media het gaan verifiëren ergens anders. (sm -> google -> nieuwssites/…)
Meeste mensen combineren alle lagen voortdurend. (klassieke media, online & sm nieuws)
DUS als men zegt “sociale media dragen bij tot polarisering” -> het effect v wat we zien op sm w
reeds deels gemodereerd door wat we te izen krijgen op andere nieuwskanalen
-> belangrijk te beseffen: er is bijna niemand die nieuws énkel via 1 sm-kanaal volgt
3
, Nieuwsgebruik in 2024
(Bron: Imec Digimeter 2022 = cijfers verzameld in 2022 en gepubliceerd in 2023)
De klassieke laag (televisie, radio, papieren krant)
maakt nog altijd een belangrijk deel uit van het
nieuwsrepertoire van veel mensen.
-> Het is minder dan het ooit geweest is maar het
zijn vrij stabiele cijfers.
De Vlaming blijft nieuwsgierig & dat is in alle lagen van de
bevolking. Bij 18-24 jarigen is de noodzaak om elke dag het
nieuws te volgen iets minder groot, maar dat was vroeger
ook al zo dus het is geen nieuw gegeven.
Nieuwssites en nieuwsapps (laag 2) zijn nog altijd
belangrijke kanalen om wekelijks het nieuws te volgen.
Maar we zien een kleine daling.
Sociale media (laag 3) zijn de afgelopen jaren
belangrijker geworden.
De smartphone wordt meer en meer belangrijk voor
nieuwsconsumptie maar sluit niet uit dat we het
combineren met andere toestellen; de televisie blijft
heel goed standhouden (het zijn dus vooral de papieren
dragers die minder belangrijk worden).
➔ Deze tendensen gelden voor BE,
maar dikwijls ook wereldwijd
4
