Volledige samenvatting psychische kwetsbaarheid

Psychische kwetsbaarheid
Kwetsbaarheid, veerkracht en psychisch lijden

PSYCHISCHE KWETSBAARHEID VS VEERKRACHT

Psychische kwetsbaarheid = een verhoogde kans om problemen te
ontwikkelen bij stress.

 Stress = sterk bepaald door de omgeving!
 Iedereen is kwetsbaar => continuüm
o Continuüm = een doorlopend geheel zonder duidelijke grenzen
of onderbrekingen.

Veerkracht = een persoonlijkheidskenmerk dat je in staat stelt om de
negatieve effecten van stress te modereren, en je mogelijkheden tot
adaptatie vergroot. Het bepaalt hoe groot de impact op jou zal zijn van
stress en tegenslagen

PSYCHISCHE LIJDEN VS GEESTELIJKE GEZONDHEID

Wanneer kwetsbaarheid langdurig en ernstig is of stress te hoog is:
functioneren wordt beperkt = psychisch lijden.

Geestelijke gezondheid (WHO) = een toestand van welzijn waarin het
individu zijn of haar eigen capaciteiten realiseert, de normale spanningen
van het leven aankan, productief en vruchtbaar kan werken en in staat is
om een bijdrage te leveren aan zijn of haar gemeenschap.

OVERGANG VAN PSYCHOPATHOLOGIE NAAR PSYCHISCHE
GEZONDHEID /WELBEVINDEN

Psychopathologie= de leer (logos) van de stoornissen (pathos) vh
psychisch functioneren.

 = een richting in de wetenschap die zich bezig houdt met de aard,
de totstandkoming en de mogelijke behandeling en voorkoming van
psychische klachten.

Hierin werken verschillende disciplines samen, zoals de psychologie, de
psychiatrie, de neurologie, de endocrinologie, de farmacologie, de
orthopedagogie en de sociologie.

Psychiatrie = is eerder de toegepaste wetenschap. Het verwijst eerder
naar de kunde: Het geheel van praktijkervaring. Ook hier werken
verschillende disciplines samen.




1

,PSYCHISCH LIJDEN IS …(NIET)

Hoe wij met onze orthopedagogische bril naar psychische
kwetsbaarheid moeten kijken

 Psychisch lijden = geen identiteit maar een kwetsbaarheid die
periodiek problematisch kan zijn (“ik heb last van…”).
 Deze kwetsbaarheid is “normaal” en in de bevolking differentieel
verspreidt.
 Psychisch lijden is gecontextualiseerd (gen/omgeving interacties)
o Bvb iemand met autisme gaat naar een school waar hij zich
niet goed voelt: Grotere kans op psychische kwetsbaarheid

KWETSBAARHEIDS-STRESSMODEL OFWEL DIATHESE -STRESSMODEL

Om wetenschappelijk te verklaren waarom iemand last heeft van
psychische kwetsbaarheid gebruiken we daarvoor de
kwetsbaarheids-stressmodel of diathese -stressmodel.

De twee delen

1. Kwetsbaarheid (diathese)

Dit is iemands aangeboren of opgedane gevoeligheid.

Voorbeelden: erfelijke aanleg (bv. depressie komt in de familie voor),
bepaalde persoonlijkheidstrekken, of ingrijpende ervaringen in de jeugd.

Je kan het zien als een drempel: hoe lager je drempel, hoe gevoeliger je
bent.

2. Stress (uitlokkende factoren)

Dit zijn de spanningen of gebeurtenissen die iemand meemaakt.

Voorbeelden: werkdruk, relatieproblemen, verlies, ziekte, pesten.

Hoe werkt het samen?

Als iemand weinig
kwetsbaarheid heeft, kan die
vaak veel stress aan zonder
psychische problemen.

Als iemand veel
kwetsbaarheid heeft, kan
zelfs een beetje stress al
klachten veroorzaken.

Psychische stoornissen
ontstaan vaak wanneer
kwetsbaarheid en stress samenkomen.
2

,Psychische klachten komen voort vanuit een interactie tussen:

 Onderliggende kwetsbaarheid
o Kwetsbaarheden = factoren die mensen gevoeliger maken
waardoor ze minder goed/helemaal niet met bepaalde
ervaringen kunnen omgaan of er een negatieve betekenis aan
toeschrijven
 een peuter komt in een nieuwe klaslokaal terecht en dat
kind heeft ook last van onveilige hechtingsstoornis:
Vervolgens gooit een ander peuter zijn kunstwerk
hierdoor gaat de nieuwe peuter aggressiever reageren.
 Persoonlijke beschermende factoren
o Beschermende factoren = factoren die mensen weerbaarder
maken en ervoor zorgen dat bepaalde ervaringen hen niet uit
evenwicht brengen of voor problemen zorgen.
 Je factoren die je beschermen zoals je verbaal goed
verdedigen, dus stel beheerst de taal niet kan dit in jou
nadeel zijn en vergroot de kans op psychische
kwetsbaarheid.
 Context

DYNAMISCH KWETSBAARHEIDS -STRESSMODEL

een uitgebreidere en modernere versie van het klassieke kwetsbaarheids-
stressmodel.

 Kwetsbaarheid én stress veranderen door de tijd.
 Ze beïnvloeden elkaar ook wederzijds.
 Je kan dit samen met de cliënt opmaken, zo komen problemen en
krachten in beeld
 Punt “toeval” slaagt op pech of juist geluk.




3

, HET DIATHESE -STRESSMODEL

= het balans van draagkracht en draaglast.

 Interne (bvb puberteit) VS
externe (bvb corona)
stressors
 Als je niet kann doen aan
stressorden, dan moet je
werken aan de draagkracht
van een persoon.

Bvb corona: stressoren namen toe,
draagkracht/coping nam af (bvb
eens gaan fitnessen om stoom af te
laten kon niet meer, met
vriendinnen afspreken ook niet enzovoort.)

EVOLUTIE VAN DE VISIE OP PSYCHISCHE KWETSBAARHEID

Van… Naar … Voorbeeld
Medisch + deficit denken Eco-bio-psycho-sociaal model Vroeger was het
(=denken vanuit en burgerschapsdenken opgedeeld dat vind je op
problemen,niet-kunnen) de dag van vndg terug
want een psychiatrie is
opgedeeld per stoornis
Genezing: doel Herstel/rehabilititatie: doel =
=klachtenreductie QOL
Behandeling van Bevordering van welbevinden Iedereen speelt een rol om
“afwijkend” gedrag en veerkracht de cliënt te helpen: de
barbaas die de alcoholieker
aanspoort om minder te
drinken
Individuele aanpak Public mental health, Bvb piekeren komt voor bij
vermaatschappelijking zorg super gezonde personen,
depressieve mensen
enzovoort we gaan kijken
naar het piekeren zelf.
Categoriaal en Dimensioneel en
classificerend denken transdiagnotisch denken
Rigide kader Evidence-based en eclectisch Nature (=Je problematiek
werken komt door het brein) VS
nurture (=komt door jou
omgeving)
VERMAATSCHAPPELIJKING VAN DE ZORG VOOR PSYCHISCH KWETSBARE
MENSEN

 Kwetsbare mensen een zinvolle plek geven
 Balanced care: enkel ondersteunen waar nodig is.

4