Partim
animal
Hoofdstuk 1: What is Animal Welfare (welzijn)
Wat is dierenwelzijn?
Dierenwelzijn = kwaliteit van leven die een dier ervaart gedurende zijn
hele levensduur.
o = Hetzelfde als human Well-being
Het omvat:
o Fysieke gezondheid → voeding, comfort, afwezigheid van ziekte of
pijn.
o Mentaal welzijn → emoties, stress, angst, tevredenheid.
o Natuurlijk gedrag → kunnen bewegen, sociaal contact,
zelfverzorging, spelen.
Dierenwelzijn = wetenschappelijk concept, vergelijkbaar met
menselijk welzijn (WHO: positieve toestand bepaald door sociale,
economische en
omgevingsfactoren).
Beïnvloed door:
o Omgeving (huisvesting,
klimaat, ruimte)
o Verzorging en
management
o Interactie met mensen
Vergelijking met menselijk welzijn
WHO (2021): welzijn = positieve toestand, beïnvloed door sociale,
economische en ecologische omstandigheden.
Net als bij mensen bepaalt de leefomgeving de kwaliteit van leven bij
dieren.
Dierenwelzijn = onderdeel van een bredere visie op One Health / One
Welfare (samenhang mens – dier – milieu).
Belangrijk onderscheid: Welfare – Health – Rights
Begrip Betekenis Voorbeeld
Welfare Totale levenskwaliteit: fysiek + Een koe die gezond én
(welzijn) mentaal ontspannen is
Health Een dier kan fysiek gezond
Alleen fysieke toestand
(gezondheid) zijn maar gestrest
Rechten zijn nuttig, maar
Rights Wettelijke of morele aanspraken
geen vereiste voor goed
(rechten) die welzijn kunnen ondersteunen
welzijn
= Belangrijk:
Een gezond dier ≠ automatisch goed welzijn (kan angst, verveling of
stress ervaren).
, Rechten zijn niet nodig om goed welzijn te hebben, maar kunnen helpen
om het te beschermen.
Vb: welzijnssituaties
Dierentuin: fysiek gezond, maar risico op verveling of stress → matig
welzijn.
Raceren paard: topfit, maar onder druk en angst → slecht welzijn.
Wild dier in natuur: kan goed welzijn hebben zonder wettelijke rechten,
als leefomstandigheden optimaal zijn.
Huiskat: goed welzijn bij juiste zorg, voeding en omgeving.
Wetenschappelijke benadering
Dierenwelzijn wordt bestudeerd op basis van:
o Fysiologie (stresshormonen, hartslag)
o Gedrag (normaal vs. abnormaal gedrag)
o Gezondheid & omgeving
Doel: welzijn objectief meten en verbeteren.
Hoofdstuk 2: Why is Animal Welfare Important?
Waarom is dierenwelzijn belangrijk?
Dierenwelzijn heeft ethische, economische, ecologische,
gezondheids- en maatschappelijke voordelen.
Samengevat in twee concepten:
o One Health → verbinding tussen mens, dier en milieu, maar kunnen
de riciso hebben op ziektes door te geven
Vb: corona
o One Welfare → wat goed is voor dieren, is vaak goed voor mensen
én ecosystemen.
Ethisch aspect
o Dieren zijn voelende wezens (sentient beings): ze ervaren pijn,
angst, plezier en comfort.
o Daardoor hebben mensen een morele verantwoordelijkheid om
lijden te verminderen en welzijn te bevorderen.
o Citaat Bentham (1789):
“The question is not, Can they reason? nor, Can they talk? but, Can they suffer?”
o Ethische theorieën (zoals besproken in hoofdstuk 6) helpen
bepalen wat “juist handelen” is.
Economisch aspect 💰
o Goed welzijn = beter rendement
Minder stress → betere groei, vruchtbaarheid en
productkwaliteit (vlees, melk, eieren).
Minder ziekte → lagere dierenarts- en medicatiekosten.
Consumenten verkiezen producten met hoog
welzijnsniveau → verhoogt marktkansen.
o Slecht welzijn = verlies
Lagere productie, meer sterfte, minder vertrouwen van
consument.
o Investeren in welzijn → duurzame winst én positief imago.
, Duurzaamheidsaspect
o Dierenwelzijn en milieu zijn nauw verbonden:
Gezonde dieren gebruiken minder hulpbronnen en
produceren minder afval.
Duurzame systemen combineren welzijn met milieubehoud.
o Vb:
o Stro gebruiken als bedding i.p.v. verbranden → minder CO₂ + beter
comfort.
o Lokale voeders gebruiken → minder transport en lagere uitstoot.
o Soms spanning tussen milieu & welzijn:
Weidegang = beter welzijn, maar meer
methaanuitstoot (runderen).
o Biologische productie → meer ruimte per dier, maar lagere efficiëntie
→ meer grond nodig.
Gezondheidsaspect 🩺 (One Health)
o Dierenwelzijn = direct verbonden met menselijke gezondheid:
Slechte huisvesting, stress en verwaarlozing → meer ziektes
en antibioticagebruik.
Goede verzorging → minder risico op zoönosen (ziekten die
van dier op mens overgaan).
o Vb van risico’s:
Slecht hygiënebeheer → vogelgriep, salmonella, COVID-
achtige virussen.
o One Health-benadering:
Verbindt mens, dier, milieu in één gezondheidsmodel.
Richt zich op preventie van infecties,
antibioticaresistentie en behoud van ecosystemen.
Maatschappelijk aspect (One Welfare)
o Publieke bezorgdheid groeit over hoe dieren behandeld worden.
Beïnvloedt media, consumentengedrag en wetgeving.
o One Welfare benadrukt dat:
Dierenwelzijn ↔ menselijk welzijn ↔ milieu onlosmakelijk
verbonden zijn.
Verbetering van dierenwelzijn ook voedselzekerheid,
gezondheid en empathie bij mensen bevordert.
o Interdisciplinair samenwerken (landbouw, zorg, ecologie, beleid) is
cruciaal.
= Samenvattend schema (uit dia’s)
Dimensie Wat houdt het in? Voorbeeld
Morele plicht om dieren te Lijden beperken bij
Ethisch
beschermen experimenten
Goed welzijn = betere
Economisch Stressarme veehouderij
kwaliteit & winst
Efficiënt grondstofgebruik,
Duurzaam Stro als bodembedekking
minder afval
animal
Hoofdstuk 1: What is Animal Welfare (welzijn)
Wat is dierenwelzijn?
Dierenwelzijn = kwaliteit van leven die een dier ervaart gedurende zijn
hele levensduur.
o = Hetzelfde als human Well-being
Het omvat:
o Fysieke gezondheid → voeding, comfort, afwezigheid van ziekte of
pijn.
o Mentaal welzijn → emoties, stress, angst, tevredenheid.
o Natuurlijk gedrag → kunnen bewegen, sociaal contact,
zelfverzorging, spelen.
Dierenwelzijn = wetenschappelijk concept, vergelijkbaar met
menselijk welzijn (WHO: positieve toestand bepaald door sociale,
economische en
omgevingsfactoren).
Beïnvloed door:
o Omgeving (huisvesting,
klimaat, ruimte)
o Verzorging en
management
o Interactie met mensen
Vergelijking met menselijk welzijn
WHO (2021): welzijn = positieve toestand, beïnvloed door sociale,
economische en ecologische omstandigheden.
Net als bij mensen bepaalt de leefomgeving de kwaliteit van leven bij
dieren.
Dierenwelzijn = onderdeel van een bredere visie op One Health / One
Welfare (samenhang mens – dier – milieu).
Belangrijk onderscheid: Welfare – Health – Rights
Begrip Betekenis Voorbeeld
Welfare Totale levenskwaliteit: fysiek + Een koe die gezond én
(welzijn) mentaal ontspannen is
Health Een dier kan fysiek gezond
Alleen fysieke toestand
(gezondheid) zijn maar gestrest
Rechten zijn nuttig, maar
Rights Wettelijke of morele aanspraken
geen vereiste voor goed
(rechten) die welzijn kunnen ondersteunen
welzijn
= Belangrijk:
Een gezond dier ≠ automatisch goed welzijn (kan angst, verveling of
stress ervaren).
, Rechten zijn niet nodig om goed welzijn te hebben, maar kunnen helpen
om het te beschermen.
Vb: welzijnssituaties
Dierentuin: fysiek gezond, maar risico op verveling of stress → matig
welzijn.
Raceren paard: topfit, maar onder druk en angst → slecht welzijn.
Wild dier in natuur: kan goed welzijn hebben zonder wettelijke rechten,
als leefomstandigheden optimaal zijn.
Huiskat: goed welzijn bij juiste zorg, voeding en omgeving.
Wetenschappelijke benadering
Dierenwelzijn wordt bestudeerd op basis van:
o Fysiologie (stresshormonen, hartslag)
o Gedrag (normaal vs. abnormaal gedrag)
o Gezondheid & omgeving
Doel: welzijn objectief meten en verbeteren.
Hoofdstuk 2: Why is Animal Welfare Important?
Waarom is dierenwelzijn belangrijk?
Dierenwelzijn heeft ethische, economische, ecologische,
gezondheids- en maatschappelijke voordelen.
Samengevat in twee concepten:
o One Health → verbinding tussen mens, dier en milieu, maar kunnen
de riciso hebben op ziektes door te geven
Vb: corona
o One Welfare → wat goed is voor dieren, is vaak goed voor mensen
én ecosystemen.
Ethisch aspect
o Dieren zijn voelende wezens (sentient beings): ze ervaren pijn,
angst, plezier en comfort.
o Daardoor hebben mensen een morele verantwoordelijkheid om
lijden te verminderen en welzijn te bevorderen.
o Citaat Bentham (1789):
“The question is not, Can they reason? nor, Can they talk? but, Can they suffer?”
o Ethische theorieën (zoals besproken in hoofdstuk 6) helpen
bepalen wat “juist handelen” is.
Economisch aspect 💰
o Goed welzijn = beter rendement
Minder stress → betere groei, vruchtbaarheid en
productkwaliteit (vlees, melk, eieren).
Minder ziekte → lagere dierenarts- en medicatiekosten.
Consumenten verkiezen producten met hoog
welzijnsniveau → verhoogt marktkansen.
o Slecht welzijn = verlies
Lagere productie, meer sterfte, minder vertrouwen van
consument.
o Investeren in welzijn → duurzame winst én positief imago.
, Duurzaamheidsaspect
o Dierenwelzijn en milieu zijn nauw verbonden:
Gezonde dieren gebruiken minder hulpbronnen en
produceren minder afval.
Duurzame systemen combineren welzijn met milieubehoud.
o Vb:
o Stro gebruiken als bedding i.p.v. verbranden → minder CO₂ + beter
comfort.
o Lokale voeders gebruiken → minder transport en lagere uitstoot.
o Soms spanning tussen milieu & welzijn:
Weidegang = beter welzijn, maar meer
methaanuitstoot (runderen).
o Biologische productie → meer ruimte per dier, maar lagere efficiëntie
→ meer grond nodig.
Gezondheidsaspect 🩺 (One Health)
o Dierenwelzijn = direct verbonden met menselijke gezondheid:
Slechte huisvesting, stress en verwaarlozing → meer ziektes
en antibioticagebruik.
Goede verzorging → minder risico op zoönosen (ziekten die
van dier op mens overgaan).
o Vb van risico’s:
Slecht hygiënebeheer → vogelgriep, salmonella, COVID-
achtige virussen.
o One Health-benadering:
Verbindt mens, dier, milieu in één gezondheidsmodel.
Richt zich op preventie van infecties,
antibioticaresistentie en behoud van ecosystemen.
Maatschappelijk aspect (One Welfare)
o Publieke bezorgdheid groeit over hoe dieren behandeld worden.
Beïnvloedt media, consumentengedrag en wetgeving.
o One Welfare benadrukt dat:
Dierenwelzijn ↔ menselijk welzijn ↔ milieu onlosmakelijk
verbonden zijn.
Verbetering van dierenwelzijn ook voedselzekerheid,
gezondheid en empathie bij mensen bevordert.
o Interdisciplinair samenwerken (landbouw, zorg, ecologie, beleid) is
cruciaal.
= Samenvattend schema (uit dia’s)
Dimensie Wat houdt het in? Voorbeeld
Morele plicht om dieren te Lijden beperken bij
Ethisch
beschermen experimenten
Goed welzijn = betere
Economisch Stressarme veehouderij
kwaliteit & winst
Efficiënt grondstofgebruik,
Duurzaam Stro als bodembedekking
minder afval
