Bijlage Sheff
Verscheidene auteurs hebben het labelingsperspectief op verschillende aspecten van
het fenomeen geestesziekte toegepast.
Scheff:
Geen wezenlijke vooruitgang voor biologische verklaringen:
- Nalaat sociale processen in de dynamiek van geestesstoornissen te betrekken
Alternatief: social system model of mental disorder:
- Basisveronderstelling: dat de meeste vormen van chronische geestesziekten
op zijn minst gedeeltelijk een sociale rol zijn en dat de maatschappelijke
relatie gewoonlijk de belangrijkste reden is voor het aanvaarden van die rol
- Basiscomponenten: sociale positie en sociale relatie
Vraag: Hoe moeten we geestelijke gestoordheid vanuit dit perspectief bekijken?
Vertrekpunt: maatschappij heeft dit woordgebruik al met een vooroordeel beladen.
- Sociologische term gebruiken idpv medische term
- Rule-breaking (normovertreding) en deviance (deviantie)
De cultuur biedt een hele reeks van woorden om de normovertredingen te
benoemen. Toch blijven er normovertredingen waar geen naam voor bestaat. Voor
deze residuele normovertredingen en het daarbij behorende gedrag heeft de
samenleving een bepaalde globale aanduiding: hekserij, geestesziekte.
Obv deze algemene beschouwing gaat Scheff zijn theorie verder uitwerken in een
aantal stellingen:
1. Residuele normovertredingen kunnen als gevolg van totaal verschillende oorzaken
optreden.
In het psychiatrisch onderzoek is het de gewoonte te zoeken naar een enkelvoudige,
genetische oorzaak, liefst een klein aantal oorzaken.
De herdefiniëring van gestoord gedrag binnen een sociologisch denkkader suggereert
dat er een onbeperkt aantal oorzaken van deviantie te vinden zal zijn. 4 types:
1. Organische oorzaken
2. Psychische oorzaken
3. Externe oorzaken
4. Wilsgerichte oorzaken
2. In vergelijking tot het aantal gevallen van behandelde geestesziekten, is het aantal
onopgemerkt gebleven normovertredingen bijzonder hoog.
Omvang van het voorkomen van gestoord gedrag: rekening houden met het feit dat
veel van de residuele normovertredingen niet als zodanig herkend worden, ofwel weg
gerenationaliseerd worden als excentriek gedrag = verloochening (denial).
Verhouding aantal mensen die hun laten behandelen vs niet behandelen: 1 tot 14-20.
3. De meeste residuele normovertredingen worden ontkend en zijn van
voorbijgaande aard.
Medische wereld: werkhypothese: een stoornis ontplooit zich volgens een bepaalde
innerlijke logica progressief verder. Dit model predisponeert de arts tot de
verwachting dat symptomen slechts initiële signalen zijn van een voortschrijdende
ziekte.
1
Verscheidene auteurs hebben het labelingsperspectief op verschillende aspecten van
het fenomeen geestesziekte toegepast.
Scheff:
Geen wezenlijke vooruitgang voor biologische verklaringen:
- Nalaat sociale processen in de dynamiek van geestesstoornissen te betrekken
Alternatief: social system model of mental disorder:
- Basisveronderstelling: dat de meeste vormen van chronische geestesziekten
op zijn minst gedeeltelijk een sociale rol zijn en dat de maatschappelijke
relatie gewoonlijk de belangrijkste reden is voor het aanvaarden van die rol
- Basiscomponenten: sociale positie en sociale relatie
Vraag: Hoe moeten we geestelijke gestoordheid vanuit dit perspectief bekijken?
Vertrekpunt: maatschappij heeft dit woordgebruik al met een vooroordeel beladen.
- Sociologische term gebruiken idpv medische term
- Rule-breaking (normovertreding) en deviance (deviantie)
De cultuur biedt een hele reeks van woorden om de normovertredingen te
benoemen. Toch blijven er normovertredingen waar geen naam voor bestaat. Voor
deze residuele normovertredingen en het daarbij behorende gedrag heeft de
samenleving een bepaalde globale aanduiding: hekserij, geestesziekte.
Obv deze algemene beschouwing gaat Scheff zijn theorie verder uitwerken in een
aantal stellingen:
1. Residuele normovertredingen kunnen als gevolg van totaal verschillende oorzaken
optreden.
In het psychiatrisch onderzoek is het de gewoonte te zoeken naar een enkelvoudige,
genetische oorzaak, liefst een klein aantal oorzaken.
De herdefiniëring van gestoord gedrag binnen een sociologisch denkkader suggereert
dat er een onbeperkt aantal oorzaken van deviantie te vinden zal zijn. 4 types:
1. Organische oorzaken
2. Psychische oorzaken
3. Externe oorzaken
4. Wilsgerichte oorzaken
2. In vergelijking tot het aantal gevallen van behandelde geestesziekten, is het aantal
onopgemerkt gebleven normovertredingen bijzonder hoog.
Omvang van het voorkomen van gestoord gedrag: rekening houden met het feit dat
veel van de residuele normovertredingen niet als zodanig herkend worden, ofwel weg
gerenationaliseerd worden als excentriek gedrag = verloochening (denial).
Verhouding aantal mensen die hun laten behandelen vs niet behandelen: 1 tot 14-20.
3. De meeste residuele normovertredingen worden ontkend en zijn van
voorbijgaande aard.
Medische wereld: werkhypothese: een stoornis ontplooit zich volgens een bepaalde
innerlijke logica progressief verder. Dit model predisponeert de arts tot de
verwachting dat symptomen slechts initiële signalen zijn van een voortschrijdende
ziekte.
1
