Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
AFK1502
| Inleiding tot Teksontwerp in Afrikaans | UNISA | Basiese Teksvaardighede |
Oorsig INHOUD
1.1 Inleiding
Wanneer jy hierdie
studie-eenheid 1.2 Kommunikasiedoelwitte
deurgewerk het,
1.3 Kommunikasievaardighede
behoort jy:
1.4 Kriteria vir suksesvolle kommunikasie
• Te weet wat die
vernaamste 1.5 'n Eenvoudige kommunikasiemodel
kommunikasiedoel
witte is en hulle te
INLEIDING
kan herken in
geskrewe tekste Die twintigste eeu is gekenmerk deur geweldige
vordering op die gebied van kommunikasie. Beroepslui
• Insig te hê in die
spandeer meer as die helfte van hulle tyd aan
aard van
kommunikasieaktiwiteite soos die volgende:
kommunikatiewe
vaardighede • die bywoon van vergaderings
• Die kriteria vir • die voer van telefoongesprekke
suksesvolle • die skryf van briewe, e-pos, memorandums en verslae
kommunikasie te ken
•die aanbied van mondelinge voorleggings
• Die rolspelers in die
kommunikasieproses
te kan identifiseer
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 1
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
Kommunikasie is steeds ondoeltreffend in sommige gevalle:
Tegnologie - onverstaanbare briewe, vorms enverslae
alleen
lei nie tot beter - vergaderings waarin struktuur ontbreek
kommunikasie
- swak voorligtingstekste
nie
Sekondêre en tersiëre onderwys:
-skoliere en studente se onvermoe om te spel, te formuleer, te
struktureer en logies te argumenteer
Tradisionele taal
onderwys het - tradisionele taalonderwys het te min aandag bestee aan die
kommunikatiewe verbetering van kommunikatiewe vaardighede.
vaardighede ver
waarloos Die fokus van taalonderrig is besig om te verander:
Van 'n grammatika-en letterkundegeoriënteerde model na ’n
kommunikatiewe model
So 'n kommunikatiewe benadering tot taalonderrig word reeds
oorsee gevolg
'n Kommunikatie
we benadering Spesiale vermelding verdien die boek “Leren communiceren
tot (Steehouder e.a. 1992: 1999), ’n suksesvolle handboek op die
taalonderrig terrein in Nederland.
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 2
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
KOMMUNIKASIE DOELWITTE
Ons kommunikeer om:
1. Inligting oor sake of gebeure oor te dra:
• boeke, tydskrifte, korrespondensie en brosjures.
Na sulke tekste verwys ons in die vervolg as informatiewe tekste
2. Om ander te oorreed:
• Politieke toesprake, advertensies en voorligtingstekste.
Tekste wat probeer oorreed om van standpunt of gedrag te verander staan bekend as
oorredende of persuasiewe tekste.
3. Instruksies:
• handleidings en gebruiksaanwysings
Na sulke tekste verwys ons as instruktiewe tekste
Lesers het gewoonlik nie insae in die oorspronklike
Die skrywer van kommunikasiedoelwit nie.
die teks bepaal
Die doelwit is gevestig in die skrywer van die teks se kop.
die
kommunikasie Die intensie van die teks-skrywer (die rede hoekom die skrywer die
doelwit
teks skryf)
Die doelwit van die teks-leser kan verskil van die doelwit van
die teks-skrywer.
Voorbeeld: Ek skryf ’n teks om jou te oortuig om ’n skootrekenaar te
Lesers se doelwit koop, maar jy lees die teks om uit te vind hoe om ’n skootrekenaar te
te kan verskil gebruik.
van Hoe weet 'n mens nou watter doelwit die skrywer met ’n teks gehad
die skrywer s'n het?
Ons bepaal dit deur te kyk na:
• tekstipe
• teksinhoud
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 3
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
AKTIWITEIT 1.1
Skryf by elkeen van onderstaande tipes teks neer watter kommunikasiedoelwit die skrywer
daarvan gewoonlik het:
1. direktebemarkingsbrief Oorredend/persuasief
2. resep Instruktiewe teks
3. voëlgids Informatiewe teks
4. gebruiksaanwysing Instruktiewe teks
5. advertensie koerantberig Oorredend / persuasief
Waarom skryf iemand ’n advertensie of direktebemarkingsbrief?
Die doel is om die leser aan te spoor om 'n produk of diens te koop.
Jy is onder geen verpligting om dit te doen nie; daarom probeer die
skrywer jou oorreed met argumente oor hoekom dit tot jou
voordeel sou wees.
In ’n gids / koerantberig is inligting objektief & feitlik.
Tekstipe vir
kommuni- Die skrywer wil onbekende of nuuswaardige inligting oor, dus is die
kasiedoelwitte kommunikasiedoelwit informatief van aard.
Gebruiksaanwysings vir ’n elektriese apparaat / resep word gebruik
om aan jou te verduidelik hoe jy sekere handelinge moet uitvoer.
Sulke tekste is dus instruktief van aard.
As leser het jy sekere verwagtings oor die inhoud van’n teks deur
bloot in ag te neem wat die konvensies van die tekstipe is
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 4
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
Lesers het sekere verwagtings van die tekstipe nuusartikel en die
inligting wat dit bevat.
Daarom is dit vreemd wanneer ’n joernalis sy of haar persoonlike
opinie lewer.
Teksinhoud dien Sou hy of sy wel 'n onbevestigde stelling wou maak, sal dit
as leidraad vir
kommunikasie "verpak word in objektiewe taal: "Daar is gerugte in omloop dat of
doelwitte Uit betroubare bron word verneem dat ..
Die teksinhoud self moet ook voldoen aan die kriteria van die
tekstipe.
Elke tekstipe het dus bepaalde onderskeidende kenmerke. Skrywers
volg sekere konvensies as hulle tekste skryf
Jou kennis as leser, bepaal hoe jy die teks tipes kan onderskei.
Hier volg sommige kenmerke:
1. inhoud
2. register
3. struktuur
4. vorm
5. tipografie
6. uitleg
Party adverteerders probeer hulle produkinligting in die vorm van n koerant-
of tydskrifartikel aanbied.
(In Engels advertorial)
Die sender wil hê dat jy die inligting in die teks aanvaar as feite omdat die
leser ’n objektiewe standpunt verwag.
As die sender van n oorredende boodskap(soos n advertensie)dit dus vermom
as n nuusartikel word dit gedoen met die hoop dat die leser die inligting as
betroubaar en objektief sal aanvaar-en dus die produk of diens makliker sal
koop
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 5
, Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
KOMMUNIKASIEVAARDIGHEDE
Daar is metodes, tegnieke of strategie om 'nkommunikasietaak aan
te pak.
Ondervinding slyp hierdie vermoëns.
Sekere tekssoorte het spesifieke vereistes.
• hoe n goeie sakebrief of verslag lyk:
• in watter tipe teks argumente verlang word.
Daar bestaan • hoe die struktuur van ' n evaluerende teks lyk.
strategieë om
kommunikasie Ervare kommunikeerders weet hoe die eindproduk veronderstel is
take aan te pak om te lyk.
Daarom moet hulle kan aflei waarom kommunikasie ondoeltreffend
is.
Kort daar elemente, is die teks te ingewikkeld ens.
Na die evaluasie kom probleemoplossingstrategieë.
Sulke strategie kan aangeleer word en maak dat jy die mees
toepaslike oplossing kan kies uit ’n aantal moontlike oplossings
As student of werknemer werk jy onder ander omstandlighede as
Algemene taal
op skool.
vaardighede moet
verfyn word en Jy het dus meer gespesialiseerde kommunikasie vaardighede nodig
gespesialiseerd
raak
Vier metodes om jou Kommunikasievaardighede te verbeter:
1. Leer watter vereistes spesikfieke teks-soorte aan moet voldoen.
2. Vergroot jou diagnosevaardigheid deur blootstelling.
3. Besluit op ’n probleemoplossings-strategie wat in lyn is met die diagnose
4. Verbreed jou kommunikasie ondervinding deur met ’n verskeidenheid van tekste te
werk.
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 6
AFK1502
| Inleiding tot Teksontwerp in Afrikaans | UNISA | Basiese Teksvaardighede |
Oorsig INHOUD
1.1 Inleiding
Wanneer jy hierdie
studie-eenheid 1.2 Kommunikasiedoelwitte
deurgewerk het,
1.3 Kommunikasievaardighede
behoort jy:
1.4 Kriteria vir suksesvolle kommunikasie
• Te weet wat die
vernaamste 1.5 'n Eenvoudige kommunikasiemodel
kommunikasiedoel
witte is en hulle te
INLEIDING
kan herken in
geskrewe tekste Die twintigste eeu is gekenmerk deur geweldige
vordering op die gebied van kommunikasie. Beroepslui
• Insig te hê in die
spandeer meer as die helfte van hulle tyd aan
aard van
kommunikasieaktiwiteite soos die volgende:
kommunikatiewe
vaardighede • die bywoon van vergaderings
• Die kriteria vir • die voer van telefoongesprekke
suksesvolle • die skryf van briewe, e-pos, memorandums en verslae
kommunikasie te ken
•die aanbied van mondelinge voorleggings
• Die rolspelers in die
kommunikasieproses
te kan identifiseer
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 1
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
Kommunikasie is steeds ondoeltreffend in sommige gevalle:
Tegnologie - onverstaanbare briewe, vorms enverslae
alleen
lei nie tot beter - vergaderings waarin struktuur ontbreek
kommunikasie
- swak voorligtingstekste
nie
Sekondêre en tersiëre onderwys:
-skoliere en studente se onvermoe om te spel, te formuleer, te
struktureer en logies te argumenteer
Tradisionele taal
onderwys het - tradisionele taalonderwys het te min aandag bestee aan die
kommunikatiewe verbetering van kommunikatiewe vaardighede.
vaardighede ver
waarloos Die fokus van taalonderrig is besig om te verander:
Van 'n grammatika-en letterkundegeoriënteerde model na ’n
kommunikatiewe model
So 'n kommunikatiewe benadering tot taalonderrig word reeds
oorsee gevolg
'n Kommunikatie
we benadering Spesiale vermelding verdien die boek “Leren communiceren
tot (Steehouder e.a. 1992: 1999), ’n suksesvolle handboek op die
taalonderrig terrein in Nederland.
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 2
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
KOMMUNIKASIE DOELWITTE
Ons kommunikeer om:
1. Inligting oor sake of gebeure oor te dra:
• boeke, tydskrifte, korrespondensie en brosjures.
Na sulke tekste verwys ons in die vervolg as informatiewe tekste
2. Om ander te oorreed:
• Politieke toesprake, advertensies en voorligtingstekste.
Tekste wat probeer oorreed om van standpunt of gedrag te verander staan bekend as
oorredende of persuasiewe tekste.
3. Instruksies:
• handleidings en gebruiksaanwysings
Na sulke tekste verwys ons as instruktiewe tekste
Lesers het gewoonlik nie insae in die oorspronklike
Die skrywer van kommunikasiedoelwit nie.
die teks bepaal
Die doelwit is gevestig in die skrywer van die teks se kop.
die
kommunikasie Die intensie van die teks-skrywer (die rede hoekom die skrywer die
doelwit
teks skryf)
Die doelwit van die teks-leser kan verskil van die doelwit van
die teks-skrywer.
Voorbeeld: Ek skryf ’n teks om jou te oortuig om ’n skootrekenaar te
Lesers se doelwit koop, maar jy lees die teks om uit te vind hoe om ’n skootrekenaar te
te kan verskil gebruik.
van Hoe weet 'n mens nou watter doelwit die skrywer met ’n teks gehad
die skrywer s'n het?
Ons bepaal dit deur te kyk na:
• tekstipe
• teksinhoud
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 3
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
AKTIWITEIT 1.1
Skryf by elkeen van onderstaande tipes teks neer watter kommunikasiedoelwit die skrywer
daarvan gewoonlik het:
1. direktebemarkingsbrief Oorredend/persuasief
2. resep Instruktiewe teks
3. voëlgids Informatiewe teks
4. gebruiksaanwysing Instruktiewe teks
5. advertensie koerantberig Oorredend / persuasief
Waarom skryf iemand ’n advertensie of direktebemarkingsbrief?
Die doel is om die leser aan te spoor om 'n produk of diens te koop.
Jy is onder geen verpligting om dit te doen nie; daarom probeer die
skrywer jou oorreed met argumente oor hoekom dit tot jou
voordeel sou wees.
In ’n gids / koerantberig is inligting objektief & feitlik.
Tekstipe vir
kommuni- Die skrywer wil onbekende of nuuswaardige inligting oor, dus is die
kasiedoelwitte kommunikasiedoelwit informatief van aard.
Gebruiksaanwysings vir ’n elektriese apparaat / resep word gebruik
om aan jou te verduidelik hoe jy sekere handelinge moet uitvoer.
Sulke tekste is dus instruktief van aard.
As leser het jy sekere verwagtings oor die inhoud van’n teks deur
bloot in ag te neem wat die konvensies van die tekstipe is
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 4
,Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
Lesers het sekere verwagtings van die tekstipe nuusartikel en die
inligting wat dit bevat.
Daarom is dit vreemd wanneer ’n joernalis sy of haar persoonlike
opinie lewer.
Teksinhoud dien Sou hy of sy wel 'n onbevestigde stelling wou maak, sal dit
as leidraad vir
kommunikasie "verpak word in objektiewe taal: "Daar is gerugte in omloop dat of
doelwitte Uit betroubare bron word verneem dat ..
Die teksinhoud self moet ook voldoen aan die kriteria van die
tekstipe.
Elke tekstipe het dus bepaalde onderskeidende kenmerke. Skrywers
volg sekere konvensies as hulle tekste skryf
Jou kennis as leser, bepaal hoe jy die teks tipes kan onderskei.
Hier volg sommige kenmerke:
1. inhoud
2. register
3. struktuur
4. vorm
5. tipografie
6. uitleg
Party adverteerders probeer hulle produkinligting in die vorm van n koerant-
of tydskrifartikel aanbied.
(In Engels advertorial)
Die sender wil hê dat jy die inligting in die teks aanvaar as feite omdat die
leser ’n objektiewe standpunt verwag.
As die sender van n oorredende boodskap(soos n advertensie)dit dus vermom
as n nuusartikel word dit gedoen met die hoop dat die leser die inligting as
betroubaar en objektief sal aanvaar-en dus die produk of diens makliker sal
koop
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 5
, Onderwerp 1 Inleiding tot Kommunikasie Studie-eenheid 1
KOMMUNIKASIEVAARDIGHEDE
Daar is metodes, tegnieke of strategie om 'nkommunikasietaak aan
te pak.
Ondervinding slyp hierdie vermoëns.
Sekere tekssoorte het spesifieke vereistes.
• hoe n goeie sakebrief of verslag lyk:
• in watter tipe teks argumente verlang word.
Daar bestaan • hoe die struktuur van ' n evaluerende teks lyk.
strategieë om
kommunikasie Ervare kommunikeerders weet hoe die eindproduk veronderstel is
take aan te pak om te lyk.
Daarom moet hulle kan aflei waarom kommunikasie ondoeltreffend
is.
Kort daar elemente, is die teks te ingewikkeld ens.
Na die evaluasie kom probleemoplossingstrategieë.
Sulke strategie kan aangeleer word en maak dat jy die mees
toepaslike oplossing kan kies uit ’n aantal moontlike oplossings
As student of werknemer werk jy onder ander omstandlighede as
Algemene taal
op skool.
vaardighede moet
verfyn word en Jy het dus meer gespesialiseerde kommunikasie vaardighede nodig
gespesialiseerd
raak
Vier metodes om jou Kommunikasievaardighede te verbeter:
1. Leer watter vereistes spesikfieke teks-soorte aan moet voldoen.
2. Vergroot jou diagnosevaardigheid deur blootstelling.
3. Besluit op ’n probleemoplossings-strategie wat in lyn is met die diagnose
4. Verbreed jou kommunikasie ondervinding deur met ’n verskeidenheid van tekste te
werk.
AFK1502 Opsomming: M du Toit Basiese Teksvaardighede Bladsy 6
