Inleiding tot het recht
1. Algemene inleiding
Recht: begripsomschrijving
Objectief recht: een geheel van gedragsregels die afdwingbaar gesteld zijn
door de overheid
Doel orde: links of rechts rijden zou lijden tot chaos
Rechtszekerheid: weten wat er van hen verwacht wordt, willekeur
vermijden
Subjectief recht: is een door het objectief recht erkende aanspraak,
bevoegdheid of macht die een persoon heeft om iets te doen, te laten, te
krijgen of te eisen
een verzameling van gedragsregels ( wat wel anders kan maar niet anders
mag) bv. Stoppen voor een rood licht, niet smakken aan tafel
Alle rechtsregel zijn gedragsregels maar niet omgekeerd
Een gedragsregels is pas een rechtsregel als het afdwingbaar is =
sanctioneerbaar door de overheid
opm: afdwingbaar gesteld is niet gemaakt! Zoals bv. U huurcontract,
voetbalwedstrijd is afdwingbaar maar geen recht
Sanctioneerbaar is groter dan straf!
2. Rechtsbronnen:
- De wetgeving
o Federale wetten: federale parlement in titel wet
o Decreten en ordonnanties: deelstaatparlementen
o Beslissingen van de uitvoerende macht: koninklijke besluiten,
ministeriële besluiten, gemeenschaps en gewestregering,
gemeentelijke en provinciale verordeningen
- De gewoonte
o Gevestigde, ongeschreven gebruiken die door de
gemeenschap als bindende rechtsregels worden beschouwd
- De algemene rechtsbeginselen
o Ongeschreven gedragsregels die op een bepaald ogenblik
essentieel worden geacht voor de samenleving
- De rechtspraak
o Vonissen: rechtbank
, o Arresten: hoven
o Uitspraken: andere rechtscolleges
o Geen algemeen bindende bron maar gezaghebbende bron
- De rechtsleer
o Geheel van publicaties waarin rechtsgeleerden hun
opvattingen over het recht meedelen
- Sommige private regelgeving
o Overeenkomsten tussen twee personen worden deze niet
nageleefd kan dit worden afgedwongen door de overheid
4. Indeling van het recht
4.1. Klassieke indeling in publiekrecht en privaatrecht
Romeinen hebben het recht in twee groepen gedeeld wij hebben er een
derde groep aan toegevoegd
Drie kasten waarin een groep van rechtsregels en in elk schuifje zit er een
groepje van rechtsregels met specifieke doelen schuiven zijn
rechtstakken
Publiekrecht: verhouding tussen overheden, machten die gezag
uitoefenen: wetgevende, uitvoerende machten maar ook tussen overheid
en burger
- Grondwettelijk recht: fundamentele regels van het publiekrecht
o De belangrijkste regels over de inrichting en de werking van
de verschillende staatsmachten
o De fundamentele rechten en vrijheden van de burgers= de
mensenrechten
- Bestuursrecht of administratief recht: de werking en structuur van
de organen van de uitvoerende macht, voor zover dit niet geregeld
is door het staatsrecht
, - Strafrecht: beschrijft welke misdrijven er zijn en met welke straffen
ze worden aangepakt
- Fiscaal recht: omvat het geheel van regels met betrekkingen tot het
heffen en innen van belastingen
- Gerechtelijke recht of procesrecht: regels met betrekking tot:
o De organisatie de bevoegdheid en de werking van de
rechtscolleges= rechtbanken en hoven
o Verloop van de gerechtelijke procedures = de rechtspleging
o De rechtsmiddelen die tegen een rechterlijke uitspraak kunnen
worden aangewend
o De uitvoering van rechterlijke uitspraken
Privaatrecht: regelt de verhouding tussen de burgers onderling
- Belangrijkste is burgerlijk recht
o Personenrecht
o Familierecht
o Huwelijksvermogensrecht
o Overeenkomstenrecht: overeenkomsten
o Zakenrecht: goederen
o Erfrecht
Burgerlijk wetboek: Frankrijk code napoleon 1804
Examen: welke schuif tot welke kast, en wat er in zit in elke rechtstak,
toepassingsgericht
Schadevergoeding is geen straf dus burgerlijk recht
Gemengde:
- Arbeidsrecht werknemers en werkgevers
- Sociale zekerheidsrecht sociale voorzieningen
• Zelftest oef. 2
Onder welke rechtstakken kunnen de volgende situaties worden
ondergebracht ? Vermeld ook telkens of het gaat om publiekrecht,
privaatrecht of een gemengde rechtstak : antwoorden achter zelftest
a. ik wil weten hoe hoog de maximale boete is wanneer ik 130km/u op
de autosnelweg rijd
boete is typisch voor een straf! Link naar strafrecht
publiekrecht
b. ik vraag me af welke beroepskosten ik zoal kan opnemen in mijn
belastingaangifte
, c. mijn bouwaanvraag werd niet goedgekeurd en ik vraag me af wat ik
nu moet doen
d. ik heb gehoord dat verdachten al bij een politieverhoor recht hebben
op bijstand van een advocaat. Waar vind ik meer informatie ?
e. ik wil weten wanneer een wet eigenlijk van toepassing is, eens ze is
uitgevaardigd.
f. ik wil weten hoeveel tijd ik moet respecteren om mijn
arbeidsovereenkomst op te zeggen
g. ik wou een betoging organiseren, maar het mocht niet van de
burgemeester. Ik dacht dat mensen toch vrij hun mening mochten
uitdrukken?
Tot welke rechtstak behoort het volgend wetsartikel ?
“Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht; zij
zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”
Huwelijksrecht: burgerlijk recht privaatrecht
• Zeg niet schuif, maar rechtstak
• Zeg niet kast, maar publiekrecht, privaatrecht of gemengde
rechtstakken
4.2 indeling op basis van de normerende waarde
Niet alle rechtsregels moeten altijd worden nageleefd, de overheid staat
toe dat je ervan afwijkt
Aanvullend recht: recht waarvan je mag afwijken, op voorwaarde dat de
partijen een andere regeling hebben getroffen wettelijk
huwelijksvermogensstelsel: je hebt een eigen vermogen beide en een
gemeenschappelijk vermogen
eigen vermogen legt de wetgever vast, alles wat je had voor het huwelijk
ook wat je erft tijdens een huwelijk
gemeenschappelijk: inkomsten
Dit is aanvullend recht, je mag hier dus van afwijken als je een
alternatief hebt: bv bij de notaris een huwelijkscontract met
scheiding van goederen
Dwingend recht: recht waarvan je niet mag afwijken
1. Algemene inleiding
Recht: begripsomschrijving
Objectief recht: een geheel van gedragsregels die afdwingbaar gesteld zijn
door de overheid
Doel orde: links of rechts rijden zou lijden tot chaos
Rechtszekerheid: weten wat er van hen verwacht wordt, willekeur
vermijden
Subjectief recht: is een door het objectief recht erkende aanspraak,
bevoegdheid of macht die een persoon heeft om iets te doen, te laten, te
krijgen of te eisen
een verzameling van gedragsregels ( wat wel anders kan maar niet anders
mag) bv. Stoppen voor een rood licht, niet smakken aan tafel
Alle rechtsregel zijn gedragsregels maar niet omgekeerd
Een gedragsregels is pas een rechtsregel als het afdwingbaar is =
sanctioneerbaar door de overheid
opm: afdwingbaar gesteld is niet gemaakt! Zoals bv. U huurcontract,
voetbalwedstrijd is afdwingbaar maar geen recht
Sanctioneerbaar is groter dan straf!
2. Rechtsbronnen:
- De wetgeving
o Federale wetten: federale parlement in titel wet
o Decreten en ordonnanties: deelstaatparlementen
o Beslissingen van de uitvoerende macht: koninklijke besluiten,
ministeriële besluiten, gemeenschaps en gewestregering,
gemeentelijke en provinciale verordeningen
- De gewoonte
o Gevestigde, ongeschreven gebruiken die door de
gemeenschap als bindende rechtsregels worden beschouwd
- De algemene rechtsbeginselen
o Ongeschreven gedragsregels die op een bepaald ogenblik
essentieel worden geacht voor de samenleving
- De rechtspraak
o Vonissen: rechtbank
, o Arresten: hoven
o Uitspraken: andere rechtscolleges
o Geen algemeen bindende bron maar gezaghebbende bron
- De rechtsleer
o Geheel van publicaties waarin rechtsgeleerden hun
opvattingen over het recht meedelen
- Sommige private regelgeving
o Overeenkomsten tussen twee personen worden deze niet
nageleefd kan dit worden afgedwongen door de overheid
4. Indeling van het recht
4.1. Klassieke indeling in publiekrecht en privaatrecht
Romeinen hebben het recht in twee groepen gedeeld wij hebben er een
derde groep aan toegevoegd
Drie kasten waarin een groep van rechtsregels en in elk schuifje zit er een
groepje van rechtsregels met specifieke doelen schuiven zijn
rechtstakken
Publiekrecht: verhouding tussen overheden, machten die gezag
uitoefenen: wetgevende, uitvoerende machten maar ook tussen overheid
en burger
- Grondwettelijk recht: fundamentele regels van het publiekrecht
o De belangrijkste regels over de inrichting en de werking van
de verschillende staatsmachten
o De fundamentele rechten en vrijheden van de burgers= de
mensenrechten
- Bestuursrecht of administratief recht: de werking en structuur van
de organen van de uitvoerende macht, voor zover dit niet geregeld
is door het staatsrecht
, - Strafrecht: beschrijft welke misdrijven er zijn en met welke straffen
ze worden aangepakt
- Fiscaal recht: omvat het geheel van regels met betrekkingen tot het
heffen en innen van belastingen
- Gerechtelijke recht of procesrecht: regels met betrekking tot:
o De organisatie de bevoegdheid en de werking van de
rechtscolleges= rechtbanken en hoven
o Verloop van de gerechtelijke procedures = de rechtspleging
o De rechtsmiddelen die tegen een rechterlijke uitspraak kunnen
worden aangewend
o De uitvoering van rechterlijke uitspraken
Privaatrecht: regelt de verhouding tussen de burgers onderling
- Belangrijkste is burgerlijk recht
o Personenrecht
o Familierecht
o Huwelijksvermogensrecht
o Overeenkomstenrecht: overeenkomsten
o Zakenrecht: goederen
o Erfrecht
Burgerlijk wetboek: Frankrijk code napoleon 1804
Examen: welke schuif tot welke kast, en wat er in zit in elke rechtstak,
toepassingsgericht
Schadevergoeding is geen straf dus burgerlijk recht
Gemengde:
- Arbeidsrecht werknemers en werkgevers
- Sociale zekerheidsrecht sociale voorzieningen
• Zelftest oef. 2
Onder welke rechtstakken kunnen de volgende situaties worden
ondergebracht ? Vermeld ook telkens of het gaat om publiekrecht,
privaatrecht of een gemengde rechtstak : antwoorden achter zelftest
a. ik wil weten hoe hoog de maximale boete is wanneer ik 130km/u op
de autosnelweg rijd
boete is typisch voor een straf! Link naar strafrecht
publiekrecht
b. ik vraag me af welke beroepskosten ik zoal kan opnemen in mijn
belastingaangifte
, c. mijn bouwaanvraag werd niet goedgekeurd en ik vraag me af wat ik
nu moet doen
d. ik heb gehoord dat verdachten al bij een politieverhoor recht hebben
op bijstand van een advocaat. Waar vind ik meer informatie ?
e. ik wil weten wanneer een wet eigenlijk van toepassing is, eens ze is
uitgevaardigd.
f. ik wil weten hoeveel tijd ik moet respecteren om mijn
arbeidsovereenkomst op te zeggen
g. ik wou een betoging organiseren, maar het mocht niet van de
burgemeester. Ik dacht dat mensen toch vrij hun mening mochten
uitdrukken?
Tot welke rechtstak behoort het volgend wetsartikel ?
“Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht; zij
zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”
Huwelijksrecht: burgerlijk recht privaatrecht
• Zeg niet schuif, maar rechtstak
• Zeg niet kast, maar publiekrecht, privaatrecht of gemengde
rechtstakken
4.2 indeling op basis van de normerende waarde
Niet alle rechtsregels moeten altijd worden nageleefd, de overheid staat
toe dat je ervan afwijkt
Aanvullend recht: recht waarvan je mag afwijken, op voorwaarde dat de
partijen een andere regeling hebben getroffen wettelijk
huwelijksvermogensstelsel: je hebt een eigen vermogen beide en een
gemeenschappelijk vermogen
eigen vermogen legt de wetgever vast, alles wat je had voor het huwelijk
ook wat je erft tijdens een huwelijk
gemeenschappelijk: inkomsten
Dit is aanvullend recht, je mag hier dus van afwijken als je een
alternatief hebt: bv bij de notaris een huwelijkscontract met
scheiding van goederen
Dwingend recht: recht waarvan je niet mag afwijken
