SPIJSVERTERING: PROF. DR. KONIJN
TABLE OF CONTENTS
1. abdominale beeldvorming ...........................................................................................................2
1.1 algemeen ...........................................................................................................................2
1.1 aandoeningen van het spijsverteringsstelsel .........................................................................2
1.1.1 pathologie van de slokdarm .........................................................................................2
1.1.2 pathologie van de maag en het duodenum ...................................................................5
1.1.3 pathologie van de dunne darm .....................................................................................9
1.1.4 pathologie van de appendix ....................................................................................... 16
1.1.5 pathologie van het colon ........................................................................................... 17
1.1.6 pathologie van het resctum en de anus (proctologie) .................................................. 22
1.2 parenchymateuze organen/aandoeningen .......................................................................... 25
1.2.1 acuut abdomen ........................................................................................................ 25
1.2.2 pathologie van de buikwand ...................................................................................... 29
1.2.3 pathologie van de lever.............................................................................................. 30
1.2.4 biliaire pathologie ..................................................................................................... 42
1.2.5 pancreas pathologie ................................................................................................. 45
1
,1. ABDOMINALE BEELDVORMING
Doelstellingen
• Radiologische basisafwijkingen v belangrijkste aandoeningen herkennen
• Indicaties radiologie
1.1 ALGEMEEN
Soorten beeldvorming
• Echo: geluidsgolven
• CT: meest gebruikte onderzoek → snel, vlot voor handen, RX stralen
• RX/fluoroscopie(grafie): RX stralen
• MRI: magnetisch veld
Zwart-wit schaal
• Menselijk oog onderscheid in
o Praktijk: 150-250 grijstinten
o Theoretisch: 500 grijstinten
→ beperking: oog kan maar beperkt # grijswaarden zien
• Hounsfield scale (HU)
o Range weefsels: -1000 tot + 1000
o Water = 0
o Lucht = -1000
1.1 AANDOENINGEN VAN HET SPIJSVERTERINGSSTELSEL
1.1.1 PATHOLOGIE VAN DE SLOKDARM
Diagnose
• Technische onderzoeken
o Endoscopie + biopsie → 1e keuze
o Manometrisch onderzoek
→ drukmeting
o pH-meting
• Radiologische onderzoek
→ bij speciale problemen
o Projectie
▪ RX video slik act
→ orale, faryngeale fase slikproces
▪ RX video slokdarm
→ vloeibare en vaste bolus
o Tomografie
2
, ▪ CT
▪ PET
→ meestal 18F-FDG
Dysfagie
Musculus cricofaryngeus hypertrofie/spasme
→ o: achalasie (schade zenuwen)
=> gladde indentatie thv C5/6 posterieure zijde
Zenker divertikel
→ gladde zak aan posterieure zijde
! kan variëren v grootte
Overzicht pathologie
• Functioneel
o Motorische stoornissen
• Organisch
o Goedaardige vernauwingen
o Ontsteking
▪ Reflux
▪ Exogene factoren: infecties, caustisch
o Tumoren
Functionele pathologie: motorische stoornissen
• Primair
o Achalasie
→ partiële denervatie
o Distale (diffuse) spasmen
→ dysmotiliteit, ongecoördineerde contracties
• Secundair
→ centrale problemen
o Spierziekten: sclerodermie, Steinert (myotone dystrofie)
o Neurologische aandoeningen (CVA)
Achalasie
→ m. cricofaryngeus spasme
• Radiologie
→ mate achalasie bepalen met radiologie
o Heel smalle GO overgang: muizenstaartje
→ vernauwing onderste slokdarmsfincter
3
, o Dilatatie in thoracale slokdarm
o Ontbreken primaire peristaltiek
▪ Soms tertiaire contracties
▪ Stase + regurgitaties
onvrijwillig terugstromen v voeding uit maag naar mond
Diffuse slokdarmspasmen
• Dysmotiliteit
• Simultane (niet-peristaltische) contracties
→ kurkentrekker/jackhammer voorkomen
• Bewaarde expansie onderste slokdarmsfincter
→ belangrijkste verschil met achalasie
Organische pathologie
Goedaardige vernauwingen
Membraneus
• Ring van Plummer-Vinson
= sideropenische dysfagie
→ bovenaan
o Proximaal web
o Pijnloos
o Klachten bij vaste voeding
• Ring van Schatzki
→ onderaan
o Symptomatische B-ring
o Intermittente dysfagie
o Geassoceerd met hiatus hernia
→ deel v maag door opening in middenrif naar thoraxholte
Ontstekingen
• Reflux + oesophagitis
o Diagnostische evaluatie
▪ Typisch
• Anamnese: branderig gevoel, pijn
• Endoscopie
o Ernst oesophagitis
o Verwikkelingen → Barrett
Kleine maaghernia Grote maaghernia
• Geen RX
▪ Atypisch of pre-operatieve evaluatie
o: hernia check lengte slokdarm,…
4
TABLE OF CONTENTS
1. abdominale beeldvorming ...........................................................................................................2
1.1 algemeen ...........................................................................................................................2
1.1 aandoeningen van het spijsverteringsstelsel .........................................................................2
1.1.1 pathologie van de slokdarm .........................................................................................2
1.1.2 pathologie van de maag en het duodenum ...................................................................5
1.1.3 pathologie van de dunne darm .....................................................................................9
1.1.4 pathologie van de appendix ....................................................................................... 16
1.1.5 pathologie van het colon ........................................................................................... 17
1.1.6 pathologie van het resctum en de anus (proctologie) .................................................. 22
1.2 parenchymateuze organen/aandoeningen .......................................................................... 25
1.2.1 acuut abdomen ........................................................................................................ 25
1.2.2 pathologie van de buikwand ...................................................................................... 29
1.2.3 pathologie van de lever.............................................................................................. 30
1.2.4 biliaire pathologie ..................................................................................................... 42
1.2.5 pancreas pathologie ................................................................................................. 45
1
,1. ABDOMINALE BEELDVORMING
Doelstellingen
• Radiologische basisafwijkingen v belangrijkste aandoeningen herkennen
• Indicaties radiologie
1.1 ALGEMEEN
Soorten beeldvorming
• Echo: geluidsgolven
• CT: meest gebruikte onderzoek → snel, vlot voor handen, RX stralen
• RX/fluoroscopie(grafie): RX stralen
• MRI: magnetisch veld
Zwart-wit schaal
• Menselijk oog onderscheid in
o Praktijk: 150-250 grijstinten
o Theoretisch: 500 grijstinten
→ beperking: oog kan maar beperkt # grijswaarden zien
• Hounsfield scale (HU)
o Range weefsels: -1000 tot + 1000
o Water = 0
o Lucht = -1000
1.1 AANDOENINGEN VAN HET SPIJSVERTERINGSSTELSEL
1.1.1 PATHOLOGIE VAN DE SLOKDARM
Diagnose
• Technische onderzoeken
o Endoscopie + biopsie → 1e keuze
o Manometrisch onderzoek
→ drukmeting
o pH-meting
• Radiologische onderzoek
→ bij speciale problemen
o Projectie
▪ RX video slik act
→ orale, faryngeale fase slikproces
▪ RX video slokdarm
→ vloeibare en vaste bolus
o Tomografie
2
, ▪ CT
▪ PET
→ meestal 18F-FDG
Dysfagie
Musculus cricofaryngeus hypertrofie/spasme
→ o: achalasie (schade zenuwen)
=> gladde indentatie thv C5/6 posterieure zijde
Zenker divertikel
→ gladde zak aan posterieure zijde
! kan variëren v grootte
Overzicht pathologie
• Functioneel
o Motorische stoornissen
• Organisch
o Goedaardige vernauwingen
o Ontsteking
▪ Reflux
▪ Exogene factoren: infecties, caustisch
o Tumoren
Functionele pathologie: motorische stoornissen
• Primair
o Achalasie
→ partiële denervatie
o Distale (diffuse) spasmen
→ dysmotiliteit, ongecoördineerde contracties
• Secundair
→ centrale problemen
o Spierziekten: sclerodermie, Steinert (myotone dystrofie)
o Neurologische aandoeningen (CVA)
Achalasie
→ m. cricofaryngeus spasme
• Radiologie
→ mate achalasie bepalen met radiologie
o Heel smalle GO overgang: muizenstaartje
→ vernauwing onderste slokdarmsfincter
3
, o Dilatatie in thoracale slokdarm
o Ontbreken primaire peristaltiek
▪ Soms tertiaire contracties
▪ Stase + regurgitaties
onvrijwillig terugstromen v voeding uit maag naar mond
Diffuse slokdarmspasmen
• Dysmotiliteit
• Simultane (niet-peristaltische) contracties
→ kurkentrekker/jackhammer voorkomen
• Bewaarde expansie onderste slokdarmsfincter
→ belangrijkste verschil met achalasie
Organische pathologie
Goedaardige vernauwingen
Membraneus
• Ring van Plummer-Vinson
= sideropenische dysfagie
→ bovenaan
o Proximaal web
o Pijnloos
o Klachten bij vaste voeding
• Ring van Schatzki
→ onderaan
o Symptomatische B-ring
o Intermittente dysfagie
o Geassoceerd met hiatus hernia
→ deel v maag door opening in middenrif naar thoraxholte
Ontstekingen
• Reflux + oesophagitis
o Diagnostische evaluatie
▪ Typisch
• Anamnese: branderig gevoel, pijn
• Endoscopie
o Ernst oesophagitis
o Verwikkelingen → Barrett
Kleine maaghernia Grote maaghernia
• Geen RX
▪ Atypisch of pre-operatieve evaluatie
o: hernia check lengte slokdarm,…
4
